I SA/Bk 250/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Justyna Siemieniako, Sędziowie sędzia WSA Marcin Kojło (spr.), sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz, Protokolant starszy sekretarz sądowy Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 8 października 2025 r. sprawy ze skargi Spółdzielni M. "B." w B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 6 maja 2025 r., nr 408.76/G-2/XV/2025 w przedmiocie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z 6 maja 2025 r. nr 408.76/G-2/XV/2025 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy") utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Białegostoku (dalej powoływany jako: "Prezydent Miasta", "organ I instancji") z 25 marca 2025 r. znak: BGO-III.3137.66.2025 określającą wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dot. nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy, położonych na terenie miasta Białegostoku - dla których obowiązki właściciela nieruchomości obciążają Spółdzielnię Mieszkaniową "B." (dalej: "skarżąca", "Spółdzielnia"): I) za listopad 2024 r. w łącznej kwocie 76.148,40 zł w tym: - za nieruchomość położoną przy ul. [...] w kwocie 1.760,00 zł (z zastosowaniem stawki podwyższonej), - za pozostałe nieruchomości w łącznej kwocie 74.388,40 zł, II) za styczeń 2025 r. w łącznej kwocie 79.256,00 zł, w tym: - za nieruchomość położoną przy ul. [...] w kwocie 3.540,00 zł (z zastosowaniem stawki podwyższonej), - za nieruchomość położoną przy ul. [...] w kwocie 4.224,00 zł (z zastosowaniem stawki podwyższonej), - za pozostałe nieruchomości w łącznej kwocie 71.492,00 zł. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wskazał, że dla nałożenia opłaty nie jest konieczne wykazanie notorycznego mieszania odpadów. Bez znaczenia jest również, czy mieszanie odpadów miało charakter ciągły, czy też było incydentalne. Kolegium zauważyło też, że podwyższona opłata w odniesieniu do nieruchomości zamieszkałych nie ma charakteru stałego. Określana jest za miesiąc, w którym stwierdzono nieselektywną zbiórkę odpadów. Organ odwoławczy wyjaśnił, że wykazanie choćby jednego przypadku nieprzestrzegania przyjętej zasady segregacji odpadów pociąga za sobą obowiązek nałożenia na podmiot zainteresowany opłaty w stawce właściwej dla nieselektywnego zbierania odpadów. Kolegium stwierdziło, że kluczowy dowód w sprawie stanowią "Protokoły potwierdzenia niedopełniania obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych" wraz z dokumentacją fotograficzną potwierdzającą brak segregacji odpadów komunalnych z 21 listopada 2024 r. - ul. [...] oraz z 29 stycznia 2025 r. dot. nieruchomości przy ul. [...] oraz przy ul. [...]. Organ odwoławczy podniósł, że z dokumentacji fotograficznej wynika, że podczas odbioru odpadów komunalnych; (-) w dniu 21 listopada 2024 r. na nieruchomości przy ul. [...] stwierdzono niedopełnienie obowiązku selektywnej zbiórki odpadów; w pojemniku na odpady zmieszane znajdowały się tworzywa sztuczne oraz papier; (-) w dniu 29 stycznia 2025 r. na nieruchomości przy ul. [...] stwierdzono niedopełnienie obowiązku selektywnej zbiórki odpadów; w pojemniku na odpady zmieszane znajdowały się tworzywa sztuczne i tekstylia; (-) w dniu 29 stycznia 2025 r. na nieruchomości przy ul. [...] stwierdzono niedopełnienie obowiązku selektywnej zbiórki odpadów; w pojemniku na odpady zmieszane znajdowały się tworzywa sztuczne i papier oraz papier. Kolegium wskazało, że o braku segregacji poinformowano Spółdzielnię mailowo oraz, że skarżąca nie kwestionuje faktu otrzymania powiadomienia. W ocenie organu odwoławczego przedstawione zdjęcia jednoznacznie dowodzą mieszania poszczególnych frakcji opadów ze sobą oraz tego, że w pojemniku na odpady zmieszane znajdowały się tworzywa sztuczne oraz papier i tekstylia. Organ zaznaczył, że obowiązkiem Spółdzielni, jako właściciela nieruchomości jest takie zabezpieczenie pojemników by nie mogły tam dostawać się osoby trzecie i podrzucać odpadów. Ponadto Kolegium wskazało, że żaden przepis nie zobowiązuje też do tego, by w przypadku stwierdzania nieprawidłowości w segregacji odpadów należało wzywać przedstawiciela Spółdzielni mieszkaniowej do dokonania oględzin. Wyjaśniło, że dołączone do materiału dowodowego zdjęcia należy rozpatrywać w połączeniu z protokołami sporządzanymi przez pracowników firmy wywozowej. Stwierdza się w nich brak segregacji oraz adres MGO. Zdaniem organu odwoławczego, przyjęcie założenia, że w każdym przypadku należy ustawić tak pojemniki, by był widoczny adres, pod którym dokonywany jest odbiór odpadów, pobawione jest racjonalnego uzasadnienia. Nadmienił, że czasami pojemniki usytuowane są w znacznej odległości od miejsca, gdzie opisany jest adres, dlatego nie można oczekiwać, by pracownik firmy wywozowej musiał przestawiać pojemnik pod adres nieruchomości. Stąd też usytuowanie pojemników potwierdza się protokołem. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Spółdzielnia reprezentowana przez pełnomocnika wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Zaskarżając decyzję w części, tj. (I) za listopad 2024 r. w łącznej kwocie 76.148, 40 zł- w części, tj. za nieruchomość położoną przy ul. [...] - z zastosowaniem stawki podwyższonej; (II) za styczeń 2025 r. w łącznej kwocie 79.256,00 zł- w części, tj. za nieruchomości położone przy ul. [...] oraz [...] - z zastosowaniem stawki podwyższonej (wartość przedmiotu skargi 9.524 zł), zarzuciła: 1. Naruszenie przepisów, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia, a mianowicie: a) art. 61 § 1 ustawy z dnia z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572 ze zm., dalej jako: k.p.a.) w zw. z art. 6 ka § 1 i 3 u.p.c.g., poprzez wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, stosując wysokość stawki opłaty podwyższonej w związku z rzekomym niedopełnieniem przez skarżącą obowiązku selektywnej zbiórki odpadów w sytuacji, gdy skarżącej nie można przypisać zawinionego niedopełnienia obowiązku selektywnej zbiórki odpadów, a udokumentowane przez pracowników firmy zajmującej się wywożeniem odpadów pojedyncze nieprawidłowości w segregacji odpadów miały charakter jednorazowy, co więcej, nie jest oczywistym, że nieprawidłowej segregacji odpadów komunalnych dokonali mieszkańcy nieruchomości zarządzanych przez skarżącą; skarżącej nie można przypisać notorycznego niedopełniania obowiązku selektywnej zbiórki odpadów komunalnych, a co najwyżej jednorazowe naruszenie tego obowiązku (28 listopada 2024 r. dla nieruchomości przy ul. [...], a 29 stycznia 2025 r. dla nieruchomości przy ul. [...] i [...]), które mogło być jednak dokonane przez osoby postronne, nie będące wytwórcami odpadów zamieszkałych w nieruchomościach zarządzanych przez skarżącą; nieodpowiednie frakcje odpadów mogły więc zostać bezprawnie podrzucone do losowych pojemników należących do skarżącej; b) art. 6, 7, 8 § 1, 9 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez zaniechanie podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do zebrania całego materiału dowodowego i dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a także dokonania dowolnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, niepodjęcie z urzędu wszelkich czynności niezbędnych do załatwienia sprawy zgodnie z zasadą prawdy materialnej (dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli) - poprzez przyjęcie, że skarżąca nie dopełniła obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych w sytuacji, gdy pracownicy firmy odbierającej odpady stwierdzili i udokumentowali tylko jeden raz (28 listopada 2024 r. dla nieruchomości przy ul. [...], a 29 stycznia 2025 r. dla nieruchomości przy ul. [...] i [...]), nieprawidłową segregację odpadów w pojemnikach na odpady należących do skarżącej, zaś na zdjęciach dokumentujących te naruszenia widoczne są jedynie pojedyncze, a niedopełnienie obowiązku selektywnego zbierania odpadów można przyjąć, jeżeli właściciele nieruchomości nie wykonują tego obowiązku notorycznie, a nie pojawiają się pomyłki o charakterze incydentalnym, jak miało to miejsce w niniejszej sytuacji – nieruchomości zarządzane przez Spółdzielnię zamieszkuje kilka tysięcy osób i niemożliwym jest, aby przy tak znacznej ilości podmiotów generujących odpady nie pojawiły się żadne błędy – aby wykazać, że skarżąca nie dopełniła obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, organ powinien udokumentować więcej takich sytuacji, co niewątpliwie pozwoliłoby na ustalenie prawdziwych okoliczności sprawy, zgodnie z zasadą prawdy materialnej; co więcej, organ powinien wcześniej co najmniej uprzedzić skarżącą o nieprawidłowej segregacji, aby ta mogła poinformować o tym mieszkańców Spółdzielni, tak jak miało to miejsce w innych wspólnotach/spółdzielniach na terenie miasta B. - były one ostrzegane o jednostkowym wystąpieniu nieprawidłowej segregacji, aby móc przedsięwziąć odpowiednie środki i uprzedzić mieszkańców o przyszłych konsekwencjach niedopełniania przez nich obowiązku selektywnej zbiórki odpadów; niepodjęcie przez organ takich środków stanowi naruszenie kodeksowej zasady informowania stron. W uzasadnieniu skargi jej autor wskazał, że wysoce prawdopodobnym jest, że odpady komunalne, które zostały ujawnione w toku kontroli pracowników firmy odbierającej śmieci i następnie uwiecznione na zdjęciach, zostały tam podrzucone przez osoby, które zrobiły to bezprawnie i nie zamieszkują nieruchomości zarządzanych przez skarżącą. W związku z powyższym skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji i umorzenie postępowania w sprawie, ewentualnie, z ostrożności procesowej, uchylenie zaskarżonej decyzji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji w zaskarżonym zakresie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga okazała się niezasadna. Przedmiot kontroli w rozpoznawanej sprawie stanowi decyzja Kolegium z 6 maja 2025 r. nr 408.76/G-2/XV/2025, utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta z 23 marca 2025 r., znak: BGO-III.3137.66.2025 określającej wysokość opłaty za gospodarowanie komunalnymi dot. nieruchomości zamieszkałych położonych na terenie miasta Białegostoku. Decyzja została zaskarżona w części, tj. (I) za listopad 2024 r. w łącznej kwocie 76.148, 40 zł- w części, tj. za nieruchomość położoną przy ul. [...]- z zastosowaniem stawki podwyższonej; (II) za styczeń 2025 r. w łącznej kwocie 79.256,00 zł- w części, tj. za nieruchomości położone przy ul. [...] oraz [...]- z zastosowaniem stawki podwyższonej. Podstawę prawną działań organów w postępowaniu zakończonym ww. decyzją stanowiły art. 6ka ust. 3 w zw. z art. 6k ust. 3 ustawy z 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. z 2024 r. poz. 399, dalej: "u.c.p.g."), oraz w zw. z § 1 ust. 1 pkt 4 uchwały Rady Miasta Białystok Nr XVIII/290/19 z 20 grudnia 2019 r. w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia stawki tej opłaty i ustalenia stawki opłaty za pojemnik o określonej pojemności (Dz. Urz. Woj. Podl. z 2022 r. poz. 2561, dalej jako: "uchwała"). Zgodnie z art. 6ka ust. 3 u.c.p.g. wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za miesiąc lub miesiące, a w przypadku nieruchomości, o których mowa w art. 6j ust. 3b, za rok, w których nie dopełniono obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, stosując wysokość stawki opłaty podwyższonej, o której mowa w art. 6k ust. 3. Natomiast stosownie do treści art. 6k ust. 3 u.c.p.g. rada gminy określi stawki opłaty podwyższonej za gospodarowanie odpadami komunalnymi, jeżeli właściciel nieruchomości nie wypełnia obowiązku zbierania odpadów komunalnych w sposób selektywny, wysokości nie niższej niż dwukrotna wysokość i nie wyższej niż czterokrotna wysokość stawki ustalonej przez radę gminy odpowiednio na podstawie ust. 1 albo w art. 6j ust. 3b. Stawki opłaty podwyższonej zostały określone w § 1 ust. 1 pkt 4 ww. uchwały w ten sposób, że: w przypadku, gdy odpady komunalne nie są zbierane i odbierane w sposób selektywny, ustala się podwyższoną miesięczną stawkę opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi: (a) od gospodarstwa domowego o powierzchni lokalu mieszkalnego do 40,00 m2 – 32,00 zł, (b) od gospodarstwa domowego o powierzchni lokalu mieszkalnego od 40,01 m2 do 80,00 m2 – 72,00 zł, (c) od gospodarstwa domowego o powierzchni lokalu mieszkalnego powyżej 80,00 m2 – 90,00 zł. Dowodem na potwierdzenie niedopełniania obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych stanowią w niniejszej sprawie "Protokoły potwierdzenia niedopełniania obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych" wraz z dokumentacją fotograficzną potwierdzającą brak segregacji odpadów komunalnych z 21 listopada 2024 r. - ul. [...] oraz z 29 stycznia 2025 r. dot. nieruchomości przy ul. [...] oraz przy ul. [...]. Trafnie wywodziło Kolegium, że przedstawione zdjęcia jednoznacznie dowodzą mieszania poszczególnych frakcji opadów ze sobą oraz tego, że w pojemniku na odpady zmieszane znajdowały się tworzywa sztuczne oraz papier i tekstylia. W skardze nie jest kwestionowane, że brak segregacji rzeczywiście wystąpił. Podnosi się natomiast, że była to sytuacja jednorazowa, a ponadto odpady mogły zostać bezprawnie podrzucone do losowych pojemników należących do skarżącej, w związku z czym brak segregacji nie był zawiniony przez Spółdzielnię. Należy więc wyjaśnić, że okoliczności podnoszone przez skarżącą nie mają w sprawie prawnie istotnego znaczenia. W orzecznictwie, do którego przychyla się także rozpoznający niniejszą sprawę sąd, jednolicie wskazuje się, że ustawodawca nie przewidział wyjątków w zakresie incydentalnego zaniechania obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, poprzez odstąpienie od zastosowania podwyższonej z tego tytułu opłaty. Wykładnia językowa przywołanych wyżej przepisów pozwalają na jednoznaczne stwierdzenie, iż wykazanie choćby jednego przypadku nieprzestrzegania przyjętej zasady segregacji odpadów pociąga za sobą obowiązek nałożenia na podmiot zainteresowany opłaty w stawce właściwej dla nieselektywnego zbierania odpadów (por. wyrok NSA z dnia 4 lipca 2024 r., sygn. akt III FSK 1168/23 i przywołane tam orzecznictwo – powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na internetowej stronie bazy orzeczeń: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy zaznaczyć, że sądowi z urzędu wiadome jest, że WSA w Białymstoku wyrokiem z 9 kwietnia 2025 r. sygn. akt I SA/Bk 1/25 oddalił skargę Spółdzielni na decyzję Kolegium Odwoławczego w z 14 listopada 2024 r. nr 408.141/g-2/xv/24 w przedmiocie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za m-c czerwiec 2024 r. Trudno więc zgodzić się z twierdzeniami pełnomocnika skarżącej o jednorazowym niedopełnieniu obowiązku selektywnej zbiórki odpadów komunalnych. W tym kontekście słusznie podkreśla się także, że podwyższona opłata w odniesieniu do nieruchomości zamieszkałych nie ma charakteru stałego. Określana jest za miesiąc, w którym stwierdzono nieselektywną zbiórkę odpadów. Także ta okoliczność wskazuje na jej charakter jako opłaty za koszt dodatkowych usług związanych z odbiorem odpadów. Koszty te powstają niezależnie od tego, czy brak segregowania odpadów ma charakter incydentalny, czy nie. Jeżeli odpady trafiają do odbiorcy jako zmieszane, powstają związane z tym dodatkowe koszty ich zagospodarowania, które muszą zostać sfinansowane. Gdyby pobór opłaty dodatkowej został uzależniony od "uporczywości" niesegregowania odpadów, to oznaczałoby to sytuację, w której powstawałyby koszty zagospodarowania odpadów zmieszanych, które musiałby zostać ostatecznie sfinansowane przez gminę. Tymczasem system gospodarowania odpadami komunalnymi jest z założenia systemem finansowanym z opłat mieszkańców, a nie z dopłat (por. wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2023 r., sygn. akt III FSK 802/22). W przedmiocie wskazań, że niesegregowane odpady mogły zostać podrzucone przez osoby postronne należy wskazać, że ustawodawca nie uzależnia możliwości określenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w wysokości podwyższonej od stopnia zawinienia właścicieli bądź liczby stwierdzonych przypadków naruszenia tego obowiązku. Nie budzi przy tym żadnych wątpliwości, że podmiotem odpowiedzialnym za stwierdzone nieprawidłowości w miejscu zbierania odpadów dla nieruchomości jest właściciel nieruchomości, a więc w przedmiotowej sprawie skarżąca. Nie ma potrzeby udowadniania, że stwierdzona nieselektywna zbiórka odpadów została dokonana przez właścicieli lokali wchodzących w skład przedmiotowej nieruchomości (por. wyrok WSA w Opolu z dnia 18 maja 2022 r., sygn. akt I SA/Op 113/22). Wobec powyższego organy nie były zobowiązane do prowadzenia postępowania dowodowego co do wskazywanej okoliczności podrzucania niesegregowanych odpadów przez osoby postronne. To właściciel nieruchomości, tj. Spółdzielnia odpowiada za prawidłową segregację odpadów, w tym także ewentualne zabezpieczenie nieruchomości przed dostępem osób nieuprawnionych. Tym samym niezasadne okazały się podniesione zarzuty naruszenia przepisów postępowania. W tym względzie należy zauważyć, że błędnie podniesione zostały zarzuty naruszenia przepisów k.p.a. W postępowaniu w sprawie opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi z mocy art. 6q ust. 1 u.c.p.g. zastosowanie znajdują przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2023 r. poz. 2383 ze zm., dalej: "o.p."). Odrębnie należy zwrócić uwagę, że wątpliwości sądu nie budzi prawidłowość powiadomienia Spółdzielni o niedopełnieniu obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych. Informacja o braku segregacji odpadów wysłana została na adres mailowy wynikający ze złożonej deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami, co należy uznać za wystarczające. Sąd nie doszukał się również innych naruszeń przepisów prawa materialnego czy procesowego, które uzasadniałyby konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji. Mając na uwadze powyższe, sąd orzekł o oddaleniu skargi w myśl art. 151 p.p.s.a.