I SA/Bk 171/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA (del.) Patrycja Joanna Suwaj (spr.), Sędziowie sędzia WSA Jacek Pruszyński, sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska, Protokolant Beata Borkowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 18 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi A. D. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Placówkę Terenową KRUS w A. oddala skargę 1. Naczelnik Urzędu Skarbowego w A. wszczął postępowanie egzekucyjne skierowane do majątku A. D. (dalej powoływany również jako: "Skarżący") na podstawie tytułów wykonawczych o nr [...], [...], [...] i [...], obejmujących zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników, wystawionych [...] września 2009 r. przez Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Placówkę Terenową w A. 2. Pismem z dnia [...] grudnia 2012 r., sprecyzowanym pismem z [...] stycznia 2013 r., Skarżący zwrócił się o Dyrektora Izby Skarbowej w B. o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Wskazał, że żądanie przez Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego zapłaty składek na ubezpieczenie społeczne rolników jest bezprzedmiotowe, ponieważ składki za okresy: 1999 r., 2000 r., 2001 r. 2002 r. i 2003 r. uległy przedawnieniu. Dodatkowo wskazał, że postępowanie egzekucyjne w sprawie było zawieszone dłużej niż 12 miesięcy, co również stanowi przesłankę umorzenia postępowania egzekucyjnego. Dlatego też, zdaniem Skarżącego zachodzą przesłanki do umorzenia postępowania na podstawie art. 59 § 1 pkt 1, 2, 3, 4, 5 i 8 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm., dalej powoływana jako: "u.p.e.a."). 3. Naczelnik Urzędu Skarbowego A. postanowieniem z [...] lutego 2013 r. nr [...] odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: [...], [...], [...] i [...]. Zdaniem Organu, żadna z wymienionych w art. 59 § 1 pkt 1, 2, 3, 4, 5 i 8 u.p.e.a. przesłanek w niniejszej sprawie nie miała miejsca, dlatego też brak było podstaw do umorzenia postępowania. 4. W zażaleniu na powyższe postanowienie, Skarżący podniósł, że postępowanie egzekucyjne było zawieszone przez prawie 2 lata, a zgodnie z prawem gdy postępowanie to nie zostaje podjęte po 12 miesiącach podlega umorzeniu. Stwierdził również, iż upłynął okres przedawnienia zobowiązań za lata 1999-2003. Ponadto w ocenie Skarżącego na czas prowadzenia niniejszej sprawy postępowanie egzekucyjne powinno być zawieszone. 5. Postanowieniem z dnia [...] marca 2013 r., Nr [...], Dyrektor Izby Skarbowej w B., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu Organ odwoławczy stwierdził, że w zakresie umorzenia postępowania egzekucyjnego, organ egzekucyjny związany jest treścią przepisu art. 59 § 1 i § 2 u.p.e.a., w którym wymienione są przyczyny stanowiące podstawę prawną umorzenia postępowania egzekucyjnego. Ścisłe określenie w art. 59 u.p.e.a. okoliczności skutkujących umorzeniem postępowania egzekucyjnego oznacza, że nie pozostawiono organowi egzekucyjnemu swobody wyboru, co do umorzenia tego postępowania. Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, iż kwestia umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 8 u.p.e.a. była już przedmiotem postępowania wszczętego na wniosek Skarżącego z [...] września 2011 r. Ostatecznym postanowieniem z [...] listopada 2011 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w A. z [...] września 2011 r. Nr [...] odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: [...], [...], [...] i [...]. W postanowieniu tym Dyrektor Izby Skarbowej w B. stwierdził m.in., iż zawieszenie postępowania egzekucyjnego nastąpiło z urzędu w trybie art. 34 § 3 u.p.e.a., a nie na żądanie wierzyciela, w związku z czym brak jest podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Skoro kwestia ta została rozstrzygnięta ostatecznym postanowieniem, którym organ został związany na podstawie art. 110 w związku z art. 126 K.p.a. i art. 18 u.p.e.a., to brak było podstaw do powtórnego orzekania w tym przedmiocie. Związanie organu wydanym postanowieniem oznacza zakaz rozstrzygania w tej samej kwestii, która już raz została rozstrzygnięta wydanym wcześniej postanowieniem, w sytuacji gdy stan faktyczny mający wpływ na treść postanowienia w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego nie uległ zmianie oraz nie wystąpiły nowe okoliczności faktyczne, mające wpływ na ocenę prawną rozstrzygnięcia inne, niż okoliczności istniejące w dniu wydania pierwszego postanowienia. Z kolei kwestia przedawnienia składek na ubezpieczenie ujętych w tytułach wykonawczych nr [...], [...], [...] i [...], które powstały przed 2 maja 2004 r., była przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku w wyroku z dnia 17 marca 2010 r. sygn. akt I SA/Bk 22/10, w którym Sąd stwierdził, że do takich składek zastosowanie znajdą przepisy dotyczące 10-letniego terminu przedawnienia, nie zaś terminy przedawnienia wynikające z Ordynacji podatkowej. Dodatkowo organ zaznaczył, że kwestia przedawnienia tych składek była również rozpatrywana przez Dyrektora Izby Skarbowej w B. w postanowieniu z [...] października 2010 r. nr [...] oraz w postanowieniu z [...] listopada 2011 r. nr [...]. 6. Na powyższe postanowienie Skarżący wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, w której wniósł o jego uchylenie w całości. W uzasadnieniu Skarżący podniósł, iż należności za lata 1999-2003 uległy przedawnieniu, bowiem stosuje się do nich 5-letni, a nie 10-letni, termin przedawnienia. Skarżący stwierdził ponadto, że postępowanie egzekucyjne zawieszone [...] listopada 2009 r. zostało podjęte dopiero po 22 miesiącach, podczas gdy możliwe jest zawieszenie jedynie na okres 12 miesięcy. Skarżący podniósł również, że założył nowe konto w A. Banku w A., a po miesiącu zostało ono zajęte. Stanowi to naruszenie prawa, bowiem zajęcie takie jest możliwe dopiero po upływie 2 lat od założenia konta. 7. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Skarbowej w B., podtrzymując stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. 8. Sądy administracyjne, zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm. ), sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola wojewódzkiego sądu administracyjnego obejmuje kwestie związane z procesem stosowania prawa, a więc to, czy organ dokonał prawidłowych ustaleń co do obowiązywania zaskarżonej normy prawnej, czy normę tę właściwe interpretował i czy nie naruszył zasad ustalenia określonych faktów za udowodnione. Konsekwencją takiego unormowania jest konstatacja, iż uchylenie decyzji lub postanowienia, może nastąpić jedynie w sytuacji, gdy ich wydanie nastąpiło w wyniku naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które to naruszenie miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika jednoznacznie z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2012, Nr 270, poz. 1101). W zakresie tak określonej kognicji Sąd stwierdza, iż zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] marca 2013 r., jak też poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w A. z dnia [...] lutego 2013 r., nie naruszają prawa, a w szczególności brak jest podstaw do przyjęcia, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy. 9. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest kwestia zasadności odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. Po przeanalizowaniu akt sprawy Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa w działaniu Organów obu instancji i w całości popiera argumentację zawartą w uzasadnieniach obu postanowień. 10. Na wstępie wywodu można wskazać za P. Pietraszem, że istotą umorzenia postępowania egzekucyjnego jest przerwanie postępowania, uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych oraz rozstrzygnięcie o dalszym nieprowadzeniu postępowania (P. Pietrasz, Komentarz do art. 59 u.p.e.a., w: D. R. Kijowski (red.), Cisowska-Sakrajda E., Faryna M., Grześkiewicz W., Kulesza C., Łuczaj W., Pietrasz P., Radwanowicz-Wanczewska J., Starzyński P., Suwaj R., Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz, Wolters Kluwer 2010, LEX 2010). Instytucja ta ma na celu zakończenie tego postępowania, najczęściej z przyczyn natury formalnej, gdy w danej, konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne. Umorzenie postępowania egzekucyjnego oznacza, że nie jest realizowany jego cel. W literaturze wskazuje się, iż umorzenie wiąże się z trwałymi przeszkodami uniemożliwiającymi dalsze jego prowadzenie. Przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego są w znacznej części następstwem pojawienia się przyczyn niedopuszczalności postępowania egzekucyjnego. Sąd pragnie wskazać, że w zakresie umorzenia postępowania egzekucyjnego, organ egzekucyjny związany jest treścią przepisu art. 59 § 1 i § 2 u.p.e.a., w którym wymienione są przyczyny stanowiące podstawę prawną umorzenia postępowania egzekucyjnego. Ścisłe określenie w art. 59 u.p.e.a. okoliczności skutkujących umorzeniem postępowania egzekucyjnego oznacza, że nie pozostawiono organowi egzekucyjnemu swobody wyboru, co do umorzenia tego postępowania. Słusznie Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, iż kwestia umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 8 u.p.e.a. była już przedmiotem postępowania wszczętego na wniosek Skarżącego z [...] września 2011 r. Bowiem ostatecznym postanowieniem z [...] listopada 2011 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w A. z [...] września 2011 r. Nr [...] odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o właściwych numerach. W postanowieniu tym wskazano m.in., iż zawieszenie postępowania egzekucyjnego nastąpiło z urzędu w trybie art. 34 § 3 u.p.e.a., a nie na żądanie wierzyciela, w związku z czym brak jest podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Zatem, jak słusznie podniósł Organ II instancji, skoro kwestia ta została rozstrzygnięta ostatecznym postanowieniem, którym organ został związany na podstawie art. 110 w związku z art. 126 K.p.a. i art. 18 u.p.e.a., to brak było podstaw do powtórnego orzekania w tym przedmiocie. Związanie organu wydanym postanowieniem oznacza zakaz rozstrzygania w tej samej kwestii, która już raz została rozstrzygnięta wydanym wcześniej postanowieniem, w sytuacji gdy stan faktyczny mający wpływ na treść postanowienia w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego nie uległ zmianie oraz nie wystąpiły nowe okoliczności faktyczne, mające wpływ na ocenę prawną rozstrzygnięcia inne, niż okoliczności istniejące w dniu wydania pierwszego postanowienia. W tej sprawie nowe okoliczności uzasadniające ponowne rozstrzyganie w tej samej sprawie nie wystąpiły. 11. Także zagadnienie przedawnienia składek na ubezpieczenie ujętych we wskazywanych tytułach wykonawczych, które powstały przed 2 maja 2004 r., było przedmiotem oceny tutejszego Sądu, który w wyroku z dnia 17 marca 2010 r. (sygn. akt I SA/Bk 22/10), podniósł, że do takich składek zastosowanie znajdą przepisy dotyczące 10-letniego terminu przedawnienia, nie zaś terminy przedawnienia wynikające z Ordynacji podatkowej. Podzielić także należy argumentację Organu co do aktualności dochodzonego obowiązku i jego nieprzedawnienia. Co prawda ustawą z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (dalej: "u.r.n.o.o.p.", Dz. U. 2011 r., Nr 232, poz. 1378), od 1 stycznia 2012 r. wprowadzono 5-letni okres przedawnienia należności wobec KRUS, to jednak zgodnie z art. 27 ust. 1 i 2 tej ustawy do przedawnienia należności z tytułu składek, o którym mowa w art. 41b ust. 1 ustawy wymienionej w art. 2 (chodzi o ustawę z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, Dz. U. 2008 r., Nr 50, poz. 291, ze zm.) oraz w art. 24 ust. 4 ustawy wymienionej w art. 11 (chodzi o ustawę z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, Dz. U. 2009 r., Nr 205, poz. 1585 ze zm.), którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym u.r.n.o.o.p, z tym że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r. Jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu. Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy, jeżeli zatem przedawnienie należności z tytułu składek rozpoczęte przed 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej niż 1 stycznia 2017 r. (5 lat od wejścia w życie u.r.n.o.o.p.), co ma miejsce w tej sprawie, to do obliczenia terminu przedawnienia stosuje się termin określony w przepisach dotychczasowych. Dodatkowo zgodzić się należy z argumentacją Organu zawartą w uzasadnieniu postanowienia drugoinstancyjnego, że kwestia przedawnienia tych składek była również rozpatrywana przez Dyrektora Izby Skarbowej w B. w postanowieniu z [...] października 2010 r. nr [...] oraz w postanowieniu z [...] listopada 2011 r. nr [...]. 12. Odnosząc się do zarzutu nieprawidłowości zajęcia wierzytelności, podniesionego przez Skarżącego dopiero na etapie skargi, Sąd wskazuje, że organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego, zaś zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu, jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego. W niniejszej sprawie wszystkich tych czynności Organ egzekucyjny dopełnił. Postępowanie egzekucyjne dotyczyło należności pieniężnych, a stosownie do treści art. 1a pkt 12 lit. a) u.p.e.a., w takiej sytuacji może być prowadzona egzekucja z rachunków bankowych, czyli środek egzekucyjny zastosowany w niniejszym postępowaniu egzekucyjnym. Sąd pragnie podkreślić także, iż organ egzekucyjny może wystosować zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego do wielu banków, nawet jeśli posiada wiedzę, iż zobowiązany posiada rachunek w konkretnym banku (por. także wyrok WSA w Warszawie z dnia 14 grudnia 2010 r., sygn. III SA/Wa 1236/10). Przede wszystkim wiedza organu, w którym banku zobowiązany posiada rachunek nie jest tożsama z wiedzą o wysokości środków pozostających na tym rachunku. Wystosowanie ww. zawiadomień do kilku banków zwiększa szansę skuteczności egzekucji, a trzeba zaznaczyć, że zajęcie wierzytelności z rachunków bankowych zobowiązanego, w świetle przepisów u.p.e.a., stanowi jeden z mniej uciążliwych środków egzekucyjnych. Nie można zatem czynić organowi egzekucyjnemu zarzutu z tego, że podejmuje czynności zwiększające szansę na skuteczność tego środka egzekucyjnego, gdyż te działania zmniejszają ryzyko zastosowania bardziej uciążliwych dla zobowiązanego środków egzekucyjnych. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie zabrania wystosowania zawiadomień o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego do wielu banków i terminu dokonywania tego nie uzależnia od daty założenia rachunku bankowego, zaś art. 7 § 2 tej ustawy uprawnia organ egzekucyjny do stosowania środków egzekucyjnych, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku. 13. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2012, poz. 270 ze zm.), orzeczono jak w sentencji.