I SA/Bk 179/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jacek Pruszyński, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz, sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz (spr.), Protokolant referent Mateusz Kownacki, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 4 października 2017 r. sprawy ze skargi W. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości oddala skargę. Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...] oraz od [...] do [...], wystawionych przez Burmistrza Z., dokonał zajęcia nieruchomości należącej do W. M. (dalej: "Skarżący") położonej w N., gm. W., którą stanowi działka oznaczona numerem geodezyjnym [...] o pow. 0,0500 ha, dla której Sąd Rejonowy w B. IX Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą numer [...]. Zawiadomienie o zajęciu nieruchomości z dnia [...] marca 2015r. doręczono Skarżącemu w dniu [...] kwietnia 2015r. w trybie art. 44 k.p.a. Z uwagi na ustalenie, że miejsce pobytu Skarżącego nie jest znane, organ egzekucyjny wystąpił do właściwego sądu o ustanowienie kuratora do zastępowania osoby nieobecnej. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2015r. Sygn. [...] Sąd Rejonowy w B. ustanowił Skarżącemu przedstawiciela w osobie r. pr A. S. z Kancelarii Prawnej w B. w postępowaniu egzekucyjnym skierowanym do nieruchomości położonej w N., gm. W. W celu zapewnienia należytej ochrony przysługujących Skarżącemu praw w związku z prowadzoną egzekucją z nieruchomości, Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. pismem z dnia [...] marca 2016r. przesłał kuratorowi Skarżącego zawiadomienie o zajęciu nieruchomości wraz z tytułami wykonawczymi. Następnie pismem z dnia [...] maja 2016 r. organ egzekucyjny zawiadomił uczestników postępowania egzekucyjnego o terminie dokonania opisu i oszacowania wartości zajętej nieruchomości. Zawiadomienie o terminie przeprowadzenia ww. czynności zostało doręczone kuratorowi w dniu [...] czerwca 2016 r. wraz z pouczeniem o przysługującym prawie wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości, w terminie 14 dni od dnia ukończenia opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Organ egzekucyjny poinformował również, że termin ukończenia opisu i oszacowania wartości nieruchomości wyznaczono na dzień [...] lipca 2016r., godz. 10.00. W dniu [...] lipca 2016 r. organ egzekucyjny dokonał opisu i oszacowania wartości nieruchomości Skarżącego. W tym samym dniu z przeprowadzonej czynności sporządzony został protokół, który doręczono uczestnikom postępowania egzekucyjnego, w tym wyznaczonemu kuratorowi w trybie art. 44 k.p.a. Pismem z dnia [...] sierpnia 2016 r. Skarżący wniósł osobiście zarzuty do opisu i oszacowania wartości nieruchomości, kwestionując oszacowaną wartość rynkową nieruchomości jako zbyt niską. Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2016r. [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów, z uwagi na uchybienie terminu do ich wniesienia. Dyrektor Izby Skarbowej w B. postanowieniem z dnia [...] października 2016r. Nr [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Następnie pismem z dnia [...] września 2016r. Skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości wskazując, iż o sporządzeniu opisu i oszacowania wartości nieruchomości został poinformowany pismem odebranym w dniu [...] lipca 2016r. W uzasadnieniu podkreślił, że informacja o terminie opisu i oszacowania przesłana była na adres radcy prawnego A. S. Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. postanowieniem z dnia [...] października 2016r. Nr [...] odmówił uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości, z uwagi na upływ 7-dniowego terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. W zażaleniu na powyższe postanowienie Skarżący podniósł, że uchybienie terminu nie nastąpiło z jego winy, ponieważ o terminie opisu i oszacowania został zawiadomiony kurator, która nie przekazała mu powyższej informacji oraz nie uczestniczyła w opisie i oszacowaniu wartości nieruchomości. Powołał się również na brak możliwości skontaktowania się z kuratorem z powodu przebywania na zagranicznym wyjeździe. Dyrektor Izby Skarbowej w B. postanowieniem z dnia [...] grudnia 2016 r., nr [...] utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Organ przywołał treść przepisu art. 58 § 2 k.p.a. i stwierdził, że okoliczność braku kontaktu z kuratorem oraz niepoinformowanie strony przez kuratora o stanie sprawy oraz o terminie opisu i oszacowania wartości nieruchomości, pomimo posiadania wiedzy o miejscu pobytu osoby nieobecnej, wypełnia pierwszą z czterech wymienionych wyżej przesłanek (brak winy po stronie zainteresowanego) oraz może stanowić podstawę do złożenia w trybie art. 58 k.p.a. wniosku o przywrócenie terminu. Jednak organ uznał, że wniosek o przywrócenie terminu do złożenia zarzutów został złożony z uchybieniem terminu 7-dniowego. Wskazał, że termin do złożenia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości upłynął [...] lipca 2016r., co zostało potwierdzone w postępowaniu w sprawie zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości, zakończonym prawomocnym postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2016r. [...]. Informację o dokonanym przez organ egzekucyjny opisie i oszacowaniu wartości nieruchomości Skarżący powziął w dniu [...] lipca 2016r., tj. z chwilą otrzymania protokołu, w którym zawarto stosowne pouczenie o trybie i terminie wnoszenia zarzutów. Od tej daty należy liczyć 7-dniowy termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Złożenie w dniu [...] września 2016r. wniosku o przywrócenie terminu nastąpiło więc z uchybieniem terminu. Organ nie uznał za zasadny zarzutu, że dopiero otrzymanie operatu szacunkowego mogło stanowić podstawę do zgłoszenia zastrzeżeń i złożenia zarzutów. Zauważył jednak, że operat dostarczono Skarżącemu w dniu [...] sierpnia 2016 r, więc gdyby nawet przyjąć, że termin do wniesienia wniosku o przywrócenie termin liczony byłby od daty otrzymania przez niego operatu szacunkowego, to i tak należałoby stwierdzić uchybienie terminu wyrażonego w art. 58 § 2 k.p.a. Organ stwierdził ponadto, że w sytuacji, gdy zaistniały okoliczności (np. zły stan zdrowia, niepełnosprawność), które uniemożliwiały stronie dokonanie czynności procesowych, strona mogła ustanowić pełnomocnika. Odnosząc się do zarzutu, że organ egzekucyjny odniósł się jedynie do pisma z [...] sierpnia 2016r., zawierającego zarzuty do opisu i oszacowania wartości nieruchomości, nie odniósł się natomiast do pisma z [...] sierpnia 2016r., w którym Skarżący zgłosił ogólne zastrzeżenia do oszacowanej wartości organ zauważył, iż potraktowanie pisma z dnia [...] sierpnia 2016r. jako zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości nie przyniosłoby oczekiwanego rezultatu w postaci merytorycznego rozpatrzenia wniosku i odniesienia się do zarzutów, gdyż wniosek z dnia [...] sierpnia 2016r. również został złożony z uchybieniem 14-dniowego terminu do wniesienia zarzutów, których termin upłynął [...] lipca 2016r. Jednocześnie Skarżący do wniosków tych nie dołączył wniosku o przywrócenie terminu. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem Dyrektora Izby Skarbowej w B., Skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, żądając uchylenia tego postanowienia jak też go poprzedzającego postanowienia organu I instancji. Zarzucił mu naruszenie: - art. 58 § 2 k.p.a. w zw. z art. 9 k.p.a. poprzez niewłaściwą ocenę faktu uchybienia terminu w związku z niepodaniem istotnych informacji, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. - art.,7, 8, 9 k.p.a. w związku z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz.U. z 2016 r. poz. 599 ze zm., dalej jako "u.p.e.a.") oraz w zw. z art. 110o § 1 i 2 u.p.e.a. poprzez zaniechanie umieszczenia na stronie internetowej Skarbowego w B. (Izby skarbowej w B.) oraz urzędu właściwej jednostki samorządu terytorialnego obwieszczenia wzywającego uczestników, o których nie ma wiadomości oraz inne osoby, które roszczą sobie prawa do nieruchomości i jej przynależności, aby przed ukończeniem opisu zgłosiły swoje prawa do nieruchomości. - art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. oraz art. 110s § 1 u.p.e.a. poprzez dowolną, w miejsce swobodnej, ocenę dowodu z operatu szacunkowego, w zakresie rażąco niskiej wyceny nieruchomości przyjętej przez rzeczoznawcę majątkowego. W uzasadnieniu skargi Skarżący podniósł m.in., że w żadnym z pism, które otrzymał, nie było wzmianki o konieczności złożenia stosownego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji. Wskazał, że w złożonym podaniu z dnia [...] lipca wskazywał na poważny stan zdrowia i prosił o przesłanie informacji w sprawie toczącego się postępowania a także o niezbędny czas na zapoznanie się z toczącym postępowaniem. Otrzymał jedynie protokół z opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Skarżący podniósł też, że sporządzenie przez uprawnionego rzeczoznawcę majątkowego wyceny nieruchomości nie zwalnia organu z obowiązku przeprowadzenia swobodnej oceny ww. dowodu pod kątem jego racjonalności w odniesieniu do aktualnie obowiązujących cen rynkowych stosowanych przy sprzedaży podobnych nieruchomości. Już pobieżna weryfikacja cen nieruchomości obowiązujących w rejonie N. skłania do wniosku, ze organ bezkrytycznie przyjął zastosowaną w operacie wycenę. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona. Zgodnie art. 58 § 1 i § 2 K.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany przywrócić termin, gdy zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: a) uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy zostanie uprawdopodobniony, b) zainteresowany złożył wniosek o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi, c) zainteresowany dopełnił czynności, dla której określony był termin, jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu. Jednym z warunków wynikających z art. 58 § 2 K.p.a. jest złożenie w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu wniosku o jego przywrócenie. To, że Skarżący uchybił 7-dniowemu terminowi do wniesienia prośby o przywrócenie terminu nie powinno budzić wątpliwości. Zdaniem Skarżącego, o uchybieniu terminu do złożenia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości dowiedział się dopiero z postanowienia Naczelnika US w B. z [...].08.2016r. w sprawie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości, doręczonego [...].09.2016r. Od tej daty należy zatem w jego ocenie liczyć bieg 7-dniowego terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Zdaniem organu bieg 7-dniowego terminu należy liczyć od [...].07.2016r., tj. od dnia doręczenia Skarżącemu protokołu opisu i oszacowania wartości nieruchomości, bowiem w tym momencie Skarżący dowiedział się o uchybieniu terminu do złożenia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Ze stanowiskiem takim należy się zgodzić. Okoliczność zapoznania się z treścią protokołu opisu i oszacowania wartości nieruchomości Skarżący potwierdził w piśmie z [...].08.2016r. Protokół zawierał stosowne pouczenie o trybie i terminie wnoszenia zarzutów. Złożenie zatem [...].09.2016r. wniosku o przywrócenie terminu do złożenia zarzutów nastąpiło z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 58 § 2 K.p.a. Zgodnie natomiast z art. 58 § 3 K.p.a. przywrócenie 7- dniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu jest niedopuszczalne. Dla stwierdzenia odmowy przywrócenia Skarżącemu terminu do wniesienia zarzutów wystarczające jest niespełnienie jednej przesłanki, tj. uchybienie terminowi do wniesienia prośby o przywrócenie terminu. W związku z tym, badanie pozostałych przesłanek z art. 58 K.p.a. nie jest konieczne. Odnosząc się do zarzutu, że dopiero otrzymanie operatu szacunkowego, mogło stanowić podstawę do zgłoszenia zastrzeżeń i złożenia zarzutów, należy stwierdzić, że nie ma on uzasadnionych podstaw. Operat szacunkowy doręczono Skarżącemu [...].08.2016r. Gdyby nawet przyjąć, że termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, liczony byłby od daty otrzymania operatu szacunkowego, tj. od [...].08.2016r., również należałoby stwierdzić uchybienie terminu wskazanego w art. 58 § 2 K.p.a. Jednocześnie należy wyjaśnić, że przepisy prawne nie nakładają na organy egzekucyjne obowiązku doręczenia stronom operatu szacunkowego. Operat szacunkowy jest dowodem w sprawie i podlega ocenie jak każdy inny dowód przez organ administracji. Zgodnie natomiast z art. 73 § 1 Kpa, na każdym etapie postępowania strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów. Jako nieusprawiedliwiony należy uznać podniesiony w skardze zarzut naruszenia ogólnych zasad postępowania administracyjnego wyrażonych w art. 7, 8 i 9 K.p.a., z uwagi na nieinformowanie na poszczególnych etapach postępowania o prawie do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Okolicznością bezsporną w tej sprawie jest, że Skarżący został prawidłowo pouczony o możliwości i terminie wniesienia zarzutów, jak również to, że z uprawnienia tego nie skorzystał we wskazanym terminie. Zawiadomienie o terminie przeprowadzenia czynności opisu i oszacowania wartości nieruchomości zostało doręczone najpierw kuratorowi, reprezentującemu Skarżącego jako osobę nieobecną na tym etapie postępowania, wraz z pouczeniem o przysługującym prawie wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości, w terminie 14 dni od dnia ukończenia opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Następnie, w momencie zjawienia się osoby nieobecnej - Skarżącego, organ egzekucyjny reagował na wszystkie pisma Skarżącego oraz udzielał wszelkich informacji w sprawie toczącej się egzekucji z nieruchomości, a także przesłał uwierzytelnioną za zgodność z oryginałem kopię protokołu opisu i oszacowania wartości nieruchomości oraz kserokopię operatu szacunkowego. Organ egzekucyjny przyjął datę od której należy liczyć bieg terminu do wniesienia prośby o przywrócenie terminu najbardziej korzystną dla Skarżącego, tj. od dnia doręczenia protokołu. Wbrew twierdzeniu Skarżącego, organ administracji publicznej prowadzący postępowanie nie jest obowiązany do udzielenia stronie pouczenia o treści art. 58 k.p.a., to jest o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Nie ma bowiem żadnego przepisu prawa, z którego wynikałby obowiązek organu pouczania strony o ewentualnych przyszłych popełnianych przez nią błędach proceduralnych (np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11.02.2014 r., sygn. akt II OSK 2188/12). Ustalenie, że wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony z uchybieniem terminu o którym mowa w art. 58 § 2 Kpa, powoduje, że organ nie może dokonać przywrócenia terminu do złożenia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości oraz odnieść się merytorycznie do pozostałych zarzutów zawartych w skardze dotyczących prawidłowości wyceny nieruchomości czy prawidłowości czynności poprzedzających sporządzenie protokołu opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Należy podkreślić, iż argumenty dotyczące złego stanu zdrowia, Skarżący podnosił we wnioskach o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego i czynności egzekucyjnych, jednak organ nadzoru nie uznał powyższych okoliczności za wystarczających do wstrzymania postępowania egzekucyjnego oraz czynności egzekucyjnych z urzędu. Ze względu na powyższe, na mocy art. 151 p.p.s.a. Sąd postanowił jak w sentencji.