I SA/Bk 140/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jacek Pruszyński, Sędziowie sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz (spr.),, sędzia WSA Andrzej Melezini, Protokolant referent stażysta Mateusz Kownacki, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 7 września 2016 r. sprawy ze skargi H. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe w podatku od spadków i darowizn z tytułu nabycia spadku oddala skargę. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. ustalił H. M.(dalej powoływana także jako Skarżąca) zobowiązanie podatkowe w podatku od spadków i darowizn w wysokości 33.555,00 zł z tytułu nabycia spadku po J. N. Decyzja ta stała się ostateczna. Pismem z dnia [...] października 2015 r., pełnomocnik Skarżącej wystąpił z do Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. o wznowienie postępowania zakończonego ww. decyzją ostateczną z [...] kwietnia 2015 r. Jednocześnie wniósł o wstrzymanie wykonania decyzji z uwagi na prawdopodobieństwo jej uchylenia. W uzasadnieniu wskazano, że w sprawie wyszły na jaw nowe okoliczności i dowody istniejące w dniu wydania decyzji, a nieznane organowi I instancji tj. zły stan zdrowia psychicznego uniemożliwiający stronie świadome działanie, co skutkowało złożeniem zgłoszenia SD-Z2 po upływie ustawowego terminu, a w konsekwencji opodatkowanie podatkiem od spadków i darowizn nabytego po mężu majątku. Organ I instancji wznowił postępowanie. Jednak postanowieniem z dnia [...] października 2015 r. odmówił wstrzymania wykonania decyzji z dnia [...] kwietnia 2015 r. W uzasadnieniu postanowienia organ I instancji wskazał, iż samo przedstawienie przez stronę argumentów uzasadniających uchylenie decyzji ostatecznej po wznowieniu postępowania nie oznacza, że prawdopodobieństwo uchylenia tej decyzji wystąpiło. Następnie, decyzją z dnia [...] października 2015 r. organ odmówił uchylenia decyzji ostatecznej z dnia [...] kwietnia 2015 r. Po rozpoznaniu zażalenia na powyższe postanowienie Dyrektor Izby Skarbowej w B. postanowieniem z dnia [...] grudnia 2015 r., nr [...] utrzymał je w mocy. W uzasadnieniu organ dokonał analizy przepisu art. 246 § 1 Ordynacji podatkowej i stwierdził, że jeśli strona składa wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji ostatecznej, to rozpoznanie może nastąpić dopiero po stwierdzeniu dopuszczalności postępowania wznowieniowego. Następnie organ zauważył, że rozpatrując wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji na podstawie art. 246 Ordynacji podatkowej organ nie bada merytorycznie decyzji, która jest przedmiotem postępowania wznowieniowego, lecz jedynie mając na uwadze wszystkie okoliczności faktyczne i prawne sprawy oraz materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy zakończonej decyzją ostateczną, ocenia, czy istnieje podstawa do uchylenia ostatecznej decyzji. Powyższa regulacja prawna posługuje się pojęciem prawdopodobieństwa, a nie pewności uchylenia decyzji ostatecznej. Ocena prawdopodobieństwa uchylenia decyzji ostatecznej winna być wynikiem rzetelnej oceny okoliczności sprawy. Organ odwoławczy ocenił, że postanowienie organu I instancji zostało wydane po wstępnym zbadaniu prawdopodobieństwa wystąpienia wad kwalifikujących decyzję ostateczną do jej uchylenia, które to badanie nastąpiło z uwzględnieniem argumentacji wniosku o wznowienie postępowania oraz argumentacji wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji ostatecznej. Strona zwracając się o wznowienie postępowania wskazywała na nowe okoliczności i dowody istniejące w dniu wydania decyzji wymiarowej ,nieznane organowi. Organ I instancji stwierdził, iż ta przesłanka do uchylenia ostatecznej decyzji w niniejszej sprawie nie wystąpiła. Ponadto organ odwoławczy zauważył, że decyzją z dnia [...] października 2015r nr [...] odmówiono Skarżącej uchylenia decyzji ostatecznej z dnia [...] kwietnia 2015 r, co w oczywisty sposób zaprzeczyło prawdopodobieństwu uchylenia tej decyzji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku pełnomocnik Skarżącej zarzucił postanowieniu organu II instancji naruszenie przepisów prawa procesowego mające wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: - art. 246 § 1 w związku z art. 240 § 1 pkt 5 i art. 243 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015 r. poz. 613 ze zm., dalej: o.p.) poprzez odmowę wstrzymania wykonania ostatecznej decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] kwietnia 2015 r., dotyczącej określenia zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn w wysokości 33.555,00 zł z tytułu nabycia spadku po J. N., pomimo uprawdopodobnienia przesłanek wznowienia postępowania i uchylenia ostatecznej decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] kwietnia 2015r., Nr [...] dotyczącej określenia zobowiązania podatkowego w podatku od spadku i darowizn w wysokości 33.555,00 zł. z tytułu nabycia spadku po J. N. Podstawą do wznowienia tego postępowania są istotne dla sprawy okoliczności faktyczne i dowody, które istniały w dniu wydania decyzji, ale nie były znane organowi, który wydał decyzję ostateczną. Organ nie wziął pod uwagę, że Skarżąca nie ze swej winy nie złożyła w terminie sześciu miesięcy deklaracji od nabycia spadku na formularzu SD-Z2, na potwierdzenie czego przedłożyła stosowne zaświadczenie lekarskie oraz dokumentację medyczną oraz wnioskowała na tą okoliczność o przeprowadzenie dowodów osobowych i z dokumentacji leczenia psychiatrycznego. Organ podjął decyzję bez przeprowadzenia stosownego postępowania dowodowego, a dowodom przedstawionym przez stronę Skarżącą odmówił wiarygodności, - art. 180 § 1 w związku z art. 191 w związku z art. 120, art. 121 § 1, art. 122 i art. 187 § 1 o.p. poprzez niewzięcie przez organ dowodu z dokumentów przedłożonych do niniejszego postępowania na okoliczność istnienia podstaw do wznowienia tego postępowania ze względu na istotne dla sprawy okoliczności faktyczne i prawne, które istniały w dniu wydania decyzji z dnia [...] kwietnia 2015r., dotyczącej określenia zobowiązania podatkowego w podatku od spadku i darowizn ale nie były znane organowi, który wydał decyzję ostateczną, - art. 181 w zw. z art. 191 w zw. z art. 120, art. 121 § 1, art. 122 i art. 187 § o.p. poprzez odmowę przez organ: a) przesłuchania w charakterze świadka dra W. C. lekarza psychiatry prowadzącego od 2008 r. leczenie Skarżącej na okoliczność oceny stanu psychicznego, ubytków w funkcjach wyższych oraz wpływu tych czynników na możliwość samodzielnego funkcjonowania odwołującej w życiu zawodowym i prywatnym, czy posiada zaburzenia organiczne lub inne choroby psychiczne i w jakich zakresie i czy miały one wpływ na możliwość świadomego podejmowania przez nią decyzji w sprawie zarządzania swoim majątkiem oraz rozumienia ciążących na niej praw i obowiązków majątkowych od 2012 r. do chwili obecnej, a w szczególności czy po stwierdzeniu nabycia spadku po mężu w dniu [...] listopada 2012 r. Skarżąca nie ze swej winy nie złożyła w terminie sześciu miesięcy deklaracji od nabycia spadku na formularzu SD-Z2, b) zwrócenia się o historię choroby Skarżącej do W. C. na okoliczność oceny stanu psychicznego, ubytków w funkcjach wyższych oraz wpływu tych czynników na możliwość samodzielnego funkcjonowania odwołującej w życiu zawodowym i prywatnym, czy posiada zaburzenia organiczne lub inne choroby psychiczne i w jakich zakresie i czy miały wpływ na możliwość świadomego podejmowania przez nią decyzji w sprawie zarządzania swoim majątkiem oraz rozumienia ciążących na niej praw i obowiązków majątkowych od 2012 r. do chwili obecnej, a w szczególności czy po stwierdzeniu nabycia spadku po mężu w dniu [...] listopada 2012 r. Skarżąca nie ze swej winy nie złożyła w terminie sześciu miesięcy deklaracji od nabycia spadku na formularzu SD-Z2. Pełnomocnik wskazał, że Skarżąca, biorąc pod uwagę stan jej zdrowia psychicznego, nie zdawała sobie sprawy z konieczności złożenia deklaracji podatkowej od spadków i darowizn w okresie 6 miesięcy od uprawomocnienia się orzeczenia sądowego i konsekwencji wynikających z niezłożenia takiej deklaracji. Na tej podstawie pełnomocnik Skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia organu I instancji a także, na podstawie art. 106 § 3 ppsa o zwrócenie się o historię choroby Skarżącej do dr W. C. na okoliczność oceny stanu psychicznego, ubytków w funkcjach wyższych oraz wpływu tych czynników na możliwość samodzielnego funkcjonowania odwołującej w życiu zawodowym i prywatnym, czy posiada zaburzenia organiczne lub inne choroby psychiczne i w jakim zakresie, i czy miały one wpływ na możliwość świadomego podejmowania przez nią decyzji w sprawie zarządzania swoim majątkiem oraz rozumienia ciążących na niej praw i obowiązków majątkowych od 2012 r. do chwili obecnej, a w szczególności czy po stwierdzeniu nabycia spadku po mężu w dniu [...] listopada 2012 r. Skarżąca, biorąc pod uwagę stan jej zdrowia psychicznego, zdawała sobie sprawę z konieczności złożenia deklaracji podatkowej od spadków i darowizn w okresie 6 miesięcy od uprawomocnienia się orzeczenia sądowego i konsekwencji wynikających z niezłożenia takiej deklaracji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. W myśl przepisu art. 246 § 1 o.p., organ podatkowy właściwy w sprawie wznowienia postępowania wstrzyma z urzędu lub na żądanie strony wykonanie decyzji, jeżeli okoliczności sprawy wskazują na prawdopodobieństwo uchylenia decyzji w wyniku wznowienia postępowania. Przyjmuje się, że wznowienie postępowania ma konstrukcję względnie suspensywną. Wykonanie decyzji nie zostaje bowiem wstrzymane z mocy prawa. Ze względu jednak na to, że wykonanie decyzji może prowadzić do stanu prawnego lub faktycznego, który powoduje negatywne skutki dla interesu strony lub interesu publicznego, na organ został nałożony obowiązek rozważenia - z urzędu lub na wniosek strony - wstrzymania wykonania decyzji. Podstawą wstrzymania wykonania decyzji jest istnienie prawdopodobieństwa uchylenia decyzji, a zatem - gdy na podstawie akt sprawy organ wstępnie jest przekonany o uchyleniu decyzji (tak: B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa. Komentarz 2009, Oficyna Wydawnicza UNIMEX, s. 962). Podkreśla się również, że jedyną przesłanką, którą w świetle przepisu art. 246 § 1 Ordynacji podatkowej powinien kierować się organ podatkowy, jest prawdopodobieństwo uchylenia decyzji w wyniku wznowienia postępowania. Przepis nie uzależnia natomiast zastosowania tej instytucji od ważnego interesu strony (tak: B. Gruszczyński (w:) S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, 2007, s. 748). Z kolei w judykaturze akcentuje się, że organ nie bada merytorycznie decyzji, która jest przedmiotem postępowania wznowieniowego, lecz jedynie - mając na uwadze wszystkie okoliczności faktyczne i prawne oraz materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy zakończonej decyzją ostateczną - ocenia, czy istnieje podstawa do uchylenia ostatecznej decyzji. Przy czym ocena prawdopodobieństwa uchylenia decyzji ostatecznej nie może być dowolna, lecz winna być wynikiem rzetelnej oceny okoliczności sprawy (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 listopada 2015 r. sygn. akt III SA/Wa 2592/15, LEX nr 1992346; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 18 listopada 2014 r. sygn. akt I SA/Gd 765/14, LEX nr 1603162; czy wyrok WSA w Łodzi z dnia 2 października 2014 r. sygn. akt I SA/Łd 641/14, LEX nr 1533719). Zatem, treść powołanego przepisu wskazuje, że przyznanie stronie postępowania podatkowego środka ochrony tymczasowej uzależnione jest od zaistnienia prawdopodobieństwa uchylenia decyzji w wyniku wznowienia postępowania. W rozpatrywanej sprawie Skarżąca, jako podstawę wzruszenia ostatecznej decyzji Naczelnika z dnia [...] kwietnia 2015 r. w trybie nadzwyczajnym, wskazała na art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję. Powołując się na tę przesłankę podniesiono, że stan zdrowia psychicznego Skarżącej uniemożliwiał jej świadome działanie, co skutkowało złożeniem zgłoszenia SD-Z2 po upływie ustawowego terminu i w konsekwencji – opodatkowaniem odziedziczonego majątku. W ocenie Sądu, organy miały podstawę by przyjąć prawdopodobieństwo, że w niniejszej sprawie nie wystąpiła przesłanka wznowienia postępowania. Organ I instancji wyczerpująco wyjaśnił Skarżącej, że argument dotyczący stanu psychicznego i leczenia się z powodu depresji jako przyczynę niezłożenia informacji o nabyciu spadku Skarżąca podnosiła już w piśmie z dnia [...] stycznia 2015 r. , zatem w postępowaniu objętym wnioskiem o wznowienie. Organy miały więc podstawę by uznać, że okoliczności sprawy nie wskazują na prawdopodobieństwo uchylenia decyzji w wyniku wznowienia postępowania Słusznie przyjęto na podstawie okoliczności sprawy, że Skarżąca zmierza do udowodnienia organowi błędnej oceny stanu faktycznego sprawy, nie zaś do wykazania przesłanki wznowieniowej. W tej zaś sytuacji organy miały podstawy by przyjąć, że nie zachodziła przesłanka z art. 246 § 1 o.p. umożliwiająca wstrzymanie decyzji ostatecznej. Dodatkowo, jak słusznie wskazuje organ II instancji, prawidłowość tej tezy znalazła następnie potwierdzenie w decyzji z dnia [...] października 2015 r., nr [...], w której Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. odmówił uchylenia decyzji ostatecznej z dnia [...] kwietnia 2015 r. Za niezasadne Sąd uznał zarzuty skargi naruszenia przepisów postępowania. W ocenie Sądu postępowanie w sprawie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy i rzetelny. Organy zgromadziły wymagany dla rozstrzygnięcia sprawy materiał dowodowy i na tej podstawie dokonały prawidłowej analizy sytuacji faktycznej. Strona Skarżąca nie zdołała podważyć tych ustaleń podnosząc, że przesłanka niezdolności psychicznej Skarżącej nie była badana w postępowaniu zwyczajnym. Wobec takiej oceny, to jest stwierdzenia prawidłowości działania organu, brak było podstaw do uwzględnienia wniosku o przeprowadzenie dowodu w postaci zwrócenia się o historię choroby Skarżącej. Zgodnie z treścią art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W niniejszej sprawie Sąd nie dostrzega potrzeby wyjaśnienia jakichkolwiek istotnych wątpliwości. Ani organy, ani Sąd nie kwestionują podawanej okoliczności dotyczącej stanu psychicznego Skarżącej. Jednak okoliczność ta nie mogła zostać wzięta pod uwagę przy rozpoznaniu niniejszej sprawy. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł o oddaleniu skargi.