I SA/Bk 238/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Marian Zalewski (spr.), , , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi S. B. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia p o s t a n a w i a umorzyć postępowanie sądowe w sprawie , Stefan A. B. wywiódł do tut. Sądu skargę na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Skarga wpłynęła do organu II instancji dnia 29 kwietnia 2019 r., zaś do tut. Sądu została wpłynęła 29 maja 2019 r. Pismem z dnia 18 lipca 2019 r. małżonka skarżącego – A. B., poinformowała, tut. Sąd o śmierci skarżącego S. B. w dniu [...] maja 2019 r. i wniosła o niedoręczanie korespondencji adresowanej do niego (k. 11). W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I tut. Sądu, zwrócono się do Urzędu Stanu Cywilnego w B. o nadesłanie skróconego odpisu aktu zgonu S. B. Akt ten wpłynął do tut. Sądu 26 lipca 2019 r. (k. 15-16). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Postępowanie sądowe podlegało umorzeniu w związku z zaistnieniem w niniejszej sprawie przesłanki z art. 161 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Zgodnie z tym przepisem sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania. Z regulacją tą koresponduje art. 124 § 1 pkt 1 p.p.s.a., według którego, w razie śmierci strony, sąd zawiesza postępowanie z urzędu, z zastrzeżeniem § 3, który stanowi, że nie zawiesza się postępowania w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego. Jak wynika z pisma małżonki skarżącego, które wpłynęło do tut. Sądu 18 lipca 2019 r., skarżący S. B. zmarł [...] maja 2019 r. Okoliczność tą potwierdza odpis skrócony aktu zgonu, uzyskany z Urzędu Stanu Cywilnego w B. (k.16). W chwili śmierci, S. B. był już stroną postępowania sądowego, w rozumieniu art. 32 p.p.s.a., bowiem chwilą wniesienia skargi jest data wniesienia jej do organu II instancji, co w niniejszej sprawie nastąpiło 29 kwietnia 2019 r. Zgodnie z art. 54 § 1 p.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. W związku z powyższym, uznać należy, że w chwili śmierci skarżącego postępowanie sądowe już się toczyło, zaś jemu samemu przysługiwał przymiot strony tego postępowania. Przedmiotem niniejszej sprawy jest natomiast legalność i zasadność, wydanej w stosunku do S. B., decyzji organu II instancji, utrzymującej w mocy własną decyzję odmawiającą mu umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne po zmarłym synu – S. B., w łącznej kwocie 2.712,79 zł, wynikających z własnej decyzji tego organu nr [...] z dnia [...] marca 2018 r., określającej wysokość zobowiązania zmarłego w dniu [...] listopada 2016 r. płatnika S. B. na dzień otwarcia spadku, na łączną kwotę 2.665,79 zł oraz orzekającej że odpowiedzialność za ww. zobowiązanie ponoszą solidarnie S. B. i A. B., będący spadkobiercami tego płatnika. Wnioskiem z dnia [...] lipca 2018 r. S. B. zwrócił się do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie zaległości z ww. tytułu, korzystając tym samym z uprawnienia przyznanego mu treścią art. 28 ustawy z 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. 2017, poz. 1778 ze zm., dalej: u.s.u.s.), regulującego zasady umarzania należności z tytułu składek. Uprawnienie to jest ściśle związane z osobą, która chce z niego skorzystać, w związku z czym, wydając decyzję organ rentowy bada istnienie przesłanek umożliwiających umorzenie należności składkowych w odniesieniu do osoby o to wnioskującej (w tym przypadku skarżącego). Zastosowanie ulgi w spłacie zobowiązań z tytułu składek na ubezpieczenia, jest więc prawem o charakterze osobistym, ściśle związanym z osobą skarżącego. Stanowisko takie znajduje potwierdzenie w orzecznictwie. Jak wskazał w tym względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w postanowieniu z 5 września 2013 r. (III SA/Po 358/12, dostępnym w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach NSA pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl, zwanej dalej: "CBOSA"): prawo domagania się umorzenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy (zindywidualizowane i skonkretyzowane w postępowaniu administracyjnym), jest ściśle związane z osobą dłużnika i nie podlega dziedziczeniu (przejęciu) przez spadkobierców na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800 ze zm.) w zw. z art. 31 i art. 32 u.s.u.s. Ww. Sąd powołał się przy tym na wyrok NSA w Warszawie z 7 czerwca 2000 r., III SA 1216/99 (CBOSA) oraz glosę sędziego NSA Stefana Babiarza do tego wyroku, (Glosa 2002/2/22). Wskazał również, że inną w tym względzie kwestią jest, że spadkobiercy w zakresie nabytych praw i obowiązków majątkowych (w tym zaległości z tytułu składek), a więc już jako ewentualni dłużnicy, mogą również domagać się umorzenia zaległości z tytułu składek na podstawie art. 28 u.s.u.s. i wydanego na jego podstawie rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz.U. 2003, Nr 141, poz. 1365), w szczególności w powołaniu się na swój własny ważny interes (ale nie spadkodawcy). W konsekwencji stwierdził, że realizacja uprawnień, wynikających z art. 28 u.s.u.s. przez następców prawnych, nie zależy od wyników postępowania w zawisłej sprawie sądowoadministracyjnej, a zatem wynik toczącego się postępowania nie dotyczy interesu prawnego osób, które zgłosiły swój udział w miejsce spadkodawcy. Tut. Sąd w zupełności podziela powyższe stanowisko, poparte przytoczonym wywodem, wskazując dodatkowo, że w postępowaniu w sprawach o umorzenie należności, ocenie podlega wyłącznie sytuacja wnioskodawcy, w kontekście przesłanek umorzenia, zawartych w ww. aktach prawnych (por. wyrok WSA w Rzeszowie z 24 października 2017 r., I SA/Rz 592/17). Nie ulega zatem wątpliwości, że zaskarżona decyzja odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków zmarłego skarżącego S. B. Dodać przy tym należy, że udziału w niniejszym postępowaniu nie zgłosiła żadna inna osoba, której interesu prawnego dotyczyłby wynik tego postępowania, zaś w piśmie małżonki skarżącego, informującego o jego śmierci, zawarto prośbę o niedoręczanie korespondencji adresowanej do skarżącego na dotychczasowy adres, w związku z jego śmiercią. W konsekwencji, skoro przedmiot niniejszego postępowania dotyczy uprawnienia do domagania się umorzenia zaległości z tytułu składek, w warunkach ściśle związanych z osobą zmarłego skarżącego, należało orzec o umorzeniu postępowania na podstawie art. 161 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z art. 161 § 2 p.p.s.a. postanowienie o umorzeniu postępowania może zapaść na posiedzeniu niejawnym. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 161 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji niniejszego postanowienia.