II FZ 718/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Jerzy Rypina, , , po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia L.C. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 26 września 2011 r. sygn. akt I SA/Gl 491/11 w zakresie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi L.C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 8 kwietnia 2011 r. nr ... w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów postanawia oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 26 września 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach sygn. akt I SA/Gl 491/11 odmówił L.C. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 8 kwietnia 2011 r. w przedmiocie podatku dochodowego osób fizycznych. Z przedstawionego przez Sąd pierwszej instancji stanu faktycznego sprawy wynika, że skarżący we wniosku o przyznanie prawa pomocy poinformował, że zarabia 1386 zł brutto, ma zablokowane rachunki bankowe, nie posiada żadnych oszczędności, z kolei jego małżonka, z którą ma rozdzielność majątkową, jest w ósmym miesiącu ciąży i obecne dochody z trudem wystarczają na bieżące wydatki. Dodał, że nie posiada jakiegokolwiek majątku, który mógłby spieniężyć na pokrycie kosztów sądowych. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego do uzupełnienia powyższego wniosku skarżący oświadczył, że jest zameldowany w D. przy ul. M. od 8 października 2007 r. i mieszka tam sam bez żadnych współlokatorów. Oświadczył przy tym, że nie ponosi żadnych kosztów związanych z utrzymaniem tego lokalu (w załączeniu nadesłał umowę użyczenia trzech pomieszczeń). Skarżący zeznał, że nie posiada żadnych lokat bankowych ani kont (do pisma dołączono zaświadczenia o zamknięciu rachunków bankowych). Podniósł dalej, że w chwili obecnej jego żona przebywa na urlopie macierzyńskim i jej dochody nie są mu znane. Zaznaczył przy tym, że prowadzą odrębne gospodarstwa domowe. Z uwagi na urodzenie się ich wspólnego dziecka skarżący będzie przekazywał żonie miesięcznie kwotę 500 zł. W załączeniu nadesłał nadto kserokopie tytułów prawnych do nieruchomości położonych w B. i K. Wskazał że z uwagi na urodzenie się jego dziecka nie jest w stanie w chwili obecnej przedstawić dokumentacji źródłowej odnoszącej się do sytuacji majątkowej żony. W świetle natomiast zawartej pomiędzy nimi umowy o rozdzielności wystąpił do Sądu z pytaniem, czy niezbędne jest przedstawianie dokumentacji dot. jego żony. Zarządzeniem z dnia 22 lipca 2011 r. referendarz sądowy przedłużył skarżącemu termin do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy o 14 dni. W zarządzeniu poinformowano nadto skarżącego, odpowiadając na jego pytanie zawarte w piśmie z dnia 19 lipca 2011 r., że referendarz oczekuje w przedłużonym terminie w szczególności nadesłania dokumentów wskazanych w pkt 2 i 3 wezwania z dnia 6 lipca 2011 r. w części dotyczącej małżonki skarżącego oraz dokumentacji dot. aktualnych dochodów J.R. W przedłużonym terminie skarżący nadesłał odpisy zwykłe z ksiąg wieczystych, z których wynika, że nieruchomości gruntowe położone w B. są zabezpieczone hipoteką umowną kaucyjną do kwoty 500.000 zł. Z kolei nieruchomości gruntowe położone w K. o łącznej powierzchni 0,6423 ha są wolne od zajęć. Postanowieniem z dnia 24 sierpnia 2011 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy. Sąd pierwszej instancji uznał, że skarżący nie wykazał w sposób niebudzący wątpliwości, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Sąd pierwszej instancji uznał, że wnioskodawca nie przedłożył wszystkich wymaganych dokumentów, które potwierdziłyby zasadność złożonego wniosku oraz pozwoliłyby na dokonanie pełnej i rzetelnej oceny jego możliwości płatniczych. Wskazał, że skarżący, wezwany do przedstawienia stosownych dokumentów i oświadczeń, nie wywiązał się należycie z nałożonego na niego zobowiązania, co sprawia, że jego oświadczenia są niepełne. Przedłożona bowiem w odpowiedzi na wezwanie referendarza dokumentacja źródłowa nie zawierała dokumentów dotyczących małżonki skarżącego, tj. posiadanych przez nią rachunków bankowych oraz zeznań podatkowych. Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem Sądu skarżący złożył zażalenie zaskażając w całości postanowienie Sądu pierwszej instancji i zarzucając mu naruszenie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), dalej: P.p.s.a. poprzez dokonanie błędnej oceny stanu faktycznego i przyjęcie, że skarżący jest w stanie uiścić wpis sadowy od skargi bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W zażaleniu skarżący jeszcze raz przedstawił sytuację materialną w jakiej się znajduje. Podkreślił, że miesięczne zarobki jego wynoszą 1.386 zł brutto, a strata z prowadzonej przez niego działalności gospodarczej wynosiła w 2009 i 2010 roku odpowiednio: 139.587,54 zł i 274.864,10 zł. Dodał, że wbrew twierdzeniom Sądu przedstawił dokumenty obrazujące w okresie 31 grudnia 2010 – lipca 2011 r. zarobki żony. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Zgodnie z treścią art. 214 § 2 P.p.s.a., jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Ponadto podkreślić należy, że w sytuacji, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona dodatkowo jest zobowiązana złożyć na wezwanie Sądu dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 P.p.s.a.). W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 26 sierpnia 2009 r., II OZ 698/09, z 28 lipca 2009 r., I OZ 744/09, czy z 15 lipca 2009 r., II OZ 614/09). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego orzeczenie Sądu pierwszej instancji odpowiada prawu. W niniejszej sprawie skarżący został wezwany do złożenia określonych dokumentów i oświadczeń dotyczących jego małżonki co umożliwiłoby dokonanie oceny, czy spełnione są przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Skarżący przedłożył jedynie zarobki małżonki – nie przedstawił natomiast żadnych rachunków oraz zeznań podatkowych. Za nierzetelne w świetle złożonych później dokumentów należy uznać również oświadczenie skarżącego zawarte w formularzu o przyznaniu prawa pomocy w kwestii zgromadzonego przez niego majątku nieruchomego, gdzie wskazuje, że takowego oprócz budynku w B. obciążonego hipoteką, nie posiada, a następnie na wezwanie referendarza sądowego dołącza dokumenty świadczące o tym, że jest właścicielem nieruchomości w K. Wojewódzki Sąd Administracyjny, wydając objęte zażaleniem rozstrzygnięcie, uzasadnił z jakich względów uznał, że skarżący nie spełnił wymogów przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W ocenie tutejszego Sądu, Sąd pierwszej instancji słusznie wytknął stronie wybiórcze udokumentowanie sytuacji finansowej co uniemożliwiło mu w sposób jednoznaczny stwierdzenie czy faktycznie w stosunku do niego zostały spełnione przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił jak w sentencji.