I SA/Bk 239/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jacek Pruszyński, Sędziowie sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz (spr.),, sędzia WSA Andrzej Melezini, Protokolant st. sekretarz sądowy Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 6 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi K. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania kopii dokumentów wyłączonych z akt sprawy oddala skargę. Zaskarżonym do Sądu postanowieniem z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...], Dyrektor Izby Skarbowej w B., utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. z dnia [...] grudnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wydania K. K.(dalej: "Skarżący") kopii dokumentów wyłączonych z akt sprawy. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że postanowieniem z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...] Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w B. wyłączył z akt sprawy: pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. nr [...] z dnia [...] listopada 2015 r. wraz z załącznikami - kserokopiami deklaracji VAT 7 dotyczącymi K. D., ze względu na interes publiczny związany z koniecznością ochrony dobra osób trzecich. Pismem z dnia [...] listopada 2015 r. pełnomocnik strony skarżącej wniósł o umożliwienie zapoznania się z dokumentami wyłączonymi z akt postępowania oraz wydanie ich kopii. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2015 r., Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w B. odmówił wydania kopii dokumentów wyłączonych z akt sprawy. Utrzymując w mocy powyższe postanowienie Dyrektor Izby Skarbowej w B. podkreślił, że sprawie odmówiono stronie wydania kopii dokumentów z uwagi na interes publiczny, nie zaś ze względu na konieczność ochrony informacji niejawnych. Ponadto wykazano, że przez tajemnicę skarbową rozumie się indywidualne dane zawarte w deklaracji oraz innych dokumentach składanych przez podatników, płatników i inkasentów. Wyłączone z akt sprawy materiały są dokumentami dotyczącymi innych podmiotów niż strona i nie dotyczą w sposób bezpośredni dokonywanych przez Skarżącego transakcji. Organ podatkowy nie może dopuścić do ujawnienia pozyskanych w trakcie czynności kontrolnych informacji stanowiących tajemnicę skarbową, a dotyczących podmiotu niezwiązanego ze sprawą. Obowiązkiem organu jest bezwzględna ochrona dóbr osobistych osób trzecich, niebędących stronami prowadzonego postępowania kontrolnego. Dyrektor Izby Skarbowej dodał też, że organ podatkowy nie ma obowiązku badania, czy dokumenty, które zamierza wyłączyć z akt sprawy, są znane stronie. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem Skarżący, działając przez pełnomocnika, złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz utrzymanego przez nie w mocy postanowienia organu I instancji. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie: 1) art. 120 o.p. oraz art. 122 o.p., gdyż nie wydając stronie kopii zebranych dokumentów w trakcie postępowania kontrolnego organ kontroli skarbowej i organ odwoławczy prowadziły postępowanie z naruszeniem zaufania podatnika do organów administracji publicznej, 2) art. 179 § 1 o.p., poprzez błędne uznanie, że informacje zebrane w sprawie K. D., podwykonawcy Skarżącego, powinny zostać uznane za niejawne, gdyż ich treść może naruszać interes publiczny oraz może doprowadzić do naruszenia dóbr osobistych osób trzecich. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik stwierdził, że art. 179 § 1 o.p. daje podstawę do wyłączenia z akt sprawy tylko części dokumentu, jeżeli on zawiera w swej treści faktyczną przesłankę wyłączenia, zaś pozostawienie tak zmodyfikowanego dokumentu w aktach sprawy nie jest niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Wskazał również, że podatnik nie może skutecznie podnosić na etapie postępowania sądowo-administracyjnego zarzutu naruszenia zasady czynnego udziału strony w postępowaniu w sytuacji, gdy sam zaniechał podjęcia stosownych czynności w tym postępowaniu, m.in. nie zażądał wydania kopii dokumentów celem zapoznania się z nimi. Skoro ustawodawca przewidział szczególny tryb postępowania z informacjami, które zostały wyłączone z akt sprawy, to podatnik, aby zapoznać się z tymi informacjami, powinien podjąć stosowne działania właśnie w granicach tego szczególnego trybu, co też strona uczyniła. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest niezasadna. Zgodnie z art. 179 § 1 o.p., przepisu art. 178 o.p. (dającego stronie uprawnienie wglądu do akt sprawy) nie stosuje się do znajdujących się w aktach sprawy dokumentów zawierających informacje niejawne, a także do innych dokumentów, które organ podatkowy wyłączy z akt sprawy ze względu na interes publiczny. Zgodnie z § 2 tego przepisu odmowa umożliwienia stronie zapoznania się z dokumentami, o których mowa w § 1, sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów, uwierzytelniania odpisów i kopii lub wydania uwierzytelnionych odpisów następuje w drodze postanowienia. Natomiast zgodnie z § 3 tego przepisu, na postanowienie, o którym mowa w § 2, służy zażalenie. Podkreślić należy, że wyrażone w art. 178 § 1 o.p. prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów stanowi jeden z aspektów zasady jawności postępowania podatkowego (art. 129 o.p.) i zasady czynnego udziału strony w tym postępowaniu (art. 123 § 1 o.p.). Przepis ten nie ma jednak charakteru absolutnego i doznaje określonych ograniczeń, o których mowa w cyt. powyżej art. 179 § 1 o.p. (por. wyrok NSA z dnia 3 listopada 2015 r., sygn. akt II FSK 2300/13, LEX nr 1915587). Analiza przepisów art. 178 i 179 o.p. wykazuje, iż na postanowienie wydane na podstawie art. 178 § 1 o.p. nie przysługuje zażalenie. Brak dopuszczalności zażalenia nie oznacza braku możliwości kontroli wykonywania administracji publicznej w omawianym zakresie. Otóż zaskarżalność postanowień w sprawach incydentalnych gwarantuje przepis art. 237 o.p. stanowiący, że stronie służy prawo wniesienia zarzutów w odwołaniu od decyzji na postanowienie organu, na które nie służy zażalenie. To Konstytucja RP przewiduje możliwość wprowadzenia w drodze ustawy wyjątków od zaskarżalności postanowień organów w sytuacji gdy tego rodzaju orzeczenia mogą być zaskarżone w odwołaniu od decyzji rozstrzygającej o prawach i obowiązkach strony postępowania podatkowego (por. wyrok NSA z dnia 3 marca 2005 r., sygn. akt FSK 690/04, niepubl., wyrok NSA z dnia 21 lipca 2006 r., sygn. akt I FSK 1070/05, LEX nr 254935). Sąd zgadza się ze stanowiskiem panującym w judykaturze, z którego wynika, że w sytuacji, gdy organ wyłącza z akt sprawy poszczególne dokumenty z powodu objęcia ich tajemnicą państwową lub ze względu na interes publiczny, ograniczając tym samym uprawnienia strony postępowania, określone w art. 178 o.p., postanowienie w tym przedmiocie podlega kontroli instancyjnej lub sądowej w ramach badania prawidłowości decyzji kończącej postępowanie w danej sprawie (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 20 lutego 2008 r., sygn. akt I SA/Lu 800/07, LEX nr 598173). W przypadku, gdy strona postępowania oświadczy organowi chęć zapoznania się z aktami sprawy, w tym także z dokumentami wyłączonymi z akt, organ w drodze postanowienia odmawia dokonania tej czynności, co wynika z treści art. 179 § 2 o.p., ale jest to postanowienie odrębne od postanowienia o wyłączeniu dokumentów z akt sprawy. Jest to również postanowienie, na które przysługuje zażalenie, a w konsekwencji zgodnie z art. 217 § 2 o.p. winno zawierać ono uzasadnienie faktyczne i prawne. W ocenie Sądu zarówno postanowienie Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B., który odmówił postanowieniem z dnia [...] grudnia 2015 r. wydania kopii dokumentów wyłączonych z akt sprawy, jak też postanowienie organu odwoławczego, który utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszoinstancyjnego spełniają wymogi formalne, wynikające z art. 217 o.p. i nie można stawiać tym aktom zarzutów naruszenia zasad ogólnych prawa podatkowego, tj. art. 120 o.p. – zasady legalności i wynikającej z art. 122 zasady prawdy obiektywnej, a tym bardziej, art. 179 § 1 o.p. W skarżonym postanowieniu szczegółowo i wyczerpująco, a także zasadnie podano podstawy prawne oraz uzasadnienie faktyczne odmowy umożliwienia zapoznania się z dokumentami wyłączonymi z akt sprawy. Wskazano na podstawę wyłączenia z akt sprawy kserokopii dokumentów stanowiących kopie deklaracji VAT-7 K. D. Tą podstawą był interes publiczny związany z koniecznością ochrony dóbr osób trzecich. Nawet gdyby uznać konieczność weryfikacji zasadności merytorycznej postanowienia w przedmiocie wyłączenia dokumentów w ramach kontroli postanowienia dotyczącego wydania kopii dokumentów z akt sprawy należy stwierdzić, że organ prawidłowo je wyprowadził z akt postępowania kontrolnego biorąc pod uwagę, że stanowią one tajemnicę kontrahenta strony postępowania. Trudno też zarzuty skargi uznać za zasadne w kontekście argumentów pełnomocnika skarżącego, że wyłączenie ich z akt sprawy narusza zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu. Sąd reasumując podkreśla, że ostateczny walor dowodowy wyłączonych dokumentów będzie mógł być skonfrontowany w odwołaniu od decyzji i w skardze sądowoadministracyjnej. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) Sąd oddalił skargę, jako niezasadną.