I SA/Bk 260/07

WyrokWSA w Białymstoku2007-08-07

Skład orzekający: Mieczysław Markowski, Sławomir Presnarowicz, Urszula Barbara Rymarska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy otrzymane przez podatnika przedpłaty i zaliczki, które nie zostały wykorzystane zgodnie z przeznaczeniem lub zostały zwrócone, mogą być traktowane jako przychód z tytułu nieodpłatnych świadczeń podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że otrzymane przez podatnika przedpłaty i zaliczki, które nie zostały wykorzystane zgodnie z przeznaczeniem lub zostały zwrócone, wypełniają dyspozycję art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i stanowią przychód z tytułu nieodpłatnych świadczeń. Organy podatkowe prawidłowo ustaliły stan faktyczny, a zgromadzony materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że środki te nie miały charakteru przedpłat czy zaliczek w rozumieniu umów, lecz stanowiły nieodpłatne świadczenia.
Stan faktyczny
Skarżący kwestionowali decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, która utrzymała w mocy decyzję organu kontroli skarbowej określającą wyższą kwotę zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003 r. Organy podatkowe ustaliły, że podatnik otrzymał przedpłaty na zakup towarów handlowych oraz zaliczki na wydatki związane z działalnością spółki, które następnie były transferowane na inne rachunki lub wykorzystywane niezgodnie z przeznaczeniem. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, twierdząc, że otrzymane środki nie stanowiły pożyczek ani nieodpłatnych świadczeń.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Mieczysław Markowski, Sędziowie sędzia WSA Sławomir Presnarowicz (spr.), sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska, Protokolant Marta Mazerska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 07 sierpnia 2007 r. sprawy ze skargi I. K. i A. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003 r. oddala skargę. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w B. decyzją z [...].12.2006 r., nr [...], określił I. i A. małżonkom K. wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003 r. w kwocie [...] zł - w miejsce zadeklarowanego w kwocie [...] zł. Powyższą decyzję wydano w oparciu o następujący stan faktyczny sprawy. W 2003 roku Pan A. K. prowadził jednoosobową działalność gospodarczą na własne nazwisko, tj. firmę "P.". Przedmiotem działalności gospodarczej firmy "P." w tym okresie był import (węgla) i eksport (dzianiny, opakowania z tworzyw sztucznych) towarów z Rosji i do Rosji. W związku z prowadzoną działalnością w firmie "P.", Pan A. K. dysponował dwoma rachunkami bankowymi w walucie polskiej, tj. w [...]Bank S. A. I Oddział w B. oraz w [...] Bank S. A. Oddział w B. W 2003 r. Pan A. K. posiadał 40 udziałów w spółce z o.o. "C.". Drugim udziałowcem był Pan W. G., który posiadał 60 udziałów. Pani I. K. w kontrolowanym okresie nie prowadziła działalności gospodarczej oraz nie osiągała przychodów. Pan Al. K. prowadząc działalność gospodarczą otrzymał w 2003 r. przedpłaty (w łącznej kwocie [...] zł) na zakup towarów handlowych, oraz jako współudziałowiec w spółce z o.o. "C.", pobrał zaliczki (w łącznej kwocie [...] zł) na wydatki związane z jej działalnością gospodarczą. W okresie wrzesień - grudzień 2003 r. na rachunek w [...] Banku S. A. wpłynęło łącznie [...] zł, a na rachunek w [...] Banku S. A. [...] zł. Wpłaty pochodziły od Spółki z o. o. "B." ([...] zł) i od Firmy Specjalistycznej "I" S. C. ([...] zł). Tytułem wpłat były przedpłaty na zakup towarów handlowych, które w ramach prowadzonej przez siebie działalności w ramach firmy "P." dostarczyć miał Pan A. K.. Otrzymane przedpłaty związane były z zawartymi przez podatnika w 2003 roku tj. 10.12.2003 r., 10.10.2003 r. i 1.09.2003 r. umowami ze Spółką z o. o. "B." i z Firmą Specjalistyczną "I." S. C., na dostawę z Rosji [...] ton gazu propan - butan i [...] ton fosforanu anionu (Spółka z o. o. "B.") oraz [...] ton stali zbrojeniowej (Spółka "I." S. C.). W trakcie prowadzonych czynności kontrolnych organy skarbowe ustaliły, że przedpłaty, po ich przelaniu z rachunków Spółek "B." i "I." na rachunki bankowe należące do Pana A. K., były transferowane na rachunki innych podmiotów gospodarczych. Będąc udziałowcem Spółki z o. o. "C." Pan A. K. w okresie od 30.07.2003 r. do 23.12.2003 r. siedmiokrotnie pobrał zaliczki na łączną kwotę [...] zł, które przeznaczone miały być na wydatki związane z działalnością gospodarczą Spółki. Otrzymane zaliczki zostały spłacone przed końcem 2003 r. W dniu 10.05.2006 r. Pan A. K. zeznał, że zaliczki te były pobierane na cele związane z zakupem cynku. Zdaniem organów podatkowych zaliczki wykorzystywane były, prawie we wszystkich przypadkach, niezgodnie z ich przeznaczeniem. Tylko w jednym przypadku zaliczki zostały rozliczone na podstawie faktury nr [...] dokumentującej wydatek na kwotę [...] zł. Nie zgadzając się z przedmiotową decyzją Państwo I. i A. K. złożyli 28.12.2006 r. odwołanie do Dyrektora Izby Skarbowej w B. za pośrednictwem Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. Decyzją z [...].03.2007r., Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. z [...].12.2006 r., Nr [...]. Nie zgadzając się z decyzją Dyrektora Izby Skarbowej w B. z [...].03.2007 r., Nr [...] Państwo I. i A. K. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. za pośrednictwem Dyrektora Izby Skarbowej w B. Państwo I. i A. K. zarzucają decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w B. naruszenie: a) art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, b) art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1, art. 191 ustawy Ordynacja podatkowa, c) art. 83 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, d) art. 65 kodeksu cywilnego w związku z art. 191 ustawy Ordynacja podatkowa. W skardze Państwo I. i A. K. nie zgadzają się ze stanowiskiem Dyrektora Izby Skarbowej w B., który uznał, że Pan A. K. w 2003 r. uzyskał pożyczki od firm " B.", " I oraz "C.", oraz że w efekcie tych pożyczek Pan A. K. uzyskał nieodpłatne świadczenia w wysokości [...] zł. Państwo I. i A. K. stwierdzają, że wpłaty na rachunki bankowe firmy "P." A. K. nie były, wbrew sugestiom kontrolujących, jedynymi wpływami środków pieniężnych w okresie wrzesień - grudzień 2003 r. Skarżący twierdzą, że taka interpretacja materiału dowodowego stanowi naruszenie art. 121 § 1 oraz art. 122 Ordynacji podatkowej i prezentują inne wybrane wpływy na rachunki bankowe firmy "P." w poszczególnych miesiącach wyżej wymienionego okresu. Wynika z tego, że w omawianym okresie Pan A. K. dysponował znacznymi kwotami środków pieniężnych pochodzących ze źródeł innych, niż wpłaty od firm "B.", "I. " czy "C.". Były to kwoty wystarczające do pokrycia zarówno dopłaty do kapitału w firmie "C." w kwocie [...] zł jak i do pokrycia bieżących zobowiązań firmy "P.". Nie było więc, zdaniem Skarżących, żadnych powodów aby dla pokrycia tych zobowiązań, czy wniesienia dopłat, zaciągać u kogokolwiek jakiekolwiek pożyczki. W skardze Państwo I. i A. K. stwierdzają również, iż przedpłaty uzyskane od firm "B." i "I. S." zostały zwrócone po stwierdzeniu przez A. K., iż wykonanie zwartych umów nie będzie możliwe. Spółki, które wnosiły przedpłaty, a następnie otrzymały ich zwrot, nie wysuwały z tego tytułu żadnych roszczeń w stosunku do firmy "P.". Zdaniem Skarżących skoro kwoty otrzymanych a następnie zwróconych zaliczek i przedpłat nie stanowiły kredytów ani pożyczek, to stosowanie do nich zasad naliczania odsetek i prowizji bankowych jest nieuprawnione. Traktowanie zaliczek i przedpłat jako nieodpłatnych świadczeń, jest sprzeczne z treścią umów zawartych z kontrahentami oraz z istotą dokonanych operacji stanowi to naruszenie art. 120, 187 § 1 oraz art. 191 Ordynacji podatkowej. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w B. wnosił o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest nie zasadna. 1. Istota sporu. Zasadniczą i sporną pomiędzy organami podatkowymi a Skarżącymi kwestią w niniejszej sprawie jest, czy otrzymane przez Pana A. K. w 2003 r. przedpłaty oraz pobrane zaliczki, miały charakter nieodpłatnych świadczeń? 2. Brak naruszenia prawa materialnego oraz brak naruszenia prawa procesowego w przedmiotowej sprawie. W świetle przepisów art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta - jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie prawidłowości zastosowania przez organy administracji przepisów obowiązującego prawa, zarówno prawa materialnego, jak też przepisów postępowania. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dające podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W rozpatrywanej sprawie Sąd nie stwierdził, ani naruszenia przez organy podatkowe przepisów prawa materialnego tj. art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 z późn. zm.) oraz art. 65 Kodeksu cywilnego, ani też nie stwierdził podnoszonych w skardze, naruszenia przez organy podatkowe przepisów prawa procesowego, mające istotny wpływ na wynik tejże sprawy, a w szczególności art. 83 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1, art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz.60 ze zm.). Stosownie do treści art. 11 ust. 1 przywołanej wyżej ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, w stanie prawnym obowiązującym w 2003 r., przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-16, art. 17 ust. 1 pkt 6 i 9, art. 19 i art. 20 ust. 3 tejże ustawy, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Mając na uwadze powyższe unormowania Sąd stwierdza, iż otrzymane przez Pana A. K. w 2003 r. przedpłaty oraz pobrane zaliczki, miały charakter nieodpłatnych świadczeń. Powyższa konstatacja jest uprawniona, z uwagi na poczynione w sprawie ustalenia faktyczne, które wypełniają dyspozycję przywołanych regulacji art. 11 ust. 1 omawianej ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Organy skarbowe ustaliły w przedmiotowej sprawie, że w 2003 r. w okresie wrzesień - grudzień na rachunek w [...] Banku S. A., wpłynęło łącznie [...] zł, a na rachunek w [...] Banku S. A. [...] zł. Wpłaty pochodziły od Spółki z o. o. "B." ([...] zł) i od Firmy Specjalistycznej "I." S. C. ([...] zł). Tytułem wpłat były przedpłaty na zakup towarów handlowych, które w ramach prowadzonej przez siebie działalności dostarczyć miał Pan Al. K. Przedpłaty wynikały z zawartych przez podatnika w 2003 roku tj. 10.12.2003 r., 10.10.2003 r. i 1.09.2003 r. umów ze Spółką z o. o. "B." i z Firmą Specjalistyczną "I." S. C., na dostawę z Rosji [...] ton gazu propan - butan i [...] ton fosforanu amonu (Spółka z o. o. "B.") oraz [...] ton stali zbrojeniowej (Spółka "I." S. C.). Ponadto organy skarbowe ustaliły, iż przedpłaty, po ich przelaniu z rachunków Spółek "B." i "I." na rachunki bankowe należące do Pana A. K. - były w 3 przypadkach tego samego dnia, a w 2 przypadkach w okresie dłuższym niż 4 dni, transferowane na rachunki innych podmiotów gospodarczych. Powyższe potwierdza, że Pan A. K. w 2003 r. uzyskiwał pożyczki (a nie przedpłaty), z których część zwrócił w 2003 r., a część w roku następnym. To zaś skutkuje uznaniem, iż Skarżący uzyskał przychody z tytułu nieodpłatnych świadczeń. Również w toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, że będąc udziałowcem Spółki z o. o. "C." Pan A. K. w okresie od 30.07.2003 r. do 23.12.2003 r. - siedmiokrotnie pobrał zaliczki na łączną kwotę [...] zł, które przeznaczone miały być na wydatki związane z działalnością gospodarczą Spółki. Otrzymane zaliczki zostały spłacone przed końcem 2003 r., w tym: 31.10.2003r. w kwocie [...] zł oraz 31.12.2003 r. w kwocie [...] zł. W dniu 10.05.2006 r., Pan A. K. zeznał, że zaliczki te były pobierane na cele związane z zakupem cynku. Jednakże w ocenie Sądu zasadnie przyjęły organy skarbowe, że w rzeczywistości zaliczki wykorzystywane były, prawie we wszystkich przypadkach, niezgodnie z ich przeznaczeniem. Tylko w jednym przypadku zaliczki zostały rozliczone na podstawie faktury nr [...] dokumentującej wydatek na kwotę [...] zł, pozostała kwota tj. [...] zł nie została wydatkowana na cele związane z funkcjonowaniem Spółki "C.t". Słusznie zatem organy skarbowe oceniły, że pobrane zaliczki miały inny charakter i stanowiły, pozostawiony do dyspozycji podatnika kapitał pieniężny oraz były źródłem finansowania zwróconych do Spółki "B.", a otrzymanych wcześniej na zakup towarów - przedpłat. Nie można więc, w ocenie Sądu, mówić o naruszeniu przez organy podatkowe art. 120, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z art. 120 Ordynacji podatkowej organy podatkowe działają na podstawie przepisów prawa (art. 120). Organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 187 § 1). Organ podatkowy ocenia na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 191). Słusznie zatem podkreślił w odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w B., że materiał dowodowy został zebrany i rozpatrzony w sposób wyczerpujący i wynika z niego bezsprzecznie, że otrzymane przez Pana A. K. w charakterze przedpłat i zaliczek, środki pieniężne nie miały takiego charakteru. 3. Odpowiedź na pozostałe zarzuty zawarte w skardze. Również pozostałe zarzuty zawarte w skardze nie zasługują na uwzględnienie. W szczególności za nie zasadny należy uznać zarzut dotyczący naruszenia art. 83 ustawy z 2.07.2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2004 r. Nr 173, poz. 1807, z późn. zm.). Stosownie bowiem do treści art. 83 ust. 1 pkt 1 i 2 tejże ustawy z 2.07.2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej, czas trwania wszystkich kontroli organu kontroli u przedsiębiorcy w jednym roku kalendarzowym nie może przekraczać: 1) w odniesieniu do przedsiębiorców, o których mowa w rozdziale 7-4 tygodni; 2) w odniesieniu do pozostałych przedsiębiorców - 8 tygodni. Zgodnie zaś z ust. 3 art. 83 omawianej ustawy, przedłużenie czasu trwania kontroli określonego w upoważnieniu wymaga uzasadnienia na piśmie. Uzasadnienie doręcza się przedsiębiorcy i wpisuje do książki kontroli przed podjęciem dalszych czynności kontrolnych. Sąd pragnie zauważyć, iż pismem z 1.03.2006r., Nr [...], Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w B. poinformował Państwa I. i A. K. o tym, że kontrola podatkowa nie zostanie zakończona w terminie 4 tygodni i wyznaczył nowy termin zakończenia przedmiotowej kontroli podatkowej na dzień 3.04.2006 r. (pismo w aktach spraw - karta Nr 23/1, tom I). W tej sytuacji nie można podzielić zarzutu Skarżącego, co do nieważności czynności dokonywanych przez organ kontroli skarbowej. Nie można również uznać za słuszny, zarzut naruszenia art. 65 ustawy z 23.04.1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 z późn. zm.). Sąd pragnie zwrócić uwagę, iż przepis tego artykułu nie stanowił wprost podstawy prawnej do podjęcia zaskarżonych rozstrzygnięć, dlatego też nie ma uzasadnienia co do formułowania zarzutów o jego naruszeniu. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku. Z A R Z Ą D Z E N I E Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem doręczyć pełnomocnikowi skarżących – r.pr. G. W. (pełn. k. 38)

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło