I SA/Bk 239/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Sławomir Presnarowicz (spr.), po rozpoznaniu w dniu 21 października 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. W. w przedmiocie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie ze skargi M. W. PHU M. w G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] marca 2009 r., Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od stycznia do września 2002 r. p o s t a n a w i a : odmówić przyznania Skarżącej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego. M. W. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia doradcy podatkowego (k. 31). Skarżąca podniosła, iż obecnie nie posiada środków pieniężnych, którymi mogłaby pokryć koszty sądowe, z powodu trudnej sytuacji finansowej. Ponadto wskazała, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem oraz dwójką dzieci. Źródło utrzymania rodziny wnioskodawczyni stanowi dochód uzyskiwany z działalności gospodarczej prowadzonej z mężem, w formie spółki cywilnej pod nazwą S. [...] s.c. M. i K. W. w której skarżąca ma udział w wysokości 95%. Pozostałe 5% udziałów posiada mąż. Aktualna sytuacja majątkowa spółki jest trudna, gdyż przychód spółki od stycznia 2009 roku do czerwca 2009 roku wyniósł około 18.500,81 zł. Po odliczeniu kosztów (opłaty za energię elektryczną, ogrzewanie, biuro rachunkowe, wynagrodzenia dla pracowników, zakup towarów handlowych i materiałów) spółka cywilna wykazuje stratę. W czerwcu 2009 roku strata ta wyniosła łączne około 27.000 zł, z czego strata M. W. zgodnie z udziałem w spółce wyniosła 26.019,81 zł. W skład majątku wnioskodawczyni wchodzi dom jednorodzinny o pow. 120 m2 wraz z wydzieloną siedzibą firmy również o pow. 120 m2, nieruchomość rolna o powierzchni około 7 ha, a także dwa samochody osobowe wyprodukowane w 2009 r. - Honda oraz Renault – własność spółki. W uzasadnieniu swego wniosku skarżąca wskazała, iż sytuacja finansowa jej spółki jest słaba, bowiem na rynku otwierane są kolejne zakłady kosmetyczne i fryzjerskie. Nadto wnioskodawczyni nie ma żadnych rezerwowych środków płatniczych, czy też możliwości uruchomienia kredytów. Aktualnie ma już zaciągnięty kredyty w banku PKO S.A. na kwotę 80.000 zł Dodatkowo skarżąca podkreśliła, iż miesięcznie wydatki związane z bieżącym utrzymaniem jej rodziny przedstawiają się następująco: energia elektryczna - 263,89 zł, telefon – 156,26 zł, pozostałe media - 235,36 zł, zakup żywności – 300 zł na osobę, zakup środków czystości i ubrań – 200 zł na osobę, eksploatacja samochodów – 500 zł. Wnioskodawczyni również wskazała, iż nie posiada żadnych zgromadzonych oszczędności i przedmiotów wartościowych. Skarżąca wskazała, iż bieżące utrzymanie rodziny pokrywane jest z prowadzonej działalności gospodarczej pod nazwą S. [...] s.c. M. i K. W. Wnioskodawczyni nie prowadzi działalności rolniczej i nie osiąga z tego tytułu żadnego dochodu, nie posiada też żadnych maszyn rolniczych. W listopadzie 2008 roku otrzymała jednak dopłatę z Unii Europejskiej na posiadaną nieruchomość rolną w wysokości około 3.000 zł. Końcowo M. W. wskazała, iż aktualnie spłaca dwa kredyty: 30.000 zł – wysokość miesięcznych rat wynosi 1.345 zł spłacanych do lutego 2011 roku oraz 50.000 zł – wysokość miesięcznych rat wynosi 1.594 zł spłacanych do czerwca 2012 roku (k. 41-42). Wraz ze złożonym wnioskiem skarżąca przedłożyła rozliczenie działalności spółki cywilnej za 6 miesięcy 2009 r., obliczenia do deklaracji na podatek dochodowy za miesiąc czerwiec 2009 r., potwierdzenie salda rachunku bankowego spółki cywilnej, kserokopie rachunków i faktur dokumentujących wysokość części ponoszonych wydatków, zestawienie obrotów i sald spółki z banku PKO S.A. za okres maj – sierpień 2009 r. oraz harmonogram spłat zaciągniętych kredytów. Postanowieniem z dnia 9 września 2009 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego. Od rozstrzygnięcia referendarza sądowego Skarżąca, reprezentowana przez doradcę podatkowego, wniosła sprzeciw, w którym podtrzymała dotychczasowe stanowisko przedstawione we wniosku. Zdaniem pełnomocnika Skarżącej, sytuacja w jakiej znajduje się M. W. wskazuje, że spełnia ona warunki konieczne do przyznania jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sprzeciw został wniesiony skutecznie, co powoduje utratę mocy postanowienia referendarza sądowego z dnia 9 września 2009 r. w całości. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej powoływana w skrócie jako p.p.s.a.) sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 246 § 3 p.p.s.a. adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Jak wynika z treści pism procesowym znajdujących się w aktach sprawy skarżąca jest reprezentowana przez doradcę podatkowego M. T. Pełnomocnictwo z dnia 28 sierpnia 2008 r. zostało złożone do akt niniejszej sprawy i nie zostało odwołane. W świetle brzmienia art. 246 § 3 p.p.s.a. pozostawanie przez stronę w stosunku prawnym z profesjonalnym pełnomocnikiem, wyklucza pozytywne rozpatrzenie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia doradcy podatkowego, niezależnie od rzeczywistych możliwości finansowych wnioskodawcy. Rozpoznaniu podlega natomiast wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Stosownie do regulacji z art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym (w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych) - gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zatem na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi bowiem w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Przyjmuje się, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. W ocenie Sądu przytoczone przez Skarżącą okoliczności nie stanowią dostatecznego uzasadnienia do przyznania jej prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Sytuacja materialna Skarżącej pozwala na poniesienie kosztów postępowań sądowoadministracyjnych, nie tylko w niniejszej sprawie, które to kształtują się w wysokości 1 117,00 zł należnych od wpisu do skargi, ale również w drugiej ze spraw toczących się z jej skargi (wpis w kwocie 863 zł, w sprawie sygn. akt I SA/Bk 238/09), bądź też skargi jej męża K. W. (wpis w kwocie 1783 zł w sprawie sygn. akt I SA/Bk 240/09). W złożonym oświadczeniu wnioskodawczyni wykazała bowiem, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z małżonkiem oraz dwójką dzieci. Źródłem utrzymania ich czteroosobowej rodziny pozostaje dochód uzyskiwany z prowadzonej działalności gospodarczej pod nazwą S. [...] s.c. M. i K. W., którego 95% udziałowcem jest skarżąca. Jednakże, jak wynika z rozliczenia za miesiące od stycznia do czerwca 2009 r. prowadzona działalność gospodarcza przynosi jedynie straty – łącznie około 27.380 zł. Ponadto Skarżąca, mimo, iż nie prowadzi działalności rolniczej, w 2008 r. otrzymała dopłaty do gruntów rolnych z Unii Europejskiej w kwocie około 3000 zł. W skład majątku wnioskodawczyni wchodzi dom jednorodzinny o powierzchni 120 m2 oraz siedziba spółki cywilnej S. [...] s.c. M. i K. W. również o powierzchni 120 m2, nieruchomość rolna o powierzchni około 7 ha, a także dwa samochody: Honda oraz Renault – własność spółki, oba rok produkcji 2009. Wskazane przez Skarżącą wydatki wynoszą łącznie 3 155,51 zł miesięcznie, tj. energia elektryczna - 263,89 zł, telefon – 156,26 zł, pozostałe media - 235,36 zł, zakup żywności – 300 zł na osobę, zakup środków czystości i ubrań – 200 zł na osobę, eksploatacja samochodów – 500 zł. Ponadto rodzina skarżącej spłaca dwa kredyty, których miesięczne raty w sumie wynoszą 2.939 zł. Skarżąca nie posiada żadnych zgromadzonych oszczędności. Dokonując analizy wniosku Skarżącej oraz okoliczności podniesionych w sprzeciwie od orzeczenia referendarza sądowego należy stwierdzić, iż sytuacja majątkowa Skarżącej budzi uzasadnione wątpliwości, co do zgodności ze stanem faktycznym. Z jednej strony Skarżąca wskazuje, iż nie uzyskuje żadnych zysków z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej a nawet ponosi stratę w kwocie około 4 300 zł miesięcznie (26 019,81 zł : 6 miesięcy), z drugiej zaś jej miesięczne wydatki, na utrzymanie rodziny i spłatę bankowych kredytów zamykają się kwotą ponad 6 000 zł. Dodatkowo Skarżąca, jak wskazała we wniosku oraz sprzeciwie od orzeczenia referendarza sądowego, nie posiada żadnych oszczędności. Co ciekawe, Skarżąca jednocześnie wskazuje, iż jedynym źródłem utrzymania jej rodziny jest prowadzona działalność gospodarcza pod nazwą S. [...] s.c. M. i K. W. Powyższe twierdzenia pozostają w wewnętrznej sprzeczności i przeczą zasadom doświadczenia życiowego, albowiem nie posiadając żadnych oszczędności i środków finansowych nie sposób wydatkować kwot rzędu 6000 zł miesięcznie na utrzymanie rodziny przy jednoczesnym wykazywaniu straty z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 4300 zł. Przyjąć zatem należy, iż przedstawione okoliczności odnośnie dochodów skarżącej oraz jej wydatków przeczą zasadom logiki i życiowego doświadczenia (podobnie NSA w postanowieniu z dnia 28 lipca 2009 r., sygn. akt I FZ 240/09, niepubl.). Zaakcentować również należy, iż Skarżąca kredyty w łącznej kwocie 80 000 zł zaciągnęła w lutym i maju 2009 r., a zatem w okresach, w których prowadzona działalność gospodarcza przynosiła już straty. Przyjąć zatem należy, iż sytuacja majątkowa Skarżącej jest na tyle dobra, że działając racjonalnie liczyła się z koniecznością spłaty rat zaciągniętych kredytów (około 3000 zł miesięcznie) ponosząc jednocześnie wydatki związane z utrzymaniem rodziny. Założenie, że konieczność spłaty kredytów konsumpcyjnych powinna powodować zwolnienie od kosztów sądowych jest niezrozumiałe, bowiem koszty sądowe nie mogą zaś być stawiane jako ostatnie w kolejności ich zaspokajania. Jednocześnie należy zaznaczyć, iż spłata zaciągniętych kredytów oraz pozostałe wydatki (poza wydatkami koniecznymi na utrzymanie, do których nie zalicza się np. kosztów związanych z posiadaniem Internetu, utrzymania dwóch samochodów) nie korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia przed należnością publicznoprawną, jaką jest wpis sądowy. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny "fakt spłaty zaciągniętych kredytów czy też ponoszenia kosztów dalszej edukacji nie stanowi przesłanki uzasadniającej przyznanie prawa pomocy" - postanowienie z dnia 9.02.2005 roku, sygn. akt OZ 1363/04. Powyższe okoliczności, a w szczególności niewiarygodne oświadczenie w zakresie wysokości osiąganego dochodu, w zestawieniu z wykazanym majątkiem oraz wyszczególnionymi wydatkami nie pozwalają na przyznanie Skarżącej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 245 § 3 i 4 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.