I SA/Bk 224/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału I: Tomasz Oleksicki, po rozpoznaniu w dniu 10 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi W. O. na postanowienie Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] marca 2014 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji ustalającej kwotę nienależnie pobranych płatności do gruntów rolnych p o s t a n a w i a - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W. O. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego podając, iż jest rolnikiem samotnie prowadzącym gospodarstwo rolne. Źródłem utrzymania skarżącego pozostają: dopłaty bezpośrednie do prowadzonej produkcji rolnej i sprzedaż bydła (jesienią) w łącznej wysokości 65.000 zł rocznie. Wnioskodawca podkreślił, że nie osiąga dochodu miesięcznego, a jedynie sezonowy. W. O. jest zadłużony tytułu zaciągniętych kredytów bankowych oraz składek KRUS i nieopłaconego podatku rolnego. Majątek wnioskodawcy stanowi dom o powierzchni [...] m² (powierzchnia mieszkalna [...] m²), nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha (w tym [...] ha lasu), dzierżawiona nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha, obora, stodoła, garaż, ciągnik rolniczy, kombajn zbożowy i inne podstawowe maszyny niezbędne do prowadzenia produkcji rolnej oraz [...] sztuk bydła (k. 19 – 21 i k. 27 – 28). W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 23 czerwca 2014 r. (k. 30) W. O. wyszczególnił miesięczne wydatki, w tym: energia elektryczna – 260 zł; gaz – 60 zł; telefon – 100 zł; żywność – 400 zł; opał – 300 zł. raty spłat zaciągniętych kredytów ([...] Bank S.A., [...] i [...]) - 1.638,64 zł; ropa około 1.000 zł; usługi weterynaryjne – 200 zł; wywóz nieczystości – 9 zł. Dodatkowo skarżący ponosi wydatki kwartalne tj. podatek rolny – 450 zł; ubezpieczenie KRUS – 400 zł; rata spłaty kredytu (Bank Spółdzielczy R. T.) – 4.100 zł oraz roczne ubezpieczenie budynków – 600 zł. Wnioskodawca od marca do maja br. nie sprzedawał mleka oraz bydła. Jedynym dochodem W. O. były dopłaty do prowadzonej produkcji rolnej w wysokości 40.387 zł, otrzymane dnia [...] marca br. Obecnie skarżący nie posiada środków do życia, został zmuszony do zaciągnięcia kredytu w [...] w kwocie 2.800 zł (k. 32). Do akt sprawy wnioskodawca dołączył: decyzje o przyznaniu dotacji unijnych (k. 33 – 35); dokumenty (harmonogramy spłat, umowy, potwierdzenia wpłat) potwierdzające wysokość zaciągniętych kredytów i płaconych rat (k. 36, k. 39 – 47); fakturę za energię elektryczną (k. 38); potwierdzenie dokonywanych opłat (k. 48 – 51). Zgodnie z treścią art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego następuje, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. W tym stanie rzeczy rozstrzygniecie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). W złożonym oświadczeniu skarżący wykazał, iż prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Źródłem utrzymania wnioskodawcy pozostaje posiadane gospodarstwo rolne. Z tego tytułu W. O. uzyskuje roczny dochód w kwocie około 65.000 zł, co stanowi 5.416 zł w przeliczeniu na poszczególne miesiące (sprzedaż bydła, dopłaty bezpośrednie). Wnioskodawca podkreślił, że nie osiąga dochodu miesięcznego, a jedynie sezonowy – sprzedaż bydła w okresie jesiennym. Od marca do maja br. skarżący nie sprzedawał mleka oraz bydła, jego jedynym dochodem w tym okresie były otrzymane dopłaty do prowadzonej produkcji rolnej w łącznej wysokości 81.269,40 zł (k. 33 - 35). Wykazane wydatki miesięczne W. O. wynoszą 3.967,64 zł (energia elektryczna, gaz, telefon, żywność, opał, raty spłat zaciągniętych kredytów [...] Bank S.A., [...] i [...], ropa, usługi weterynaryjne, wywóz nieczystości); kwartalne - 4.950 zł (podatek rolny, ubezpieczenie KRUS, rata spłaty kredytu Bank Spółdzielczy R. T.); roczne – 600 zł (ubezpieczenie budynków). W skład majątku wnioskodawcy wchodzi: dom o powierzchni [...] m² (powierzchnia mieszkalna [...] m²), nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha (w tym [...] ha lasu), dzierżawiona nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha, obora, stodoła, garaż, ciągnik rolniczy, kombajn zbożowy i inne podstawowe maszyny niezbędne do prowadzenia produkcji rolnej oraz [...] sztuk bydła. Skarżący nie posiada zgromadzonych oszczędności. Podsumowując należy, zatem stwierdzić, iż u podstaw negatywnego rozstrzygnięcia wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego legła okoliczność, iż W. O. dysponuje znacznym majątkiem. Posiadany areał gruntów rolnych (nieruchomości rolne o łącznej powierzchni [...] ha, w tym [...] ha lasu), maszyny rolnicze niezbędne do produkcji rolnej (w tym kombajn, ciągniki), inwentarz żywy ([...] sztuk bydła), kwota otrzymywanych dopłat unijnych, świadczą o dużych możliwościach zarobkowych wnioskodawcy. Dodatkowo trzeba pamiętać, iż prawo pomocy to inaczej "prawo ubogich", a do takiej kategorii skarżących z całą pewnością nie można zaliczyć wnioskodawcy, który posiada znaczny majątek przynoszący dochód. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, do których zalicza się bezrobotnych lub osoby pozbawione środków do życia bądź, gdy środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko potrzeby egzystencjalnie niezbędne (vide: postanowienie NSA z 19 października 2005 r. sygn. akt I GZ 107/05, publ. www.cbois.nsa.gov.pl). Ponadto, jak wskazał NSA w postanowieniu z 10 maja 2005 r. sygn. akt II OZ 318/05, publ. www.cbois.nsa.gov.pl "prawo pomocy przyznawane jest osobom, które pomimo starań i przy największym możliwym wysiłku nie mogą ponieść kosztów postępowania, ponieważ ich dochód jest wybitnie niski lub też nie osiągają żadnego dochodu". Dlatego też, mając na uwadze powyższe na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.