I SA/Bk 258/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Melezini, Sędziowie sędzia WSA Jacek Pruszyński, sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Beata Świętochowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 5 listopada 2014 r. sprawy ze skargi R. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] maja 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek za zwłokę, rozłożenie na 12 rat zapłatę zaległości w I, II i III racie podatku od nieruchomości za 2013 rok wraz z odsetkami za zwłokę oraz doliczenie opłaty prologancyjnej oddala skargę. Prezydent Miasta S. decyzją z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...], odmówił R. P. (dalej jako Skarżący) umorzenia odsetek za zwłokę w kwocie 72 zł, rozłożył na 12 rat zapłatę zaległości w podatku od nieruchomości I, II i III rata za 2013 r. wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 3.511 zł (należność główna 3.439 zł plus odsetki 72 zł) i doliczył opłatę prolongacyjną w wysokości 128 zł. Po rozpatrzeniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., decyzją z dnia [...] maja 2014 r. nr [...], utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji. Organ odwoławczy zwrócił uwagę na uznaniowy charakter decyzji wydanej w przedmiocie wniosku Skarżącego oraz ustalone w linii orzeczniczej sądów administracyjnych pojęcia "ważnego interesu podatnika" i "interesu publicznego" zawarte w art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Kolegium stwierdziło, że nie wystąpiły żadne okoliczności nadzwyczajne. Z pisma Skarżącego z dnia 23 sierpnia 2013 r. wynika, iż od 2001 r. ma kłopoty ze zdrowiem - zawał, udar mózgu oraz miażdżyca kończyn dolnych oraz zadłużenie m.in. wobec B. Sp. z o.o. w W. w kwocie 596.738,76 zł + odsetki. Niewątpliwie sytuacja finansowa Skarżącego i jego małżonki jest trudna, bowiem uzyskują miesięczne dochody w wysokości 1.773,47 zł (emerytura żony i zasiłek dla bezrobotnych wnioskodawcy), przy wydatkach na pokrycie kosztów związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego (opłaty za energie elektryczną wodę i kanalizację, gaz, opał, wywóz odpadów, realizację zobowiązań wynikających z umów z organem i zakup leków) wynoszących ok. 1.200 zł. W ocenie Kolegium, zapłata kwoty 72 zł odsetek od zaległości nie wpłynie jednak znacząco na pogorszenie sytuacji finansowej Skarżącego i jego rodziny. Brak dostatecznych dochodów nie stanowi sam w sobie wystarczającej przesłanki do udzielenia ulgi umorzenia. Ponadto z ewidencji organu podatkowego wynika, że podatnik jest właścicielem nieruchomości położonych w S.: gruntów o powierzchni 1.611,00 m2, budynku mieszkalnego o powierzchni 208,04 m2, budynków określonych jako pozostałe o pow. 60,17 m2 i 478,61 m2, z których ten ostatni został przyjęty do opodatkowania od 1 stycznia 2013 r. Skarżący posiada zatem majątek znacznej wartości, który może być źródłem uzyskania dodatkowych dochodów poprzez np. najem, sprzedaż itp. z przeznaczeniem na spłatę ciążących zobowiązań. W skardze złożonej do Sądu Skarżący wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji. Wskazał, że jest osobą niepełnosprawną, schorowaną, posiadającą III grupę inwalidzką, w związku z przebytym zawałem serca, utrzymującym się wysokim nadciśnieniem tętniczym, miażdżycą kończyn dolnych, wysokim poziomem cholesterolu, udarem mózgu niedokrwiennym prawostronnym przebytym w 2010 r. Sugestie dotyczące najmu, sprzedaży nieruchomości, z przeznaczeniem na spłatę ciążących zobowiązań, są w ocenie Skarżącego propozycjami mało realnymi, ponieważ budynek o pow. 478.61 m2 nie ma pozwolenia na użytkowanie. Skarżącego nie stać w tej chwili na poniesienie dodatkowych kosztów na otrzymanie takiego pozwolenia. W piśnie stanowiącym uzupełnienie skargi Skarżący podniósł okoliczność pominięcia D. P., będącej współwłaścicielem nieruchomości, jako strony w postępowaniu administracyjnym. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymują stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskrzonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga okazała się niezasadna, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa, a organy orzekające nie przekroczyły granic zasady swobodnego uznania. Na wstępie należy zaznaczyć, że Sądy administracyjne zostały powołane do kontroli legalności działalności administracji publicznej, a zatem nie są uprawnione do badania merytorycznej zasadności (celowości) decyzji uznaniowej. Takie rozstrzygnięcie należy wyłącznie do organów administracyjnych. Decyzje uznaniowe organów podatkowych podlegają natomiast badaniu co do ich zgodności z przepisami proceduralnymi. Organ podatkowy na podstawie art. 67a § 1 ustawy ordynacja podatkowa , na wniosek podatnika, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może: 1) odroczyć termin płatności podatku lub rozłożyć zapłatę podatku na raty; 2) odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki określone w decyzji, o której mowa w art. 53a ustawy ordynacja podatkowa oraz 3) umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Podstawą materialno-prawną zapadłych w niniejszej sprawie decyzji organów jest przepis art. 67a § 1 pkt 3 o.p., który daje m.in. możliwość umorzenia ciążących na podatniku odsetki za zwłokę, jeśli jest to uzasadnione ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym. Decyzja organów podatkowych ma w tego typu sprawach charakter uznaniowy (pozwala organowi podatkowemu na zastosowanie tej ulgi), ale tylko gdy zostanie wykazane istnienie którejś z ww. wymienionych przesłanek. Jeśli żadna z tych przesłanek nie jest spełniona, organ podatkowy nie ma możliwości wyboru konsekwencji prawnych i nie może przyznać wnioskowanej ulgi w spłacie podatku. W doktrynie podnosi się, że organ podatkowy jest zobligowany wszechstronnie wyjaśnić okoliczności faktyczne sprawy tak by na tej podstawie stwierdzić, czy występuje "ważny interes podatnika" lub "interes publiczny". W tym miejscu należy podkreślić, że ustalenie istnienia wspomnianych wyżej przesłanek nie wiąże organu podatkowego do podjęcia korzystnej dla podatnika decyzji. Organ podatkowy, ramach swojego uznania, może zadecydować o odmowie zastosowania ulgi w spłacie należności nawet wówczas, gdy wystąpi przesłanka ważnego interes podatnika. (R. Dowgier, L. Etel, C. Kosikowski, P. Pietrasz, M. Popławski, S. Presnarowicz, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Lex 2013). Z uzasadnienia decyzji organu I instancji wynika, że mając na uwadze zgromadzone w postępowaniu dowody oraz argumenty Skarżącego organ uznał, że w sprawie zachodzi przesłanka ważnego interesu podatnika pozwalająca na zastosowanie ulgi w spłacie, polegającej na rozłożeniu zaległości na raty. Uzasadniając rozstrzygnięcie podniósł, że ta forma ulgi pozwala utrzymać obiektywny cel, jakim jest ściągnięcie podatku w całości z tym, że z pewnym opóźnieniem. Organ podatkowy odmówił jednak umorzenia odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych wskazując, że każda taka ulga prowadzi do zmniejszenia dochodów budżetu gminy, a tym samym do zachwiania terminowości wykonania zaplanowanych zadań służących społeczności lokalnej. Prezydent Miasta S. nie doszukał się także przesłanki ważnego interesu publicznego. Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie w swych orzeczeniach podkreślał, że iż sądowa kontrola legalności tzw. decyzji uznaniowych sprowadza się do oceny, czy organ podatkowy prawidłowo zgromadził materiał dowodowy oraz czy wyciągnięte wnioski w zakresie merytorycznym decyzji o odmowie umorzenia zaległości podatkowych mają swoje uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym, oraz czy dokonana ocena mieści się w ustawowych granicach(zob. wyrok sygn. akt I SA/Gd 1507/00, opub. Lex Nr 46473). Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że w rozpatrywanej sprawie materiał dowodowy został zgromadzony i oceniony prawidłowo. Organy orzekające nie przekroczyły granic zasady swobodnego uznania, a odmowa umorzenia odsetek od zaległości podatkowych została uzasadniona w sposób należyty. Tym samym w wyniku dokonanej przez Sąd kontroli zapadłych w sprawie decyzji uznaniowych z punku widzenia ich zgodności z przepisami proceduralnymi uznano, że nie naruszają one prawa. Za niezasadny uznać należy także zarzut pominięcia D. P., będącej współwłaścicielem nieruchomości, jako strony w postępowaniu administracyjnym. Zgodnie z przepisami ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, małżonków traktuje się tak jak innych współwłaścicieli, a to oznacza, że każdy z nich powinien otrzymać jeden egzemplarz decyzji wymiarowej odnoszącej się do nieruchomości wchodzącej w skład majątku małżeńskiego. W decyzji wymiarowej dotyczącej nieruchomości wspólnej sporządzonej w dwóch jednobrzmiących egzemplarzach powinni być wykazani oboje małżonkowie jako podatnicy oraz podatek w jednej kwocie (bez podziału). Każdy z małżonków powinien otrzymać także decyzję, jakom strona postępowania. Na skutek doręczenia takiej decyzji tylko jednemu z małżonków, tylko na nim będzie ciążyło zobowiązanie podatkowe. Z powyższego wynika, że obowiązek w podatku od nieruchomości ciąży solidarnie na współwłaścicielach nieruchomości, lecz każdy ze współwłaścicieli (dotyczy to także małżonków) jest odrębna stroną postępowania wymiarowego. Wprawdzie w postępowaniu wszczętym na żądanie strony mogą uczestniczyć osoby, które nie żądały czynności organu administracji publicznej, lecz tylko wtedy, gdy postępowanie to dotyczy ich interesu prawnego lub obowiązku, a więc osób, które są stronami postępowania administracyjnego. W postępowaniu w sprawie ulg w spłacie, organ ustalając stan faktyczny bada w szczególności czy zachodzą przesłanki uzasadniający umorzenie z uwagi na interes strony, która wystąpiła z takim wnioskiem (dłużnika), a nie wszystkich współwłaścicieli nieruchomości. Nie znajdując podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), Sąd skargę oddalił.