I SA/Bk 173/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz (spr.), sędzia WSA Dariusz Zalewski, , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 9 maja 2018 r. sprawy ze skargi F. Sp. z o.o. w S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie wysokości kosztów egzekucyjnych oddala skargę Przedmiotem skargi jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] grudnia 2017 r. [...], utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] października 2017 r. nr [...], wydane w sprawie wysokości kosztów egzekucyjnych w kwocie 2.848,90 zł, powstałych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym do majątku F. Sp. z o.o. w B. na podstawie czterech tytułów wykonawczych o numerach od [...]. Z akt wynika, że postępowanie egzekucyjne prowadzone było w celu wyegzekwowania należności z tytułu podatku od towarów i usług. W toku tego postępowania organ egzekucyjny czterema zawiadomieniami z dnia [...] sierpnia 2017 r. i [...] sierpnia 2017 r. dokonał zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych. Zawiadomienia te wraz z tytułami wykonawczymi Spółka otrzymała [...] sierpnia 2017 r. Natomiast dłużnicy zajętej wierzytelności - w systemie OGNIVO - w dniu dokonania zajęć. Przeprowadzone czynności doprowadziły do wyegzekwowania należności objętych ww. tytułami wykonawczymi, wobec czego zakończyło się postępowanie egzekucyjne prowadzone na ich podstawie. Wymienionym na wstępie postanowieniem z dnia [...] października 2017 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. orzekł o wysokości kosztów egzekucyjnych, powstałych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie ww. tytułów wykonawczych. Pełnomocnik Spółki wniósł zażalenie, w którym zarzucił naruszenie art. 7 Konstytucji RP w zw. z art. 64 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r. poz. 1201 ze zm., dalej w skrócie: "u.p.e.a."), poprzez jego zastosowanie przy wyliczaniu wysokości kosztów egzekucyjnych pomimo uznania przez Trybunał Konstytucyjny jego niezgodności z Konstytucją RP. Utrzymując w mocy powyższe rozstrzygnięcie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. przedstawił przepisy regulujące kwestię kosztów egzekucyjnych (art. 64 § 1 pkt 4, art. 64 § 4, art. 64 § 6, art. 64 § 7, art. 64c § 1 u.p.e.a.) i stwierdził, że organ egzekucyjny postąpił zgodnie z tymi przepisami, prawidłowo ustalając koszty egzekucyjne powstałe w przedmiotowym postępowaniu egzekucyjnym. Organ drugiej instancji podkreślił, że wejście w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r. sygn. akt Sk 31/14 nie powoduje utraty mocy obowiązującej przepisów art. 64 § 1 pkt 4, art. 64 § 6 u.p.e.a., z tym że przepisy te utraciły walor domniemania konstytucyjności w zakresie, w jakim dotyczą kwestii objętych stwierdzonych przez Trybunał pominięciem prawodawczym. Trybunał Konstytucyjny w ww. wyroku stwierdził, że cyt.: "Dla właściwej realizacji wyroku Trybunału w rozpatrzonej sprawie konieczna będzie interwencja ustawodawcy, który powinien, w granicach norm konstytucyjnych i z uwzględnieniem wniosków wynikających z wyroku Trybunału, określić nie tylko maksymalną wysokość opłaty egzekucyjnej, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. oraz opłaty manipulacyjnej, o której mowa w art. 64 § 6 u.p.e.a., ale także maksymalną wysokość innych opłat egzekucyjnych, przeciwko którym można wysunąć zarzuty podobne do rozpatrzonych w niniejszej sprawie. Ustawodawca powinien nadto określić sposób obliczania wysokości tych opłat w razie umorzenia postępowania w związku z dobrowolną zapłatą egzekwowanej należności po dokonaniu czynności egzekucyjnych. Trybunał Konstytucyjny, jako "ustawodawca negatywny", nie ma w tym zakresie kompetencji." Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wskazał, że w zakresie swoich kompetencji nie ma uprawnień do wyznaczenia górnej granicy wysokości opłat, o których mowa w wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Ma je jedynie ustawodawca. Dodał ponadto, że skarga konstytucyjna, która była rozpatrywana przez Trybunał Konstytucyjny została złożona w sprawie, w której koszty egzekucyjne wyniosły ponad 34 mln zł, a więc ponad 1000 razy więcej niż w niniejszej sprawie. W skardze złożonej do tut. Sądu pełnomocnik Spółki wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zarzucając naruszenie art. 7 Konstytucji RP w zw. z art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a., poprzez jego zastosowanie przy wyliczaniu wysokości kosztów egzekucyjnych pomimo uznania przez Trybunał Konstytucyjny jego niezgodności z Konstytucją RP (orzeczenie z dnia 28 czerwca 2016 r. SK 31/14), a także poprzez niezastosowanie się do wskazówek interpretacyjnych wynikających z ww. orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga w niniejszej sprawie podlegała oddaleniu. Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszym postępowaniu jest postanowienie organu egzekucyjnego dotyczące ustalenia wysokości kosztów egzekucyjnych powstałych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie stosownych tytułów wykonawczych. Zgodnie z art. 3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2017, poz. 1369, zwana dalej p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zakres przedmiotowej kontroli w niniejszej sprawie wyznacza przepis §2 pkt 3 powołanego artykułu, który stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. W przedmiotowej sprawie w postępowaniu egzekucyjnym zostało wydane zaskarżalne postanowienie w przedmiocie wysokości kosztów przeprowadzonej egzekucji, na które następnie wniesione zostało zażalenie, a po utrzymaniu orzeczenia pierwszej instancji w mocy – skarga do tutejszego Sądu. Organ egzekucyjny prowadził niniejsze postępowanie w oparciu głównie o art. 64 – 64c ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. 2017, poz. 1201, zwana dalej u.p.e.a), które regulują kwestie wysokości opłat w egzekucji należności pieniężnych, niepieniężnych oraz wydatków i kosztów egzekucyjnych. Pełnomocnik Skarżącego oparł skargę skierowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na naruszeniu art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zw. z art. 64 §1 pkt 4 u.p.e.a. Zgodnie z drugą z powołanych regulacji organ egzekucyjny, z zastrzeżeniem § 2, w przypadku egzekucji należności pieniężnych za zajęcie wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych niebędących świadczeniami z ubezpieczenia społecznego i wynagrodzeniem za pracę pobiera opłatę w wysokości 5% kwoty egzekwowanej należności, nie mniej jednak niż 4 zł 20 gr. Nie sposób w tym momencie nie odnieść się do zarzutu niekonstytucyjności przytoczonego przepisu, która stwierdzona została przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 28 czerwca 2016 roku, sygn. akt SK 31/14 (Dz. U. 2016, poz. 1244), w którym Trybunał wskazał, że w zakresie, w jakim niniejszy przepis nie określa maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji. Zgodnie z cytowanym orzeczeniem art. 64 §1 pkt 4 stracił moc w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne. Nie ma racji jednak pełnomocnik strony skarżącej, że z postępowania organu egzekucyjnego wynika, że w sposób rażący i niedopuszczalny kwestionuje on wyrok TK i w związku z tym świadomie działa bez podstawy prawnej. Zgodzić należy się ze stanowiskiem, że bierna postawa ustawodawcy nie usprawiedliwia stosowania przez organy egzekucyjne niekonstytucyjnej normy prawnej, aczkolwiek zdecydowana większość Wojewódzkich Sądów Administracyjnych, w tym tutejszy, stoi na stanowisku, że dopóki ustawodawca nie określi maksymalnej wysokości opłaty egzekucyjnej oraz opłaty manipulacyjnej, organy stosujące prawo muszą tak określać wysokość kosztów egzekucyjnych, aby nie można było zarzucić im naruszenia standardów określonych w wyroku TK z 28 czerwca 2016 roku, sygn. akt SK 31/14 (tak w wyrokach: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 5 lipca 2017 roku, sygn. akt III SA/Wr 420/17 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 10 kwietnia 2018 roku, sygn. akt I SA/Gd 165/18). Takie podejście do sprawy i określenie swego rodzaju standardów w stosowaniu przepisu, który w części uznany został za niezgodny z Konstytucją, przy braku nowej regulacji w tym zakresie, a jednocześnie konieczności orzekania w materii regulowanej przez owy przepis jest możliwe z uwagi na fakt, że sam Trybunał Konstytucyjny w postanowieniu z dnia 18 czerwca 2008 roku, sygn. akt Ts 220/07 wyraził pogląd, że zaniechanie prawodawcze polegające na braku jakiejkolwiek regulacji w danej materii należy odróżnić od pominięć prawodawczych, które z kolei ustawodawca unormował jakąś dziedzinę stosunków społecznych, ale dokonał tego w sposób niepełny, regulując ją tylko fragmentarycznie, z czym mamy do czynienia w niniejszej sprawie. To z kolei nie może jeszcze skutkować tym, że z uwagi na częściową utratę mocy regulacji, na której oparte jest rozstrzygnięcie eliminuje cały przepis, uniemożliwiając jego zastosowanie w sprawie. Logicznym jest bowiem, że organ egzekucyjny musi orzec o kosztach postępowania egzekucyjnego, zatem niezbędne jest istnienie podstawy prawnej takiego działania Powyższe idealnie wpisuje się w określoną w art. 7 Konstytucji RP zasadę, że organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa, czy też w wyrażoną w art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku ustawy Kodeks postępowania Administracyjnego (Dz. U. 2017, poz. 1257, zwaną dalej k.p.a.) normą stanowiącą, że organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Skoro stwierdzone zostało w postępowaniu, że mimo swojej częściowej niekonstytucyjności oraz braku podjęcia przez ustawodawcę działań zmierzających do jego wyeliminowania lub zmodyfikowania, przepis art. 64 §1 pkt 4 znajduje zastosowanie, to upada argument Skarżącej, jakoby doszło do naruszenia przywołanych wyżej zasad działania na podstawie i w granicach prawa. Stosownie do powyższych rozważań Sąd stwierdził również, że stanowisko organu egzekucyjnego w zakresie wysokości ustalonych kosztów egzekucyjnych było prawidłowe i znajdowało swoje odzwierciedlenie w odpowiednich regulacjach prawnych. Zgodnie z art. 64c §1 u.p.e.a opłaty za dokonane czynności egzekucyjne (w tym opłata manipulacyjna) oraz wydatki poniesione przez organ egzekucyjny stanowią koszty egzekucyjne. Przywołana ustawa w art. 64b §1 definiuje z kolei wydatki egzekucyjne jako koszty faktycznie poniesione przez organ egzekucyjny w związku z prowadzeniem egzekucji, określając otwarty katalog działań, które na takie wydatki mogą się składać. Analiza akt sprawy prowadzonej przez organ, w szczególności postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] października 2017 roku, pozwala Sądowi jednoznacznie stwierdzić, że wysokość kosztów prowadzonej egzekucji została wyliczona w sposób prawidłowy i nie jest dotknięta żadną wadą, której zaistnienie skutkować by mogło uchyleniem w/w orzeczenia. Prawidłowo bowiem organ egzekucyjny zastosował przepisy prawa, opierając się m.in. na regulacjach art. 64 § 1, 4, 6, 7, 9 czy 10 u.p.e.a., uwzględniając zasady dotyczące zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych, jednokrotności pobrania opłat za zajęcia, uwzględnienia odsetek czy momentu powstania obowiązku uiszczenia opłaty manipulacyjnej, wyszczególniając jednocześnie w sposób bardzo precyzyjny, na podstawie jakiego tytułu egzekucyjnego, jaka kwota została naliczona jako koszt egzekucyjny oraz co na ową kwotę się składało. Organ nie tylko dokonał rozbicia generalnego kosztu powstałego na podstawie określonego tytułu, ale wskazał również podstawę prawną, której zastosowanie skutkowało naliczeniem takiej, a nie innej wysokości opłat. Nie sposób zatem zgodzić się z pełnomocnikiem Skarżącej, że organ w swoim postanowieniu w przedmiocie wysokości kosztów egzekucyjnych nie wskazał, co konkretnie złożyło się na koszty i wydatki egzekutora w kwocie 2.848,90 złotych. Przedmiotowe postanowienie zawierało określenie źródła tychże kosztów (podjęte w sprawie czynności egzekucyjne oraz zastosowane środki), ich wysokość oraz podstawę naliczenia. Co więcej, nieprawidłowe jest stanowisko pełnomocnika strony skarżącej wyrażone w skardze, że na obecną chwilę jedyną opłatą za czynności egzekucyjne, którą organy mogą stosować jest kwota 4 zł 20 gr jako określona ustawowo kwota minimalna. Takie stanowisko stoi w sprzeczności z tym wyrażonym przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 marca 2018 roku w sprawie o sygnaturze akt. II FSK 2206/17, w którym NSA stwierdził, że błędne jest stanowisko, że skutek zakresowego wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r. w sprawie SK 31/14 jest taki, iż obowiązują jedynie stawki minimalne i tylko one mogą być stosowane przez organ. Sąd podkreśla w tym momencie, że swoim działaniem organ dał wyraz rzetelności oraz skrupulatnego zastosowania się do powoływanego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego dotyczącego częściowej niekonstytucyjności przepisów art. 64 §1 pkt 4 oraz art. 64 §6 u.p.e.a., tj. prawidłowo miarkował koszty egzekucji, kierując się zasadą proporcjonalności stawek maksymalnych, uwzględniając jednocześnie stawki procentowe dla poszczególnych rodzajów zajęć egzekucyjnych. To z kolei nie pozwala stwierdzić, jakoby można było organowi czynić zarzut naruszenia standardów określonych w w/w wyroku TK, bowiem zdecydowanie brak jest jakichkolwiek podstaw do tego, aby uznać, że organ w przedmiotowej sprawie określił koszty w sposób zawyżony, który mógłby zostać uznany za maksymalny koszt prowadzonej egzekucji, a więc za działanie niekonstytucyjne, pozbawione podstawy prawnej. W związku z powyższym, mając na uwadze okoliczności sprawy oraz w oparciu o przepisy prawa oraz poglądy judykatury, orzeczono jak w sentencji (art. 151 ustawy procesowej).