I SA/Bk 23/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Jacek Pruszyński, sędzia WSA Wojciech Stachurski, Protokolant Beata Borkowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 03 marca 2010 r. sprawy ze skargi S. D. na postanowienie Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w W. z dnia [...] grudnia 2009 r., nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów zobowiązanego na prowadzone postępowanie egzekucyjne oddala skargę. Pan S. D. (dalej również jako "Skarżący") wniósł zarzuty na postępowanie egzekucyjne, prowadzone przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w A. wobec jego osoby, na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] z [...] września 2009 r., obejmujących należności pieniężne z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników za okres od IV kwartału 1999 r. do IV kwartału 2001 r. Skarżący podnosił, iż egzekwowane należności uległy przedawnieniu. W związku z powyższym organ egzekucyjny wystąpił o zajęcie stanowiska przez wierzyciela. Postanowieniem z [...] listopada 2009 r. znak [...], wierzyciel - Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Placówka Terenowa w A., zajmując stanowisko w sprawie zarzutów, uznał je za nieuzasadnione. Wierzyciel wskazał, że zgodnie z art. 41b ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2008 r., Nr 50, poz. 291 ze zm.), należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Ustawowy termin wymagalności składki za IV kwartał 1999 r. upłynął 31 października 1999 r., a Skarżący odebrał upomnienie 16 września 2009 r., tj. przed upływem 10 lat od dnia kiedy składki stały się wymagalne. Powyższe postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela co do zgłoszonych zarzutów Skarżący zaskarżył zażaleniem. Rozpatrujący ponownie tę sprawę Prezes KRUS, reprezentowany przez pracownika Placówki Terenowej w A., wydał [...] grudnia 2009 r. postanowienie znak [...], w którym utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu wskazał, że organ rentowy prawidłowo dochodzi od zobowiązanego zapłaty należności z tytułu przedmiotowych składek w oparciu o art. 41b ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, traktujący wprost o 10 letnim okresie przedawnienia tych należności. Brak jest więc w ocenie organu podstaw do stosowania w tym zakresie przepisów ustawy - Ordynacja podatkowa. W skardze skierowanej do tut. Sądu, Skarżący wniósł o uchylenie postanowienia z [...] grudnia 2009 r., jako niezgodnego z prawem, wydanego na podstawie błędnego przepisu i przez osobę nieuprawnioną. Zdaniem Skarżącego w sprawie nie miał zastosowania art. 127 § 3 Kpa i art. 138 § 1 Kpa, a zażalenie powinno rozpoznać Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Skarżący wskazał, że właściwy do rozpatrzenia odwołania jest organ administracji publicznej wyższego stopnia, chyba że ustawa przewiduje inny organ odwoławczy. W zaskarżonym postanowieniu nie wskazano innego organu odwoławczego. W ocenie Skarżącego naruszono art. 17 Kpa oraz art. 133 Kpa. W odpowiedzi na skargę Prezes KRUS wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skargę należało oddalić, albowiem rozpatrując tę sprawę w jej granicach i niezależnie od podniesionych w skardze zarzutów, Sąd nie stwierdził, aby zaskarżone postanowienie naruszało obowiązujące przepisy prawa. W pierwszej kolejności Sąd pragnie odnieść się do twierdzeń Skarżącego, że zaskarżone postanowienie zostało wydane przez "osobę nieuprawnioną". Otóż wbrew temu stwierdzeniu, zaskarżone postanowienie zostało wydane przez właściwy organ, w którego imieniu działały upoważnione do tego osoby. Zgodnie z art. 2 ust. 2 cyt. ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, Prezes KRUS jest centralnym organem administracji rządowej, podległym ministrowi właściwemu do spraw rozwoju wsi. Stosownie natomiast do art. 5 § 2 pkt 4 Kpa, kierownicy centralnych urzędów administracji rządowej podległych, podporządkowanych lub nadzorowanych przez Prezesa Rady Ministrów lub właściwego ministra, są w przepisach tego Kodeksu traktowani jak "ministrowie". Stąd też, Prezes KRUS jest organem władnym wydać postanowienie w przedmiocie stanowiska wierzyciela z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników, jak też rozpatrywać zażalenie na to rozstrzygnięcie w trybie remonstrancji. Tryb ten uznaje się za swego rodzaju środek zaskarżenia, który nie przenosi sprawy do wyższej instancji z powodu braku organu wyższego stopnia wobec organu rozpatrującego sprawę. Powyższe wynika z treści art. 127 § 3 Kpa, który odpowiednio stosuje się do zażaleń (art. 144 Kpa). Stąd też nie można zgodzić się z zarzutami dotyczącymi naruszenia w tej sprawie przepisów art. 17, art. 127 § 3 i art. 138 § 1 Kpa. Jednocześnie Sąd pragnie zauważyć, że wydane w tej sprawie rozstrzygnięcia zostały podpisane przez upoważnione do tego osoby – pracowników Placówki Terenowej KRUS w A. (upoważnienia w aktach sprawy - k. 39 i 40). Zachowując warunki do bezstronnego załatwienia sprawy, postanowienie wydane w drugiej instancji podpisała inna osoba, niż postanowienie pierwszoinstancyjne. Powyższe przekonuje Sąd, że oba te postanowienia zostały wydane przez właściwy organ, w imieniu którego działały upoważnione do tego osoby. Niezależnie od powyższego Sąd uznał, że stanowisko wierzyciela nie narusza innych przepisów prawa. W szczególności błędny był podniesiony na etapie postępowania egzekucyjnego zarzut Skarżącego, że dochodzono wobec niego należności z tytułu składek na ubezpieczenie rolników uległy przedawnieniu. Rozpatrując zarzut przedawnienia trzeba mieć na uwadze zmiany stanu prawnego w tym względzie, jakie miały miejsce w cyt. ustawie o ubezpieczeniu społecznym rolników. W tym zakresie należy zauważyć, że przepisy cyt. o ubezpieczeniu społecznym rolników, aż do 2004 roku nie regulowały bezpośrednio kwestii przedawnienia należności z tytułu tego rodzaju składek. W praktyce pojawiały się wątpliwości, czy powinny mieć tu zastosowanie przepis art. 70 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa, traktujący o 5-letnim terminie przedawnienia, czy też przepisy art. 35 ustawy z 25 listopada 1986 r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych, wskazujący na 10-letni okres przedawnienia. Wszystko to za sprawą budzącego wątpliwości interpretacyjne przepisu art. 52 cyt. ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, który nakazywał w sprawach nieuregulowanych w tej ustawie stosować przepisy o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych, a ponadto do składek na ubezpieczenie stosuje się odpowiednio przepisy o zobowiązaniach podatkowych. W tej kwestii przeważa pogląd – do którego przychyla się także orzekający w tej sprawie Sąd - że do przedawnienia tych składek należało w tamtym okresie stosować przepisy dotyczące zobowiązań podatkowych (zob. np. wyrok NSA z 13 listopada 2008 r., sygn. II FSK 1571/07, opubl. LEX nr 537088). Dopiero ustawą z 2 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 91, poz. 873) wprowadzono od 2 maja 2004 r. do ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników przepis art. 41b, który wprost reguluje kwestię przedawnienia składek i wskazuje, że należności z tego tytułu ulegają przedawnieniu z upływem 10 lat, licząc od dnia, w którym składki stały się wymagalne. Powyższa zmiana weszła w życie jeszcze przed upływem terminu przedawnienia należności Skarżącego z tytułu składek za IV kwartał 1999 r. wg dotychczasowych zasad. Dlatego też do takich składek zastosowanie znajdą przepisy dotyczące 10-letniego terminu przedawnienia, nie zaś terminy przedawnienia wynikające z Ordynacji podatkowej, której w tym zakresie nie stosuje się od 2 maja 2004 r. Dokonanie ww. zmiany ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników jeszcze przed przedawnieniem należności Skarżącego z tytułu składek wg dotychczasowych zasad, wydłużyło termin tego przedawnienia do lat 10. Z tego zaś wynika, że najwcześniejsze z egzekwowanych należności dotyczące składek za IV kwartał 1999 r., nie mogły się przedawnić wobec zawieszenia biegu tego terminu, które nastąpiło w związku z podjęciem pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności (tj. doręczenia stronie upomnienia w dniu 19 września 2007 r.), jeszcze w trakcie biegu 10 letniego terminu przedawnienia (zob. art. 41b ust. 5 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników). Nie dostrzegając zatem naruszenia w tej sprawie przepisów prawa, Sąd oddalił skargę, o czym orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).