I SA/Bk 257/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Melezini, Sędziowie sędzia WSA Jacek Pruszyński, sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Beata Świętochowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 5 listopada 2014 r. sprawy ze skargi R. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów upomnienia oddala skargę. Prezydent Miasta S. decyzją z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...], na podstawie art. 64 ust. 1 w związku z art. 55, art. 56, art. 60 i art. 61 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 885 ze zm.), odmówił R. P. (dalej jako Skarżący) umorzenia kosztów upomnienia w kwocie 8,80 zł. Po rozpatrzeniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...], utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji. Organ odwoławczy zwrócił uwagę na uznaniowy charakter decyzji wydanej w przedmiocie wniosku Skarżącego. Wskazał, że w myśl art. 56 ust. 5 ustawy o finansach publicznych, należności mogą być umarzane jeżeli zachodzi ważny interes dłużnika lub interes publiczny. Następnie odwołał się do rozumienia pojęć "ważnego interesu podatnika" i "interesu publicznego", wypracowanego na kanwie art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej i zgodził się ze stanowiskiem organu I instancji, że w sprawie istnieje wprawdzie przesłanka "ważnego interesu dłużnika", jednakże zapłata kwoty 8,80 zł nie wpłynie znacząco na pogorszenie sytuacji finansowej Skarżącego i jego rodziny. Kolegium stwierdziło, że nie wystąpiły żadne okoliczności nadzwyczajne. Z pisma Skarżącego z dnia 23 sierpnia 2013 r. wynika, iż od 2001 r. ma kłopoty ze zdrowiem - zawał, udar mózgu oraz miażdżyca kończyn dolnych oraz zadłużenie m.in. wobec B. Sp. z o.o. w W. w kwocie 596.738,76 zł oraz odsetki. Niewątpliwie sytuacja finansowa Skarżącego i jego małżonki jest trudna, bowiem uzyskują miesięczne dochody w wysokości 1.773,47 zł (emerytura żony i zasiłek dla bezrobotnych wnioskodawcy), przy wydatkach na pokrycie kosztów związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego (opłaty za energie elektryczną wodę i kanalizację, gaz, opał, wywóz odpadów, realizację zobowiązań wynikających z umów z organem i zakup leków) wynoszących ok. 1.200 zł. W ocenie Kolegium, zapłata kwoty 8,80 zł kosztów upomnienia nie wpłynie jednak znacząco na pogorszenie sytuacji finansowej Skarżącego i jego rodziny. Brak dostatecznych dochodów nie stanowi sam w sobie wystarczającej przesłanki do udzielenia ulgi umorzenia. Ponadto, jak wskazał organ I instancji w zaskarżonej decyzji, z ewidencji organu podatkowego wynika, że podatnik jest właścicielem nieruchomości położonych w S. - budynku mieszkalnego o powierzchni 208,04 m2, budynków określonych jako pozostałe o pow. 60,17 m2 i 478,61 m2. Zatem, posiada majątek znacznej wartości, który może być źródłem uzyskania dodatkowych dochodów poprzez np. najem, sprzedaż itp. z przeznaczeniem na spłatę ciążących zobowiązań. W skardze złożonej do Sądu Skarżący wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji. Wskazał, że jest osobą niepełnosprawną, schorowaną, posiadającą III grupę inwalidzką, w związku z przebytym zawałem serca, utrzymującym się wysokim nadciśnieniem tętniczym, miażdżycą kończyn dolnych, wysokim poziomem cholesterolu, udarem mózgu niedokrwiennym prawostronnym przebytym w 2010 r. Sugestie dotyczące najmu, sprzedaży nieruchomości, z przeznaczeniem na spłatę ciążących zobowiązań, są w ocenie Skarżącego propozycjami mało realnymi, ponieważ budynek o pow. 478.61 m2 nie ma pozwolenia na użytkowanie. Skarżącego nie stać w tej chwili na poniesienie dodatkowych kosztów na otrzymanie takiego pozwolenia. W piśnie stanowiącym uzupełnienie skargi Skarżący podniósł okoliczność pominięcia D. Po., będącej współwłaścicielem nieruchomości, jako strony w postępowaniu administracyjnym. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymują stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskrzonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga okazała się niezasadna, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa, a organy orzekające nie przekroczyły granic zasady swobodnego uznania. Zgodnie z art. 15 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji koszty upomnienia obciążają zobowiązanego i, z zastrzeżeniem § 3, są pobierane na rzecz wierzyciela. Obowiązek uiszczenia kosztów upomnienia przez zobowiązanego powstaje z chwilą doręczenia upomnienia. Koszty te podlegają ściągnięciu w trybie określonym dla kosztów egzekucyjnych. W myśl postanowień art. 56 ust. 1 ustawy o finansach publicznych należności, o których mowa w art. 55, mogą być umarzane w całości, jeżeli: 1 )osoba fizyczna - zmarła, nie pozostawiając żadnego majątku albo pozostawiła majątek niepodlegający egzekucji na podstawie odrębnych przepisów, albo pozostawiła przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty 6.000 zł; 2) osoba prawna - została wykreślona z właściwego rejestru osób prawnych przy jednoczesnym braku majątku, z którego można by egzekwować należność, a odpowiedzialność z tytułu należności nie przechodzi z mocy prawa na osoby trzecie; 3) zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności lub postępowanie egzekucyjne okazało się nieskuteczne; 4) jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej uległa likwidacji; 5) zachodzi ważny interes dłużnika lub interes publiczny. Z uwagi na to, że Skarżący zwracając się do wierzyciela tj. Prezydenta Miasta S., o umorzenie kosztów upomnienia, jako główny powód uzasadniający umorzenie wskazał trudną sytuację materialną i zdrowotną organy odniosły się do tych z przesłanek umorzenia określonych w art. 56 ustawy o finansach publicznych, które wskazują, że należności mogą być umarzane w całości: jeżeli zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności lub postępowanie egzekucyjne okazało się nieskuteczne (art. 56 ust. 1 pkt 3 ustawy o finansach publicznych) albo gdy zachodzi ważny interes dłużnika lub interes społeczny (art. 56 ust.1 pkt 5 ustawy o finansach publicznych). Decyzje administracyjne dotyczące umarzania należności pieniężnych, o których mowa w art. 55 ustawy o finansach publicznych mają charakter uznaniowy, nie oznacza to jednak ich dowolności. Rozstrzygnięcia dotyczącego umorzenia należności pieniężnej powinno być przekonywująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa w szczególności, gdy jest to rozstrzygnięcie negatywne, tak aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały wnikliwie rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygniecie jest ich logiczną konsekwencją (podobnie NSA w sprawie o sygn.. II GSK 170/12. LEX nr 1 337103) Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy zauważyć należy, że organ I Instancji na podstawie analizy materiału dowodowego uznał istnienie ważnego interesu podatnika, jednak odmówił umorzenia kosztów upomnienia, uznając, że zapłata kwoty, 8,80 zł nie wpłynie znacząco na pogorszenie sytuacji finansowej podatnika i jego rodziny, tak aby musiał sięgać po pomoc. Jednocześnie organ nie dopatrzył się wystąpienia interesu publicznego w sprawie podnosząc, że z uzyskiwanych dochodów Miasto S. realizuje zadania związane z zaspokajaniem potrzeb w interesie całej społeczności lokalnej, a udzielenie ulgi w formie umorzenia prowadzi do uszczuplenia jego dochodów, a tym samym ogranicza realizowanie określonych zadań publicznych. Z uwagi na brzmienie art. 56 ust. 1 pkt 3 ustawy o finansach publicznych, o umorzeniu należności można orzec tylko w przypadku, gdy zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności lub postępowanie egzekucyjne okazało się nieskuteczne. Oznacza to, że umorzenie należności wierzyciel może orzec tylko w ściśle określonych przypadkach, które mogą być ujawnione w postępowaniu egzekucyjnym i dopiero po przekazaniu przez organ egzekucyjny negatywnej informacji na temat skuteczności prowadzenia postępowania egzekucyjnego w określonej, indywidualnej sprawie. Natomiast rozważając przesłankę istnienia ważnego interesu dłużnika (art. 56 ust.1 pkt 5 ustawy o finansach publicznych), organ musi brać pod uwagę, że o jej istnieniu nie decyduje subiektywne przekonanie zobowiązanego, lecz kryteria zobiektywizowane zgodnie z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości, w której wysoką rangę mają zdrowie i życie, a także możliwości zarobkowe w celu zdobycia środków utrzymania dla siebie i rodziny. W ocenie Sądu organy prawidłowo uznały, że na tym etapie postępowania nie można mówić, że egzekucja należności w kwocie 8,80 zł lub postępowanie egzekucyjne okazały się nieskuteczne. W świetle zgromadzonego materiału dowodowego nie można też mówić nie zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów jej dochodzenia. Natomiast rozważając istnienie ważnego interesu dłużnika organ uznając, że wystąpiła ta przesłanka z uwagi na interes publiczny uzasadniony potrzebami całej społeczności lokalnej odmówił umorzenia kosztów upomnienia. W ocenie Sądu rozstrzygnięcia organów są przekonywująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa. Powyższe wskazuje, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, a organy orzekające nie przekroczyły granic zasady swobodnego uznania. Za niezasadny uznać należy także zarzut pominięcia D. P., będącej współwłaścicielem nieruchomości, jako strony w postępowaniu administracyjnym. Zgodnie z przepisami ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, małżonków traktuje się tak jak innych współwłaścicieli, a to oznacza, że każdy z nich powinien otrzymać jeden egzemplarz decyzji wymiarowej odnoszącej się do nieruchomości wchodzącej w skład majątku małżeńskiego. W decyzji wymiarowej dotyczącej nieruchomości wspólnej sporządzonej w dwóch jednobrzmiących egzemplarzach powinni być wykazani oboje małżonkowie jako podatnicy oraz podatek w jednej kwocie (bez podziału). Każdy z małżonków powinien otrzymać także decyzję, jakom strona postępowania. Na skutek doręczenia takiej decyzji tylko jednemu z małżonków, tylko na nim będzie ciążyło zobowiązanie podatkowe. Z powyższego wynika, że obowiązek w podatku od nieruchomości ciąży solidarnie na współwłaścicielach nieruchomości, lecz każdy ze współwłaścicieli (dotyczy to także małżonków) jest odrębna stroną postępowania wymiarowego. Wprawdzie w postępowaniu wszczętym na żądanie strony mogą uczestniczyć osoby, które nie żądały czynności organu administracji publicznej, lecz tylko wtedy, gdy postępowanie to dotyczy ich interesu prawnego lub obowiązku, a więc osób, które są stronami postępowania administracyjnego. W postępowaniu w sprawie ulg w spłacie, organ ustalając stan faktyczny bada w szczególności czy zachodzą przesłanki uzasadniający umorzenie z uwagi na interes strony, która wystąpiła z takim wnioskiem (dłużnika), a nie wszystkich współwłaścicieli nieruchomości. Nie znajdując podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), Sąd skargę oddalił.