I SA/Bk 243/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. Inspektorat w Ł. z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o przeniesieniu na skarżącego jako osobę trzecią odpowiedzialności za zobowiązania z tytułu nieopłaconych przez Ł. Klub Sportowy składek na ubezpieczenie społeczne za okres od sierpnia 2006 r. do października 2007 r. p o s t a n a w i a: odrzucić skargę. Decyzją z dnia [...] marca 2018 r. ZUS, działając na podstawie art. 83a ust. 2, art. 83b ust. 1, art. 123 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1778 ze zm.) oraz art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - odmówił S. K. wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] grudnia 2011 r. przenoszącej na skarżącego jako osobę trzecią odpowiedzialności za zobowiązania z tytułu nieopłaconych przez Ł. Klub Sportowy składek na ubezpieczenie społeczne za okres od sierpnia 2006 r. do października 2007 r. Organ rentowy wskazał, że wszczęcie postępowania jest niedopuszczalne, gdyż sprawa podlegała sądowej kontroli i zapadło prawomocne orzeczenie (wyrok Sądy Apelacyjnego w B. sygn. [...] oddalający apelację od wyroku Sądu Okręgowego w Ł. w sprawie o sygn. [...]. S. K. w piśmie z dnia 23 marca 2018 r. zatytułowanym "Sprzeciw od decyzji nr [...]" zażądał uchylenia tej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga podlega odrzuceniu, bowiem sprawa pozostaje poza właściwością sądów administracyjnych. W piśmie kierowanym pierwotnie do Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej skarżący żądał stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] grudnia 2011 r. przenoszącej na skarżącego jako osobę trzecią odpowiedzialności za zobowiązania z tytułu nieopłaconych przez Klub Sportowy składek na ubezpieczenie społeczne za okres od sierpnia 2006 r. do października 2007 r. Pismo strony zostało przekazane według właściwości do ZUS, który uznał w zaskarżonej do tut. Sądu decyzji, że wszczęcie postępowania w takim zakresie jest niedopuszczalne. Nie budzi wątpliwości, że w sprawach dotyczących świadczeń z ubezpieczenia społecznego zasadą jest zaskarżanie decyzji do sądu powszechnego, co wynika z treści art. 83 ust. 2 i 3 u.s.u.s., który stanowi, że od decyzji Zakładu przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego. Odwołanie do sądu przysługuje również w razie niewydania decyzji w terminie 2 miesięcy, licząc od dnia zgłoszenia wniosku o świadczenie lub inne roszczenia. Wyjątkiem od reguły zaskarżania decyzji ZUS do sądu powszechnego są decyzje wymienione w art. 83 ust. 4 tej ustawy tj. przyznające lub odmawiające świadczenia w drodze wyjątku, decyzje w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, decyzje w sprawie wykreślenia zastawu skarbowego z rejestru, od których nie przysługuje odwołanie do sądu powszechnego, ale prawo wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Wówczas do tego wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji określone w Kodeksie postępowania administracyjnego. W orzecznictwie podkreśla się, że sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych należą do zakresu spraw cywilnych, podlegających postępowaniu sądowemu według przepisów Kodeksu postępowania cywilnego (art. 1 k.p.c.). W tych sprawach właściwy jest sąd powszechny, z wyjątkiem spraw o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku oraz o umorzenie należności (art. 83 u.s.u.s.). Odnosi się to także do decyzji wydanych na podstawie art. 83a ust. 2 u.s.u.s. i to bez względu na to, czy rozstrzygnięcie decyzji dotyczy kwestii formalnej (procesowej), czy istoty sprawy. Jeżeli bowiem określony rodzaj sprawy należy do zakresu spraw cywilnych, które objęte są właściwością sądu powszechnego, to w tych sprawach wyłączona jest właściwość sądów administracyjnych, a od decyzji administracyjnych wydanych w tych sprawach przysługuje odwołanie do sądu powszechnego, a nie skarga na decyzję do sądu administracyjnego. Istota rozstrzygnięć podejmowanych na podstawie art. 83a ust. 2 u.s.u.s. polega na tym, że dotyczą one stosunku z zakresu ubezpieczenia społecznego także wówczas, gdy organ wydaje lub odmawia wydania rozstrzygnięcia na tej podstawie prawnej. System odwoławczy w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych polega na tym, że na skutek odwołania od każdej decyzji ZUS następuje przeniesienie sprawy, w której zakład wydał decyzję, na drogę postępowania sądowego przed właściwym sądem powszechnym, co oznacza, że sąd ten rozpoznaje sprawę i wydaje rozstrzygnięcie według zasad określonych w Kodeksie postępowania cywilnego (zob. np. postanowienia NSA z dnia 11 stycznia 2012 r. sygn. akt II GSK 1334/11 i z dnia 8 marca 2013 r. sygn. akt II GSK 2091/11, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W wyrokach tych NSA podzielił stanowisko wyrażone w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 23 marca 2011 r. sygn. I UZP 3/10, że od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (organu rentowego) wydanej na podstawie art. 83a ust. 2 u.s.u.s. w przedmiocie nieważności decyzji przysługuje odwołanie do właściwego sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. Mając na uwadze powyższe należało zatem uznać, że sprawa niniejsza nie należy do właściwości sądu administracyjnego, co w konsekwencji prowadzi do konieczności odrzucenia skargi na postawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.).