I SA/Bk 224/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału I: Tomasz Oleksicki, po rozpoznaniu w dniu 09 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Syndyka Masy Upadłości I. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w upadłości likwidacyjnej w F. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] grudnia 2014 r. Nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia olejów smarowych p o s t a n a w i a - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Syndyk Masy Upadłości I. Sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej w F. - dalej "skarżący" lub "syndyk" wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Spółka nie prowadzi działalności gospodarczej, ponieważ znajduje się w upadłości obejmującej likwidację majątku. Upadłość likwidacyjna została ogłoszona postanowieniem Sądu Rejonowego w B. Wydział [...] Gospodarczy (sygn. akt [...] [...] [...]) Proces upadłościowy prowadzony jest w celu zaspokojenia wszelkich ciążących zobowiązań wobec wierzycieli, wszelkie środki pozyskiwane z tytułu upłynniania majątku przekazywane są na zabezpieczenie spłaty wskazanych zobowiązań oraz w celu pokrywania kosztów postępowania upadłościowego. Zgodnie z danymi zawartymi we wniosku, wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi 75.000 zł. Według bilansu za rok 2014 spółka poniosła stratę w wysokości 84.853 zł, wartość środków trwałych spółki wynosi 1.322.527,21 zł. Na rachunku bankowym w [...] Banku [...] spółka posiada środki w łącznej wysokości 3.844,94 zł. Syndyk podkreślił, iż sytuacja majątkowa spółki jest trudna, gdyż nie posiada ona żadnych środków finansowych, które pozwoliłyby na pokrycie kosztów sądowych. Nieruchomość w F. wyceniona została przez rzeczoznawcę majątkowego na kwotę 878.000 zł, przy czym jest ona obciążona hipoteką na łączną wartość 6.138.277 zł na rzecz banku i urzędu skarbowego. Aktualnie nie ma zainteresowanych na tą nieruchomość, pomimo ogłoszenia już trzech przetargów. Kwota uzyskana ze zbycia nieruchomości zostanie przeznaczona na zaspokojenie wierzycieli hipotecznych. Ponadto, brak jest nabywców na samochód [...] [...] [...] przewłaszczony przez Bank [...] w K. jako zabezpieczenie zaciągniętego przez spółkę kredytu (wartość pojazdu 45.950 zł). Środki ze sprzedaży pojazdu zostaną przekazane w całości na rzecz banku. Ponadto, syndyk podniósł, iż zapasy magazynowe w postaci olejów smarowych zostały wycenione na kwotę 31.972 zł, ale są to oleje przeterminowane, na które nie ma oferentów i prawdopodobnie trzeba będzie je zutylizować. Natomiast, należności na rzecz spółki na ogólną kwotę 6.683.989 zł są należnościami od kontrahentów zagranicznych, na które brak jest wiarygodnych dokumentów źródłowych i są one nieściągalne (k. 25 - 27). Do wniosku skarżący dołączył wyciąg z rachunku bankowego (k. 28). Zgodnie z treścią art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych następuje - gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z treści tego przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Takie stanowisko znajduje również oparcie w treści art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Właściwe przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających zwolnienie od kosztów sądowych oraz dowodów na ich poparcie umożliwia sądowi rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Strona ma w tym zakresie inicjatywę dowodową, a sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku powinna uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zaistniały przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe (por. postanowienie NSA z dnia 19 stycznia 2010 r., sygn. akt I GZ 1/10, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Ze złożonego wniosku wynika, że I. Sp. z o.o. w F. znajduje się w stanie w upadłości likwidacyjnej. Wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi 75.000 zł. Według bilansu za rok 2014 spółka poniosła stratę w wysokości 84.853 zł, wartość środków trwałych firmy wynosi 1.322.527,21 zł. Na rachunku bankowym spółka posiada środki w łącznej wysokości 3.844,94 zł. Obecnie upadła spółka nie uzyskuje dochodów. W tym miejscu należy zatem skonstatować, iż wątpliwości, w świetle oświadczeń syndyka o trudnej sytuacji finansowej Spółki, budzi okoliczność posiadania środków finansowych na koszty pełnomocników (stosunkowo wysokich mając na uwadze kwotę wymaganych należności w zawisłych przed WSA w Białymstoku sprawach). W tych okolicznościach traci wiarygodność oświadczenie syndyka, jakoby nie posiadał środków na uiszczenie kosztów sądowych. Nie może również ujść uwadze, że wartość masy upadłości jest na tyle znacząca, iż mimo zgłaszanych trudności w sprzedaży nieruchomości i zabezpieczonych na nich wierzytelności syndyk nadal prowadzi to postępowanie. Wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi 75.000 zł a wartość przedsiębiorstwa Spółki 1.322.527,21 zł. Wprawdzie według bilansu za rok 2014 spółka poniosła stratę w wysokości 84.853 zł, jednak zgodzić się należy ze stanowiskiem NSA w sprawie sygn. akt II GZ 355/11 – postanowienie z dnia 19 lipca 2011 r. publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl), że "strata powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Zatem powstanie straty nie oznacza jeszcze utraty płynności finansowej". Obowiązek spłaty zobowiązań wobec wierzycieli nie wyklucza obowiązku partycypowania spółki w kosztach postępowania sądowego. Koszty te jako należności budżetu państwa należy uiszczać na równi z innymi wydatkami obciążającymi skarżącego, przy czym w omawianym stanie faktycznym bez znaczenia pozostaje okoliczność, że spółka jest w stanie upadłości likwidacyjnej. Należy mieć na uwadze również, że koszty sądowe w postępowaniu przed sądami administracyjnymi należą do pierwszej kategorii należności podlegających zaspokojeniu z funduszów masy upadłości, bo mimo, że nie są to koszty postępowania upadłościowego, to są kosztami powstałymi wskutek czynności syndyka w myśl art. 342 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2012 r. poz. 1112 ze zm. zwanej dalej u.p.n.). Niewątpliwie przez czynność syndyka należy rozumieć wniesienie skargi do sądu administracyjnego. Koszty związane uczestnictwem strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym są zatem kosztami, które należy zrównać z innymi wydatkami ponoszonymi przez syndyka masy upadłości na poczet prowadzonego postępowania upadłościowego W tym zakresie prowadzący postepowanie wpadkowe z zakresu prawa pomocy podziela pogląd wyrażony w postanowieniu NSA z dnia 06 grudnia 2012 r., sygn. akt I FZ 431/12 (publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Obowiązek ich poniesienia przez syndyka jako stronę postępowania wynika z art. 199 p.p.s.a. zaś art. 342 ust. 1 pkt 1 p.u.n. nie jest przepisem szczególnym, wyłączającym zastosowanie tej normy. Negatywną przesłankę do przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych stanowi także posiadanie przez stronę skarżącą źródła dochodów pozwalającego na pokrycie kosztów ustanowionego w sprawie pełnomocnika z wyboru. Skoro bowiem wnioskodawca mógł pokryć wydatki udzielonych pełnomocnictw w związku czynnościami obejmującymi masę upadłości Spółki, to tym samym był w stanie wygenerować środki na uregulowanie opłat sądowych w postępowaniu sądowoadministracyjnym. W związku z tym należy stwierdzić, iż syndyk nie udowodnił, że I. spółka z o.o. w F. w upadłości likwidacyjnej nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów sądowych w sprawie niniejszej. Końcowo podnieść również należy, iż najnowszych orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego podtrzymane zostało stanowisko, iż w świetle art. 246 § 2 p.p.s.a. w związku z art. 10 i 11 ust. 1 u.p.n. wszczęcie wobec wnioskodawcy postępowania upadłościowego (układowego lub likwidacyjnego) nie uzasadnia automatycznie przyznania prawa pomocy; dopiero wykazanie - zgodnie z wymogiem art. 246 § 2 p.p.s.a. - zasadności przyznania prawa pomocy, czyli przedstawienie sytuacji majątkowej i finansowej w sposób nie budzący wątpliwości, że zasadne jest przerzucenie kosztów postępowania na ogół społeczeństwa, może prowadzić do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 21 stycznia 2015 r. w sprawie II FZ 1937/14, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Dlatego też mając na uwadze powyższe na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.