I SA/Bk 220/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jacek Pruszyński po rozpoznaniu w dniu 12 września 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] maja 2012 r. Nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu osiągnięcia przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2006 r. p o s t a n a w i a oddalić wniosek. M. P. (dalej powoływany także jako "skarżący", "wnioskodawca") wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych podając, iż jego sytuacja materialna nie pozwala na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną. Źródło utrzymania rodziny wnioskodawcy stanowi dochód uzyskiwany przez niego w wysokości 2.364,45 zł netto oraz żonę w wysokości 997,15 zł netto. Majątek rodziny skarżącego stanowi mieszkanie własnościowe o powierzchni 43,58 m2 oraz samochód osobowy Ford Focus, rok produkcji 2003. Poza tym skarżący nie posiada żadnych oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. Do bieżących wydatków rodziny, skarżący zaliczył: czynsz – 517 zł, energia elektryczna – 145 zł, telefon, telewizja – 150 zł, opłaty lokalne – 730 zł, benzyna – 200 zł, telefon komórkowy – 100 zł, leki – 300 zł, PZU – 48 zł, koszt bieżącego utrzymania – około 1.000 zł. Pismem z dnia 1 sierpnia 2012 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wezwał skarżącego do złożenia w terminie 7 dni dodatkowego oświadczenia m.in. wskazania: czy skarżący lub jej małżonka posiadają lokaty terminowe lub inne oszczędności oraz czy wynajmują lokal, a także przedłożenia dokumentów potwierdzających podnoszone okoliczności, w szczególności w zakresie ponoszonych wydatków, uzyskiwanych dochodów, wykazu środków trwałych oraz wyciągów z rachunków bankowych. W zakreślonym terminie skarżący nie udzielił żadnej odpowiedzi. Postanowieniem z 24 sierpnia 2012 r. referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, wskazując, że nie wykazał, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Dodatkowo wskazał, że wnioskodawca nie odpowiedział na wezwanie referendarza i nie przedłożył żądanych dokumentów i informacji, mogących potwierdzić jego sytuację majątkową. W terminie przewidzianym do złożenia sprzeciwu, skarżący nadesłał pismo - odpowiedź na postanowienie z dnia 24 sierpnia 2012 r., w którym ponownie przedstawił swoją sytuację majątkową. Wskazał, że z uwagi na zajęcia egzekucyjne świadczenia emerytalne jego oraz jego żony uległy zmniejszeniu i obecnie wynoszą łącznie 2643,90 zł. Wskazał, że otrzymał dodatkowy dochód z wynajmu lokalu w kwocie 210 zł. Miesięczne wydatki od początku roku wynoszą ok. 696 zł, lecz w sierpniu wzrosły do kwoty 1217 zł. Stwierdził, że działalność gospodarcza jego żony nie przynosi przychodu, w lutym i marcu b.r. uzyskała dochód w wysokości 2.056 zł, zaś od początku roku koszty prowadzonej działalności w wysokości 4170 zł. Skarżący wskazał też, że nie posiada lokat, akcji, ani innych oszczędności. Wskazał też, że mieszkanie przy ul. [...] wymaga remontu i nie jest wynajmowane. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Wobec skutecznego wniesienia przez Skarżącego sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego, złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy podlegał rozpatrzeniu przez Sąd stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, dalej powoływana jako u.p.p.s.a.). Zgodnie z art. 245 u.p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Natomiast zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 tejże ustawy przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej, następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Warunkiem przyznania przedmiotowego uprawnienia stronie, jest wykazanie przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym stanie rzeczy rozstrzygniecie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). Podkreślenia wymaga przede wszystkim, że prawo pomocy stanowi wyjątek od ogólnej reguły ponoszenia kosztów postępowania przez stronę i może być przyznane tylko w szczególnych sytuacjach. Jako forma dofinansowania z budżetu państwa, przyznanie prawa pomocy winno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe (zob. postanowienie NSA z 24 października 2007 r., II FZ 426/07, niepubl.). Wskazuje się, że instytucja prawa pomocy powinna stanowić przywilej dla osób, które muszą korzystać z ochrony prawnej przed sądem. Prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, bez źródeł dochodu i majątku. Przy czym znamiennym jest to, że to osoba ubiegająca się o prawo mocy winna wykazać, iż należy do kręgu takich osób. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie, Skarżący nie wykazał w dostateczny sposób, aby przesłanka z art. 246 §1 pkt 2 u.p.p.s.a. wystąpiła w jego sytuacji. We wniosku o przyznanie prawa pomocy Skarżący wskazała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z E. Z. P., a źródło miesięcznego utrzymania rodziny stanowią emerytury otrzymywane przez obojga małżonków, obecnie z uwagi na zajęcia egzekucyjne w łącznej kwocie 2.643,90 zł. Wykazane wydatki miesięczne to: czynsz – 517 zł; energia elektryczna – 145 zł; telefon – 150 zł; opłaty lokalne – 730 zł; benzyna – 200 zł; telewizja kablowa – 100 zł; lekarstwa – 300 zł; ubezpieczenie PZU – 48 zł; inne koszty utrzymania – 1.000 zł. Majątek wnioskodawcy, wspólnie z żoną, stanowi mieszkanie własnościowe o powierzchni 43,58 m² oraz samochód osobowy marki Ford Focus rok prod. 2003. Skarżący nie posiada zgromadzonych oszczędności ani przedmiotów wartościowych. Według złożonego przez skarżącego oświadczenia, jego małżonka prowadzi działalność gospodarczą w zakresie sprzedaży wyrobów futrzarskich, z tej działalności w lutym i marcu 2012 r. uzyskała dochód w wysokości 2.056 zł, zaś koszty tej działalności wynosiły 4170 zł. Do posiadanych przez nią środków trwałych należy pawilon na bazarze o wartości początkowej 16.000 zł. Skarżący wskazał także, że nie posiada lokat bankowych, akcji i innych oszczędności. Analiza wskazanych przez Skarżącego informacji pozwala stwierdzić, że przedstawione dane pozostają w sprzeczności z dokumentacją przedłożoną przez żonę skarżącego, do sprawy o sygn. akt I SA/Bk 219/12. Z załączonych przez żonę skarżącego dokumentów wynika, że w miesiącach luty – marzec 2012 r. uzyskała przychód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w łącznej kwocie 14.800 zł. Tymczasem skarżący, w piśmie złożonym do niniejszej sprawy wskazał, że jego żona z tytułu prowadzonej działalności poniosła koszty w kwocie 4.170 zł. Zakładając, że w pozostałych miesiącach żona skarżącego nie uzyskała przychodu z działalności gospodarczej, dochód z tej działalności wynosi ponad 10.000 zł. Dane te pozostają w sprzeczności z oświadczeniem złożonym we wniosku o przyznanie prawa pomocy, z którego wynika, że jedynym dochodem skarżącego i jego żony są ich emerytury w kwocie prawie 3.500 zł. (przed zajęciem egzekucyjnym). Z kolei w piśmie, które zostało potraktowane jako sprzeciw, skarżący stwierdził, że w miesiącach luty i marzec 2012 r. żona uzyskała dochód w wysokości 2.056 zł. Wykazane sprzeczności pozwalają na postawienie tezy, że skarżący nie przedstawił swojej sytuacji finansowej w sposób rzetelny, próbując ukryć rzeczywiste dochody uzyskiwane przez żonę, z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Wysokość dochodów uzyskanych w roku bieżącym, w tym stałych kwot emerytur uzasadniają wniosek, że Skarżący nie wykazał, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.