I SA/Bk 21/11

WyrokWSA w Białymstoku2011-03-09

Skład orzekający: Urszula Barbara Rymarska, Sławomir Presnarowicz, Wojciech Stachurski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy podatnik prowadzący działy specjalne produkcji rolnej ma obowiązek ustalania zaliczek na podatek dochodowy na podstawie ksiąg rachunkowych, jeśli nie zgłosił zamiaru prowadzenia tych ksiąg, mimo przekroczenia progu przychodów określonego w art. 24a ust. 4 u.p.d.o.f.?
Ratio decidendi
Obowiązek prowadzenia ksiąg rachunkowych przez podatników uzyskujących przychody z działów specjalnych produkcji rolnej nie powstaje automatycznie po przekroczeniu określonego progu przychodów, lecz tylko wtedy, gdy podatnik zgłosi zamiar prowadzenia ksiąg. W przeciwnym razie dochód ustala się na podstawie norm szacunkowych. W konsekwencji decyzje organów podatkowych nakładające obowiązek prowadzenia ksiąg bez zgłoszenia takiego zamiaru zostały uchylone.
Stan faktyczny
Skarżący J. B. złożył deklarację PIT-6 na 2010 r., zgłaszając zamiar prowadzenia hodowli drobiu i ustalania dochodu na podstawie norm szacunkowych. Organ podatkowy odmówił ustalenia zaliczek na podatek dochodowy na podstawie norm szacunkowych, nakładając obowiązek prowadzenia ksiąg rachunkowych z powodu przekroczenia przez skarżącego progu przychodów w 2009 r. Skarżący nie zgłosił zamiaru prowadzenia ksiąg rachunkowych, co było podstawą sporu.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. oraz decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. i zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej w B. na rzecz skarżącego kwotę 757 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska, Sędziowie sędzia WSA Sławomir Presnarowicz, sędzia WSA Wojciech Stachurski (spr.), Protokolant Beata Borkowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 9 marca 2011 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia wysokości zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych od dochodów z działów specjalnych produkcji rolnej za 2010 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...].01.2010 r. nr [...], 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w B. na rzecz skarżącego J. B. kwotę 757 zł (słownie: siedemset pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją z [...] marca 2010 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z [...] stycznia 2010 r. nr [...], odmawiającą Panu J. B. (zwanemu dalej Skarżącym) ustalenia zaliczek podatku dochodowego od dochodów z działów specjalnych produkcji rolnej za 2010 r. Z uzasadnienia decyzji organu drugiej instancji wynika, że [...] listopada 2009 r. Skarżący złożył do Urzędu Skarbowego w K. deklarację do wymiaru zaliczek podatku dochodowego od dochodów z działów specjalnych produkcji rolnej PIT-6 za 2010 r., w której zgłosił zamiar prowadzenia w 2010 r. hodowli 60.000 tysięcy sztuk kur (produkcja jaj spożywczych) i drobiu rzeźnego - kurczęta w ilości 620.000 tysięcy sztuk. Skarżący zadeklarował chęć ustalania dochodu do opodatkowania na podstawie norm szacunkowych. Organ pierwszej instancji odmówił Skarżącemu ustalenia zaliczek na podatek od dochodów z działów specjalnych produkcji rolnej za 2010 r. powołując się na brzmienie art. 24a ust. 4 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000r. Nr 14, poz. 176 ze zm., zwanej dalej w skrócie "u.p.d.o.f.") w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. z 2009 r. Nr 152, poz. 1223 ze zm.). Organ wskazał, że Skarżący w 2009 r. osiągnął przychód z tytułu prowadzenia działów specjalnych produkcji rolnej w wysokości 11.112.477,00 zł i w związku z tym od 1 stycznia 2010 r. obowiązany jest do prowadzenia ksiąg rachunkowych dla celów ustalenia dochodu z działów specjalnych produkcji rolnej i opłacania miesięcznych zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych stosownie do wynikającego z ksiąg rachunkowych dochodu. Utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji Dyrektor Izby Skarbowej w B. stwierdził, że prowadzenie ksiąg rachunkowych nie jest uzależnione od woli podatnika w sytuacji, gdy przychody za poprzedni rok podatkowy wyniosły co najmniej równowartość w walucie polskiej 1.200.000 euro (art. 24a ust. 4 u.p.d.o.f. w związku z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o rachunkowości). W takim przypadku osoba prowadząca działy specjalne produkcji rolnej obowiązana jest prowadzić księgi rachunkowe. Wynika to wprost z brzmienia art. 24a ust. 4 u.p.d.o.f. Przepis ten, mimo, że ustawa o rachunkowości nie jest ustawą podatkową, w celu ustalenia kwoty, po osiągnięciu której powstaje obowiązek prowadzenia ksiąg rachunkowych, odsyła wprost do przepisów tej ustawy. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem Skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, wnosząc o uchylenie decyzji organu drugiej instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucił rażące naruszenie prawa, poprzez stworzenie pozaustawowego obowiązku prowadzenia ksiąg rachunkowych przez osobę prowadzącą działy specjalne produkcji rolnej. Powtarzając argumentacje zawartą w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji Skarżący wskazał, że w deklaracji PIT-6 za 2010 r. nie wypełnił części E, tj. nie podpisał oświadczenia w sprawie ustalenia wysokości dochodu z działów specjalnych produkcji rolnej na podstawie ksiąg rachunkowych. Niezgłoszenie zamiaru prowadzenia ksiąg jest jednoznaczne z wyliczeniem dochodu na podstawie norm szacunkowych. Na poparcie swoich racji Skarżący odwołał się do orzecznictwa sądów administracyjnych. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w B. podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skargę należało uwzględnić. Należy przede wszystkim podkreślić, że w tej sprawie nie ma sporu, co do prawidłowości ustaleń stanu faktycznego. Spór dotyczył natomiast wykładni i zastosowania przepisów prawa materialnego w zakresie zasad ustalania zaliczek na podatek dochodowy od uzyskiwanych przez Skarżącego w 2010 r. dochodów z działów specjalnych produkcji rolnej. Zdaniem organów fakt osiągnięcia przez Skarżącego w 2009 roku obrotów przekraczających równowartość w walucie polskiej 1.200.000 euro, skutkował koniecznością ustalania w roku 2010 dochodu w oparciu o księgi rachunkowe. To stanowisko organy oparły na dokonanej przez siebie wykładni art. 24a ust. 4 u.p.d.o.f. w związku z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o rachunkowości. Stanowisko to pozostaje jednak w sprzeczności z wykładnią przepisów art. 24a ust. 1 i 4 u.p.d.o.f., dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 17 stycznia 2011 r., sygn. akt II FPS 2/10. Otóż w uchwale tej NSA wskazał, że cyt. "W stanie prawnym obowiązującym od dnia 1 stycznia 2001 r. obowiązek prowadzenia ksiąg rachunkowych, o których mowa w art. 24a ust. 1 i ust. 4 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 ze zm.) nie dotyczy podatników uzyskujących przychody z działów specjalnych produkcji rolnej (art. 2 ust. 1 pkt 1 i ust. 3), bez względu na wielkość tych przychodów, o ile podatnicy ci nie zgłosili zamiaru prowadzenia ksiąg w trybie określonym w art. 24a ust. 2 pkt 2 i art. 15 zdanie drugie tej ustawy. W świetle art. 24 ust. 4 zdanie drugie i art. 15 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych dla ustalenia dochodu z działów specjalnych produkcji rolnej uzyskiwanych przez podatników, którzy nie zgłosili zamiaru prowadzenia ksiąg, mają zastosowanie wyłącznie normy szacunkowe dochodu określone w załączniku Nr 2 do tej ustawy". Orzekający w tej sprawie Sąd podziela stanowisko wyrażone w przywołanej uchwale NSA. Tak, jak wskazał NSA, obowiązek prowadzenia ksiąg rachunkowych nie dotyczy podatników uzyskujących przychody z działów specjalnych produkcji rolnej, jeżeli nie zgłosili oni zamiaru prowadzenia tych ksiąg. W konsekwencji należało uznać, że organy skarbowe poprzez błędną wykładnię art. 24a ust. 4 w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 u.p.d.o.f., bezzasadnie stwierdziły, iż Skarżący miał w 2010 r. obowiązek ustalania dochodu z działów specjalnych produkcji rolnej w oparciu o księgi rachunkowe. Stwierdzone naruszenie przepisów art. 24a ust. 4 w zw. art. 2 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 u.p.d.o.f., jako że miało wpływ na wynik sprawy, uzasadniało uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej wydanie decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w K., o czym Sąd orzekł na podstawie art. 134 § 1, art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Orzeczenie o kosztach postępowania Sąd oparł o przepisy art. 200 i art. 205 § 2, 3 i 4 tej ustawy oraz § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 31 stycznia 2011 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz. U. Nr 31, poz. 153). Rozpoznając ponownie sprawę organy uwzględnią dokonaną przez NSA w przywołanej wyżej uchwale wykładnię przepisów art. 24a ust. 4 w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 u.p.d.o.f.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło