I SA/Bk 229/25

WyrokWSA w Białymstoku2025-08-13

Skład orzekający: Małgorzata Anna Dziemianowicz, Anna Bartłomiejczuk, Marcin Kojło

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy odmowa przyznania płatności bezpośrednich i przejściowego wsparcia krajowego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 była zasadna, w sytuacji gdy różnica między zadeklarowaną a stwierdzoną w wyniku kontroli administracyjnej powierzchnią gruntów rolnych przekroczyła 20%?
Ratio decidendi
Odmowa przyznania płatności była zasadna, ponieważ różnica między zadeklarowaną a stwierdzoną w wyniku kontroli administracyjnej powierzchnią gruntów rolnych wyniosła 24,26%, co zgodnie z § 45 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 marca 2023 r. stanowi podstawę do odmowy przyznania płatności, gdy przekracza 20% powierzchni zatwierdzonej do płatności. Ustalenia organów oparte na ortofotomapie i zdjęciach satelitarnych są wystarczające i nie wymagają dodatkowej kontroli terenowej.
Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich i przejściowego wsparcia krajowego. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania płatności z powodu stwierdzenia w wyniku kontroli administracyjnej mniejszej powierzchni gruntów rolnych niż zadeklarowana we wniosku (różnica 24,26%). Decyzja ta została utrzymana w mocy przez organ drugiej instancji. Skarżący złożył skargę do WSA, zarzucając niepełny materiał dowodowy, brak merytorycznego ustosunkowania się do argumentów oraz wnosząc o przeprowadzenie wizji lokalnej i przesłuchanie w charakterze świadka.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz (spr.), Sędziowie asesor sądowy WSA Anna Bartłomiejczuk, sędzia WSA Marcin Kojło, Protokolant st. sekretarz sądowy Renata Kryńska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 13 sierpnia 2025 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Dyrektora Podlaskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łomży z dnia 9 kwietnia 2025 r. nr 9010-2025-000295 w przedmiocie przyznania płatności bezpośrednich i przejściowego wsparcia krajowego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 na 2024 rok oddala skargę. R. S. (dalej jako: "skarżący") złożył 9 kwietnia 2024 r. za pomocą formularza udostępnionego na stronie internetowej Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniosek o przyznanie płatności na 2024 r., w którym ubiegał się o przyznanie płatności w ramach podstawowego wsparcia dochodów i płatności redystrybucyjnej do działek rolnych o łącznej powierzchni 3,38 ha, uzupełniającej płatności podstawowej do powierzchni 0,11 ha. Po rozpatrzeniu wniosku Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Mońkach wydał decyzję z 13 stycznia 2025 r., nr 0195-2025-000822, którą odmówił skarżącemu przyznania płatności do podstawowego wsparcia dochodów, płatności redystrybucyjnej oraz uzupełniającej płatności podstawowej. Po rozpoznaniu odwołania, Dyrektor Podlaskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Łomży decyzją z 9 kwietnia 2025 r., nr 9010-2025-000295, utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu organ przytoczył i odniósł się do treści przepisów m.in. ustawy z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (Dz.U. z 2024 r. poz. 1741, dalej jako: "ustawa o Planie Strategicznym")., rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 marca 2023 r. w sprawie szczegółowych warunków uznawania gruntów za kwalifikujące się hektary (Dz.U. z 2023 r. poz. 477), następnie zaś przedstawił ustalenia na gruncie poszczególnych wnioskowanych w sprawie płatności. Odnośnie do podstawowego wsparcia dochodów, organ wskazał, że powierzchnia deklarowana w wniosku wynosiła 3,38 ha, natomiast powierzchnia stwierdzona w wyniku kontroli administracyjnej 2,72 ha; różnica powierzchniowa wynosiła zatem 0,66 ha, a procentowa 24,26%. Z tego też względu odmówiono płatności, powołując się na § 45 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 marca 2023 r. w sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty podstawowego wsparcia dochodów, płatności redystrybucyjnej, płatności dla młodych rolników, płatności związanych z produkcją do powierzchni upraw i płatności związanych z produkcją do zwierząt i przejściowego wsparcia krajowego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (Dz. U. 2023 r. poz. 482). W odniesieniu do płatności redystrybucyjnej Dyrektor ponownie wskazał, że powierzchnia deklarowana we wniosku wynosiła 3,38 ha, natomiast powierzchnia stwierdzona w wyniku kontroli administracyjnej 2,72 ha; różnica powierzchniowa wynosiła zatem 0,66 ha, a procentowa 24,26%. Z tego też względu odmówiono płatności, powołując się na § 45 ust. 1 pkt 2 ww. rozporządzenia. Co zaś tyczy się uzupełniającej płatności podstawowej, to podniesiono, że jednym z warunków jej przyznania jest wcześniejsze przyznanie podstawowego wsparcia dochodów. W sprawie powierzchnia zatwierdzona do uzupełniającej płatności podstawowej, do której zostało przyznane podstawowe wsparcie dochodów wynosi 0,00 ha, a zatem organ pierwszej instancji prawidłowo odmówił przyznania uzupełniającej płatności podstawowej z uwagi na brak powierzchni, do której zostało przyznane podstawowe wsparcie dochodów. Nie zgadzając się z powyższą decyzję, skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Zaskarżając decyzję w całości, zarzucił uchybienia formalne i merytoryczne występujące podczas prowadzenia postępowania przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Mońkach, a dodatkowo uchybienia formalne i merytoryczne występujące podczas prowadzenia postępowania przez Dyrektora Podlaskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Łomży, tj. w szczególności: 1. organy pierwszej i drugiej instancji oparły się na niepełnym materiale dowodowym; jeśli nawet zaistniały wątpliwości podczas wydawania decyzji, organ winien podjąć działania, aby wątpliwości te wyjaśnić; 2. brak zdaniem strony prowadzenia postępowania dwuinstancyjnego; 3. brak merytorycznego ustosunkowania się do argumentów podniesionych przez skarżącego w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji; 4. w związku z powyższym naruszono przepisy, a sprawa powyższa powinna zostać skierowana do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji. Skarżący: 1. wniósł uchylenie decyzji organów obu instancji i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji; 2. wniósł o przyjazd kompetentnych osób na wizję lokalną w celu wymierzenia powierzchni w obecności skarżącego oraz policzenia ilości drzew , a następnie sporządzenie protokołu/notatki z tej czynności i dołączenie tego dokumentu w poczet materiału dowodowego niniejszej sprawy - działanie niezbędne i konieczne; 3. wniósł o przesłuchanie skarżącego w charakterze świadka w szczególności na okoliczność wskazania, w jaki sposób dokonuje pomiarów obszarów, na okoliczność wykaszania (wykaszanie naprzemienne, zgodne ze sztuką), na okoliczność wcześniejszego wypasu bydła, a obecnie koni, na okoliczność uwzględnienia obszarów przez ARiMR za poprzednie lata w odniesieniu do decyzji za rok 2024; 4. złożył oświadczenie, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie jest niepełny i wymaga uzupełnienia; organ nie może wydać decyzji, jeśli ma wątpliwości natury merytorycznej; takie wątpliwości powinny się pojawić przed wydaniem decyzji i zdaniem strony organ powinien być zobowiązany do wizji lokalnej; 5. wniósł o dołączenie do akt sprawy wyroków WSA o sygnaturach I SA/Bk 267/24 i I SA/Bk 268/24, jako istotnych również w tej sprawie, gdzie argumentacja i wyjaśnienia do protokołu są zbieżne z powyższą sprawą, a sąd uwzględnił skargę i uchylił decyzje. W związku z powyższym skarżący wniósł o: uwzględnienie skargi i uchylenie decyzji obu instancji w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania do pierwszej instancji; zwrot kosztów postępowania. W piśmie z 13 maja 2025 r. strona uzupełniła skargę. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Istota sporu w sprawie dotyczy oceny zasadności odmowy przyznania skarżącemu wnioskowanych płatności. Zarzuty strony skarżącej skupiają się w głównej mierze na kwestia dowodowych i kwestionują ustalenia podjęte przez organy. Niewątpliwie, zgodnie z szeregiem cytowanych w decyzji przepisów prawa, jednym z warunków uzyskania płatności jest złożenie prawidłowo wypełnionego wniosku i oznaczenie przez stronę wnioskującą działki (działek) oraz powierzchni zadeklarowanych działek użytkowanych rolniczo, co do której strona ubiega się o przyznanie płatności. Zadeklarowany w ten sposób obszar podlega weryfikacji organu i dopiero wówczas stanowi podstawę przyznania płatności. Narzędziem do tej weryfikacji jest kontrola administracyjna przeprowadzana w głównej mierze przy wykorzystaniu dostępnych organom narzędzi informatycznych (ortofotomapa, zdjęcia satelitarne), ale też przy pomocy kontroli na miejscu, deklaracji i wyjaśnień rolników. Nie można też zaprzeczyć, że organ wyposażony przez prawodawcę w odpowiednie, wyspecjalizowane i kosztowne narzędzia weryfikacji prawidłowości wniosków o płatność, ma nie tylko prawo, ale przede wszystkim obowiązek z niego korzystać. W analizowanym przypadku, ustalenie powierzchni użytkowanej rolniczo na działkach rolnych oparte zostało na wynikach kontroli administracyjnej przeprowadzonej przy wykorzystaniu dostępnych organowi pierwszej instancji narzędzi informatycznych, takich jak zdjęcia satelitarne czy ortofotomapa. Organ słusznie zwrócił uwagę, że dostępna w systemie ZSZiK (Zintegrowany System Zarządzania i Kontroli) ortofotomapa cyfrowa, tj. zdjęcie powierzchni ziemi wykonane z samolotu lub satelity przetworzone do postaci metrycznej jest opracowaniem geodezyjnym wykonywanym zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa i służy do obsługi wniosków o przyznanie płatności. Pozyskiwane są w trybie art. 12 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2023 r. poz. 1752), a po wykonaniu prac stanowią własność Skarbu Państwa (art. 40 ust. 2 ww. ustawy), podlegają przekazaniu do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Ortofotomapy cyfrowe wykonane są w układzie współrzędnych płaskich prostokątnych, tj. państwowym systemem odniesień przestrzennych i stanowią najlepsze ogólnie dostępne źródło dokonywania pomiarów powierzchni oraz interpretacji w zakresie zagospodarowania gruntami i ich użytkowania. Stanowią podstawowy dokument do wykonywania pomiarów i kompleksowej oceny powierzchni kwalifikowanej w ramach działki. Ustalenia powierzchni działki użytkowanej rolniczo na podstawie ortofotomapy jest wystarczające i nie ma potrzeby weryfikowania otrzymanego wyniku poprzez kontrolę na miejscu. Zasady ustalania maksymalnego kwalifikowalnego obszaru (MKO) do płatności z wykorzystaniem ortofotomapy wynikają wprost z przepisów prawa wspólnotowego (art. 2 ust. 7 lit. a rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 2022/1172 z dnia 4 maja 2022 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2116 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli we wspólnej polityce rolnej oraz stosowania i obliczania wysokości kar administracyjnych w związku z warunkowością (Dz.U.UE.L.2022.183.12 z dnia 8 lipca 2022 r.), które muszą być bezwzględnie stosowane przez każde państwo członkowskie. W celu określenia maksymalnego kwalifikującego się obszaru państwa członkowskie odliczają, w miarę możliwości, niekwalifikujące się elementy z działki poprzez ich wyodrębnienie. Państwa członkowskie określają z wyprzedzeniem kryteria i procedury stosowane do oceny, kwantyfikacji i w stosownych przypadkach, wyodrębnienia kwalifikujących się i niekwalifikowalnych części działki. Organ wyjaśnił skarżącemu, że ARiMR wdrożyła system oraz pozyskała narzędzia umożliwiające wykonywanie na bieżąco (on-line) aktualizacji danych referencyjnych LPIS przez wykwalifikowanych i przeszkolonych pracowników Agencji. Działania te umożliwiają wyjaśnianie rozbieżności i aktualizację danych w LPIS jeszcze przed wydaniem decyzji w sprawie przyznania płatności. Ustalenie maksymalnego kwalifikowanego obszaru do płatności (MKO) jest wykonywane na podstawie wszystkich dostępnych materiałów tj. ortofotomapy, zdjęć Sentinel lub innych danych o co najmniej równoważnej wartości, wyników kontroli na miejscu, deklaracji i wyjaśnień składanych przez rolników. Aktualizacja powierzchni MKO prowadzona jest w kontekście pojedynczej działki referencyjnej i ma zapewnić jej aktualność, co najmniej trzyletnią, tzn. do momentu wymiany danych dotyczących ortofotomapy (ortofotomapy są wymieniane w cyklu pięcioletnim) lub do momentu otrzymania bardziej aktualnych danych. W orzecznictwie wskazuje się, że państwa członkowskie Unii Europejskiej, w tym Polska zobowiązane są (art. 10 ust. 1 rozporządzenia nr 65/2011, obecnie art. 66 rozporządzenia 2021/2116) do ustanowienia zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, w tym do prowadzenia systemu identyfikacji działek rolnych LPIS ustanowionego na podstawie map lub dokumentów, przy wykorzystaniu skomputeryzowanego systemu informacji geograficznych (GIS), tj. obrazów lotniczych lub satelitarnych. System informacji geograficznych (GIS) pozwala na jednoznaczną identyfikację położenia działki rolnej w przestrzeni, kontrolę zadeklarowanej powierzchni pod względem kwalifikowalności. Zintegrowany system kontroli opiera się na bazie danych działek referencyjnych - działek odniesienia, którymi w przypadku systemu polskiego są przetworzone na potrzeby dopłat powierzchniowych, dane z ewidencji gruntów i budynków (EGiB). Rolą tego systemu jest stwierdzenie, czy dana działka ewidencyjna (zadeklarowana do płatności) istnieje, czy jest położona na terenach uprawnionych do dopłat i czy powierzchnia lub suma powierzchni działek rolnych położonych na danej działce ewidencyjnej (lub działkach ewidencyjnych) nie przekracza powierzchni uprawnionej do dopłat (PEG obecnie MKO). Powyższych ustaleń dokonuje się na ortofotomapie cyfrowej. Z tego też względu przy weryfikacji deklarowanych powierzchni kwalifikującej się do płatności należy stosować system identyfikacji wykorzystujący system informacji geograficznej (GIS) w tym ortofotomapę. Powstała w ten sposób baza danych stanowi odniesienie dla kontroli prowadzonych przez ARiMR. Pomiary powierzchni wykonane są na ortofotomapie będącej przetworzonym zdjęciem lotniczym, poddanym korekcji geometrycznej. Dzięki temu procesowi ortofotomapa jest powiązana z układem współrzędnych, jak również charakteryzuje się brakiem zniekształceń terenu oraz jednolitą skalą dla całego obszaru przedstawionego na obrazie. Ortofotomapa prezentuje w najbardziej rzeczywisty sposób stan pokrycia i zagospodarowania terenu, czego nie oddaje tradycyjna mapa (por. postanowienie NSA z 15 listopada 2018 r., I GSK 799/18; powoływane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w CBOSA, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jednocześnie zgodnie z wytyczną Komisji Europejskiej z 2009 r., w wyniku kontroli administracyjnych, przeprowadzanych zgodnie z art. 28 ust. 1 lit. c) rozporządzenia 1122/2009 (obecnie art. 72 rozporządzenia 2021/2116), nie można dokonać żadnych płatności do powierzchni wykraczających poza działkę referencyjną, której powierzchnia ma być wyznaczona przy wykorzystaniu technologii GIS opartej na obrazie ortofotomapy. Wynika z powyższego, że kontrole administracyjne prowadzone są tylko w oparciu o powierzchnie referencyjne systemu LPIS wyznaczone na podstawie ortofotomapy oraz materiał graficzny, na którym producent rolny zaznacza położenie działek rolnych na danej działce ewidencyjnej (por. wyroki NSA: z 27 lutego 2018 r., II GSK 4956/16; z 20 lutego 2020 r., I GSK 1992/19). Dokonując weryfikacji powierzchni MKO w tej sprawie, organy ARiMR miały do dyspozycji specjalistyczne narzędzia do weryfikacji prawidłowości wniosku skarżącego – przede wszystkim posiadały ortofotomapę z 27 maja 2024 r., ale również dysponowały zdjęciami z systemu Sentinel 2 i widokiem satelitarnym z aplikacji Google Earth. Zdaniem składu orzekającego ustalenia MKO przedstawione w decyzji pierwszej instancji, a zaakceptowane przez organ odwoławczy, są prawidłowe, co przekłada się na uznanie za zgodne z prawem rozstrzygnięcia o odmowie przyznania wnioskowanych płatności. Dla porządku jedynie należy przypomnieć, że zgodnie z art. 26 ust. 1 ustawy o Planie Strategicznym, płatności bezpośrednie są przyznawane do powierzchni działki rolnej lub jednostki gruntu nierolniczego: 1) położonych na gruncie stanowiącym kwalifikujący się hektar, 2) o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha, 3) nie większej niż maksymalny kwalifikujący się obszar, o którym mowa w art. 2 ust. 7 lit, a rozporządzenia 2022/1172 - chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. W myśl zaś art. 48 ust. 1 ustawy wysokość płatności bezpośrednich i przejściowego wsparcia krajowego w danym roku kalendarzowym ustała się jako iloczyn powierzchni obszaru zatwierdzonego do danej pomocy i stawki tej pomocy na 1 ha tej powierzchni po uwzględnieniu kar, w tym kar administracyjnych, oraz zmniejszeń, których konieczność zastosowania wynika z przepisów, o których mowa w art. 1 pkt 1, w szczególności z art. 17 rozporządzenia 2021/2116. Po myśli natomiast § 1 ust. 1 pkt 1 i ust. 4 rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków uznawania gruntów za kwalifikujące się hektary, na podstawie art. 26 ust. 4 ustawy o Planie Strategicznym, za grunty stanowiące kwalifikujący się hektar, o którym mowa w art. 4 ust. 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2115 z dnia 2 grudnia 2021 r. ustanawiającego przepisy dotyczące wsparcia planów strategicznych sporządzanych przez państwa członkowskie w ramach wspólnej polityki rolnej (planów strategicznych WPR) i finansowanych z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) i z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFPROW) oraz uchylającego rozporządzenia (UE) nr 1305/2013 i (UE) nr 1307/2013 (Dz. Urz. UE L 435 z 6 grudnia 2021 r., str. 1, z późn. zm.), uznaje się użytki rolne danego gospodarstwa, które w trakcie roku kalendarzowego, na który wnioskuje się o płatności bezpośrednie, są wykorzystywane do prowadzenia działalności rolniczej, o której mowa w art. 21 ust. 1 ustawy o Planie Strategicznym, lub są w przeważającej mierze wykorzystywane do prowadzenia działalności rolniczej. Użytki rolne, do których mogą zostać przyznane płatności bezpośrednie, powinny spełniać warunki uznawania za kwalifikujący się hektar od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności obszarowych do końca roku kalendarzowego, a w przypadku gdy zakończenie działalności rolniczej nastąpi w kolejnym roku kalendarzowym - do dnia zakończenia wykonywania działalności rolniczej, wskazanej we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich, na tych użytkach. W świetle art. 2 rozporządzenia nr 2022/1172, system identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w art. 68 rozporządzenia (UE) 2021/2116, funkcjonuje na poziomie działek referencyjnych i zawiera informacje umożliwiające wymianę danych z geoprzestrzennym wnioskiem o przyznanie pomocy, o którym mowa w art. 69 tego rozporządzenia, oraz z systemem monitorowania obszarów, o którym mowa w art. 70 tego rozporządzenia. Do celów niniejszego rozporządzenia "działka referencyjna" oznacza wyznaczony obszar geograficzny z niepowtarzalnym numerem identyfikacyjnym, zarejestrowany w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w art. 68 rozporządzenia nr 2021/2116. Działka referencyjna zawiera jednostkę gruntu reprezentującą powierzchnię użytków rolnych, o których mowa w art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2021/2115. W stosownych przypadkach działka referencyjna zawiera również grunty nierolnicze uznane przez państwa członkowskie za kwalifikujące się do otrzymania wsparcia w ramach interwencji obszarowych, o których mowa w art. 65 ust. 2 i 3 rozporządzenia nr 2021/2116. Działki referencyjne służą jako podstawa do wspierania beneficjentów w składaniu wniosków geoprzestrzennych w ramach interwencji obszarowych, o których mowa w art. 65 ust. 2 i 3 rozporządzenia nr 2021/2116. Sąd popiera wyliczenia organów dokonane na gruncie poszczególnych wnioskowanych płatności. Na tle wniosku o podstawowe wsparcie dochodów celnie wskazano, iż zgodnie z § 45 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty podstawowego wsparcia dochodów, płatności redystrybucyjnej, płatności dla młodych rolników, płatności związanych z produkcją do powierzchni upraw i płatności związanych z produkcją do zwierząt i przejściowego wsparcia krajowego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027, w przypadku gdy różnica miedzy powierzchnią gruntów, do których rolnik ubiega się o przyznanie danej płatności obszarowej, a obszarem zatwierdzonym do tej płatności wynosi więcej niż 20% i nie więcej niż 50% powierzchni obszaru zatwierdzonego do tej płatności, odmawia się przyznania płatności. W realiach niniejszej sprawy różnica procentowa wynosiła 24,26%, co było zgodnym z prawem powody do odmowy przyznania płatności. Z kolei w myśl art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o Planie Strategicznym, płatność redystrybucyjna jest przyznawana rolnikowi, jeżeli łączna powierzchnia gruntów będących w posiadaniu tego rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynosi co najmniej 1 ha i nie przekracza 300 ha. Przy tym, jak wyżej, zastosowanie znajduje § 45 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty podstawowego wsparcia dochodów, płatności redystrybucyjnej, płatności dla młodych rolników, płatności związanych z produkcją do powierzchni upraw i płatności związanych z produkcją do zwierząt i przejściowego wsparcia krajowego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027. Skoro więc i w tym wypadku różnica powierzchniowa wynosiła 24,26%, to płatność kształtowała się do rozstrzygnięcia odmownego. Co zaś tyczy się uzupełniającej płatności podstawowej, to po myśli art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o Planie Strategicznym przejściowe wsparcie krajowe jest przyznawane formie uzupełniającej płatności podstawowej, jeżeli rolnik spełnia warunki określone w art. 25 ust. 1 do przyznawania uzupełniającej płatności podstawowej; przepis art. 25 ust. 2 stosuje się odpowiednio. Zgodnie z art. 38 ust. 1 i ust. 2 ww. ustawy, uzupełniająca płatność podstawowa jest przyznawana rolnikowi do powierzchni: 1) upraw roślin rodzajów określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 70 ust. 2 pkt 4, uprawianych w plonie głównym, 2) gruntów ornych, na których nie jest prowadzona uprawa roślin - do których zostało przyznane podstawowe wsparcie dochodów. Do przyznawania uzupełniającej płatności podstawowej przepisy art. 26 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy stosuje się odpowiednio. Uzupełniająca płatność podstawowa obejmuje powierzchnię upraw rodzajów roślin uprawianych w plonie głównym określonych w § 17 rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty podstawowego wsparcia dochodów. Jak wynika z powyższych rozważań, powierzchnia zatwierdzona do uzupełniającej płatności podstawowej, do której zostało przyznane podstawowe wsparcie dochodów wynosiła w realiach niniejszej sprawy 0,00 ha. Z tego też względu nie było podstaw do przyznania uzupełniającej płatności podstawowej. Skład orzekający stoi na stanowisku, że kwestionowane przez stronę rozstrzygnięcie odpowiada prawu. Zastrzeżenia strony przedstawione w skardze i wcześniej w odwołaniu, a dotyczące powierzchni działek kwalifikujących się do płatności, nie mogą mieć wpływu na odmienną ocenę zaskarżonej decyzji. Jak wskazywał skarżący, na deklarowanej do płatności działce ewidencyjnej nr [...] występują pojedyncze zadrzewienia, trawa jest wykaszana, poza tym wypasane jest bydło; kolejną część stanowi sad, a dalszą teren wokół domu, który błędnie deklarował do płatności (na dowód, do odwołania skarżący dołączył mapkę z zaznaczonymi obszarami (I, II i III), które jego zdaniem kwalifikują się do przyznania płatności, gdyż jak wskazał w legendzie obszar I i II - to pojedyncze zadrzewienie, które nie wpływa bezpośrednio na wypas bydła, a obszar III to sad). Z uwagi jednak na treść ortofotomapy z 27 maja 2024 r. twierdzenia skarżącego co do występowania pojedynczych drzew na działce należało uznać za niezgodne ze stanem rzeczywistym. Zaznaczony przez niego obszar I w całości, obszar II w części został wykluczony, gdyż jak wynika z ortofotomapy oraz zdjęć z Sentinel 2, na dzień złożenia wniosku były tam skupiska drzew i zakrzaczeń, które częściowo skarżący w czerwcu 2024 r. usunął ze spornej działki ewidencyjnej. Za niewiarygodne należało też uznać jego wyjaśnienie dotyczące wypasania bydła na przedmiotowej działce, gdyż jak wynika z informacji zawartych w komputerowej bazie danych, prowadzonej na podstawie ustawy z dnia 4 listopada 2022 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, skarżący nie posiada zarejestrowanych zwierząt z gatunku bydło. W odniesieniu natomiast do obszaru oznaczone jako nr III, celnie organ zauważył, że skarżący wnosząc o płatność, deklarował TUZ, zaś w odwołaniu wskazywał na sad. Na spornym obszarze nie stwierdzono natomiast uprawy TUZ. Co więcej, do płatności nie została zakwalifikowana deklarowana powierzchnia trawnika wokół domu (siedlisko). Na uwadze trzeba mieć, kontrolując legalność tego rodzaju decyzji, jak zaskarżona w niniejszym przypadku, że postępowanie w ramach przyznania płatności toczy się wedle odmiennych reguł niż klasyczne postępowanie administracyjne z ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572, dalej jako: "k.p.a."). Przede wszystkim widoczne jest to na tle ciężaru dowodzenia, który w niniejszym przypadku spoczywał na skarżącym. Przekonuje o tym treść art. 66 ust. 1 i 2 ustawy o Planie Strategicznym, zgodnie z którym, w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 k.p.a. nie stosuje się (ust. 1). Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek. Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (ust. 2). Art. 66 ustawy o Planie Strategicznym w istotny sposób modyfikuje obowiązki organów ARiMR w stosunku do reguł obowiązujących na gruncie ogólnego postępowania administracyjnego – że w postępowaniu o przyznanie płatności, na organach nie ciąży obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności. W postępowaniu w sprawie przyznania płatności, ustawodawca zdecydował się na odejście od zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w części drugiej art. 7 k.p.a., nakazującej organom administracji publicznej podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Konsekwencją odejścia od zasady prawdy obiektywnej jest również rezygnacja z zasady postępowania dowodowego wyrażonej w art. 77 k.p.a. Skoro obowiązek zebrania materiału dowodowego został przerzucony na strony postępowania oraz inne osoby uczestniczące w tym postępowaniu, organ nie jest obowiązany do podjęcia z urzędu (lub na wniosek strony) wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, a także - do zebrania materiału dowodowego w sposób kompletny i wszechstronny. Obowiązująca w postępowaniu administracyjnym zasada prawdy materialnej (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.) została w postępowaniu o przyznanie płatności zredukowana do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Przepisy te dotyczące ustaleń faktycznych na gruncie ogólnego postępowania administracyjnego nie znajdują zastosowania w sprawach dotyczących płatności. Ustaleń faktycznych w tych postępowaniach organy dokonują na podstawie dowodów przedstawionych przez stronę postępowania, bowiem to na niej spoczywa obowiązek zaprezentowania dowodów dotyczących wnioskowanych płatności oraz dowodów zgromadzonych przez organ, z których to dowodów organ wywodzi skutki prawne, np. w zakresie sposobu wykorzystania przez beneficjenta działki rolniczej (por. wyrok NSA z 13 marca 2024 r., I GSK 66/23 i przywołane tam orzecznictwo). Jednocześnie należy wskazać, że powyższe przekłada się pośrednio na powinność uwzględniania przez organy wnioskowanych przez stronę dowodów. Organ słusznie nie dostrzegł potrzeby przesłuchiwania skarżącego celem potwierdzenia faktów podnoszonych w formie pisemnej w toku prowadzonego postępowania administracyjnego, tj. w piśmie odwoławczym. Organ nie uznał też wniosku o przeprowadzenie kontroli na miejscu – jak wskazywano już wyżej, ustalenia zostały oparte na ortofotopamie i zobrazowaniach satelitarnych z systemu Sentinel, a zatem nie było konieczności prowadzenia kontroli na miejscu. Sąd zauważa jednocześnie, że skarżący zawarł wnioski dowodowe także skierowane do tut. sądu. Przypomnieć trzeba, że zgodnie z art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej jako: "p.p.s.a."), sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Postępowanie dowodowe przed sądem ograniczone jest przedmiotowo jedynie do dokumentów. Sąd nie miał zatem podstaw do uwzględnienia wniosków skarżącego dotyczących wizji lokalnej czy przesłuchania skarżącego w charakterze świadka (swoje stanowisko strona mogła wyrazić w samej skardze czy też na rozprawie). Z kolei treść wydanych wobec skarżącego wyroków tut. sądu w sprawach I SA/Bk 267/24 i I SA/Bk 268/24 znana jest sądowi z urzędu. Orzeczenia uchylające zaskarżone decyzje zostały jednak wydane w odmiennych stanach faktycznych, a powodem takich rozstrzygnięć była nieczytelność zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, uniemożliwiającego weryfikację stanowiska organu – co w sprawie niniejszej nie ma miejsca. Podzielając te poglądy, sąd uznał za niezasadne zarzuty dotyczące wadliwości przeprowadzonego postępowania dowodowego. Skarżący ograniczył się do gołosłownej polemiki z ustaleniami poczynionymi przez organy na podstawie zebranych dowodów w postaci zdjęć satelitarnych. Pamiętać przy tym trzeba, że organ nie ma obowiązku przeprowadzenia kontroli na miejscu, gdyż obie kontrole (administracyjna i na miejscu) mają równoprawne znaczenie. Zatem ustalenie powierzchni do płatności przy użyciu systemu komputerowej identyfikacji, narzędzi informatycznych, jest wystarczające i nie ma potrzeby weryfikowania otrzymanego wyniku poprzez kontrolę na miejscu (por. wyrok NSA z 20 czerwca 2018 r., I GSK 721/18). Wobec powyższego należy uznać, że obszar użytkowany rolniczo został w całości uwzględniony do maksymalnego kwalifikowanego obszaru MKO. Wobec wątpliwości skarżącego co do tego, dlaczego MKO różni się od wskazywanego w poprzednich latach, podnieść należy, iż każda deklarowana do płatności działka jest corocznie weryfikowana i oceniana czy kwalifikuje się do otrzymania pomocy. Wynika to z przepisu art. 68 ust. 1 i 2 oraz art. 70 rozporządzenia nr 2021/2116, zgodnie z którym system identyfikacji działek rolnych stanowi system informacji geograficznej ustanowiony i regularnie aktualizowany przez państwa członkowskie na podstawie ortoobrazów lotniczych lub satelitarnych przy zastosowaniu jednolitego standardu gwarantującego dokładność co najmniej równą dokładności kartografii w skali 1:5000. Państwa członkowskie zapewniają, aby system identyfikacji działek rolnych: a) jednoznacznie identyfikował każda działkę rolną i jednostki gruntów nierolniczych. które państwa członkowskie uznają za kwalifikujące się do otrzymywania pomocy w ramach interwencji, o których mowa w tytule III rozporządzenia (UE) 2021/2115; b) zawierał aktualne wartości dotyczące obszarów, które państwa członkowskie uznają za kwalifikujące się do otrzymywania pomocy w ramach interwencji, o których mowa w art. 65 ust. 2; c) umożliwiał prawidłową lokalizację działek rolnych i gruntów nierolniczych, w odniesieniu do których występuje się z wnioskiem o płatność. Sąd nie dopatrzył się w sprawie żadnych innych naruszeń przepisów prawa procesowego lub materialnego, które uzasadniałyby wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Mając na uwadze powyższe, orzeczono o oddaleniu skargi w myśl art. 151 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło