I SA/Bk 266/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz, Sędziowie sędzia WSA Andrzej Melezini (spr.),, sędzia WSA Jacek Pruszyński, Protokolant referent stażysta Mateusz Kownacki, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 23 listopada 2016 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2012 r. oddala skargę. Decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., po rozpatrzeniu odwołania J. K.(zwanego dalej: "Skarżącym"), od decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...] maja 2014 r., nr [...], ustalającej zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2012 r., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] maja 2014 r. Prezydent B. ustalił Skarżącemu zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2012 r. w kwocie 1.620 zł. Wymiaru podatku dokonano w oparciu o dane z ewidencji gruntów oraz informację o nieruchomościach. Organ podatkowy ustalił, że prawomocnym postanowieniem z dnia [...] stycznia 2014 r. Sąd Okręgowy w B. unieważnił umowę zamiany nieruchomości zawartą pomiędzy stroną a Gmina B. Umowa zawarta była w dniu [...] maja 2009 r. i dotyczyła zamiany działki nr [...] (własność Gminy B.) i działki nr [...] (własność podatnika). W wyniku orzeczenia sądu powszechnego uznano, że działka nr [...] stała się własnością Skarżącego i że obowiązek podatkowy powstał już w roku 2009 r. Po rozpatrzeniu odwołania, w którym Skarżący zarzucił organowi podatkowemu nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego oraz brak wyjaśnienia przesłanek, którymi kierowano się przy wydawaniu decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że niniejsze postępowanie dotyczy ustalenia zobowiązania w podatku od nieruchomości obciążającym nieruchomość położoną przy ul. [...]. Nieruchomość ta (działka nr [...]) zabudowana jest budynkiem handlowo-usługowym, w którym Skarżący prowadził działalność gospodarczą. Kolegium zaznaczyło, że unieważnienie umowy zamiany z dnia [...] maja 2009 r. spowodowało, że działkę nr [...] należało traktować jako własność Skarżącego (a nie jako własność Gminy). Orzeczenie sądu powszechnego spowodowało bowiem skutek "ex tunc" ("od samego początku"). Będąc właścicielem tejże działki Skarżący stał się podatnikiem podatku obciążającego wszystkie elementy tej nieruchomości, tj. budynku i gruntu (sklasyfikowanego w ewidencji gruntów jako "B"). Organ odwoławczy podniósł, że zarówno z ewidencji gruntów, jak i z informacji złożonej przez podatnika, wynika inna powierzchnia niż wskazana z kwestionowanej decyzji. Organ podatkowy obciążył podatkiem 100 m2 (grunty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej) i 589 m2 (grunty pozostałe), gdy tymczasem należało opodatkować 689 m2 gruntów pozostałych. Ten oczywisty błąd "na korzyść podatnika" nie mógł być, zdaniem organu II instancji, powodem uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem Skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej wydanie decyzji organu I instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: 1) przepisów postępowania, co miało istotny wpływ na treść wydanej decyzji, tj. naruszenie art. 122 w zw. z art. 187 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. 2015 poz. 613, zwanej dalej: "o.p."), poprzez brak wnikliwego i całościowego rozważenia materiału dowodowego w sprawie i w konsekwencji poczynienie niepełnych ustaleń faktycznych istotnych w sprawie, a polegających na pominięciu, że Skarżący w 2010 r. był właścicielem działki nr [...], ale jej posiadaczem samoistnym była gmina B.; 2) przepisów prawa materialnego, tj. art. 3 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. 2014 r. poz. 849 ze zm., zwanej dalej "u.p.o.l."), poprzez ich niewłaściwe niezastosowanie wskutek błędnego przyjęcia, że obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości obciąża skarżącego właściciela nieruchomości, podczas gdy jeżeli nieruchomość posiada samoistnie podmiot inny niż właściciel to norma kolizyjna określona w art. 3 ust. 3 u.p.o.l. wskazuje, że obowiązek ten spoczywa na samoistny posiadaczu nieruchomości. W odpowiedzi na skargę, Kolegium podtrzymując stanowisko w sprawie, wniosło o jej oddalenie. Pismem z dnia 14 kwietnia 2016 r. pełnomocnik Skarżącego podtrzymał skargę oraz wniósł, na podstawie art. 106 ust. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów (pisma z dnia [...] października 2010 r. oraz z dnia [...] listopada 2009 r. Urzędu Miejskiego Departamentu Skarbu w B.). Pismem z dnia [...] kwietnia 2016 r. Skarżący ustosunkował się do pisma pełnomocnika. Wskazał, że pisma przesłane do niego przez gminę potwierdzają, że nie mógł uważać się za właściciela ani posiadacza samoistnego. W dniu [...] września 2016 r. Skarżący złożył wniosek o dopuszczenie dowodu z następujących dokumentów: 1) odpis/wypis z księgi wieczystej dotyczącej działki nr [...], obr. [...]; 2) pismo z dnia [...] października 2010 r. znak [...] skierowane przez Urząd Miejski w B. do Skarżącego; 3) pismo procesowe z dnia [...] grudnia 2013 r. złożone przez Gminę B.-Prezydenta Miasta B., do sprawy prowadzonej przez Sąd Okręgowy w B., I Wydział Cywilny o sygn. akt [...]; 4) naniesiona zmiana w Ewidencji Gruntów dotycząca działki nr [...] obr [...] -wykreślenie właściciela Skarżącego i wpis nowego właściciela - czyli Gminy; 5) naniesiona zmiana w Ewidencji Gruntów dotycząca działki nr [...] obr. 11 -wykreślenie właściciela Gmina B. i wpis nowego, właściciela czyli Skarżącego; 6) wypisy z ewidencji gruntów dotyczącej działki [...], obr. [...] potwierdzające ww. zmiany z punktów 4 i 5; 7) wydruk właściciela działki numer [...] obr. [...]sporządzony w 2010 r.; 8) wyciąg z programu "MIENIE" lub z innego programu lub z prowadzonej ewidencji potwierdzający, że działka nr [...], która była ujęta w "gminnym zasobie nieruchomości" w 2010 r., do którego prowadzenia zobligowany był Prezydent Miasta B., zgodnie z zapisami ustawy o gospodarce nieruchomościami. Podczas rozprawy w dniu 23 listopada 2016 r. Sąd postanowił dopuścić wnioski dowodowe Skarżącego złożone przy piśmie przygotowawczym z dnia 14 kwietnia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta dokonywana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie zaś do art. 145 § 1 pkt 1 ww. ustawy uwzględnienie skargi następuje w przypadku: a) naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto zgodnie z art. 134 ustawy procesowej Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami skargi oraz podstawą prawną. W ramach tej kontroli Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiot skargi stanowiła decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta B. w sprawie zobowiązania w podatku od nieruchomości za rok 2012. Zasadniczy problemem w przedmiotowej sprawie stanowi dokonanie oceny, czy organy prawidłowo ustaliły przedmiot opodatkowania – nieruchomość położoną w B. przy ul. [...] i podmiot opodatkowania podatkiem od nieruchomości – czyli Skarżącego. Należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.o.l. podatkowi od nieruchomości podlegają m.in. grunty i budynki, a podatnikiem podatku od nieruchomości na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy jest właściciel przedmiotu opodatkowania, ale może nim być także na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. posiadacz samoistny nieruchomości lub obiektów budowlanych. Jeżeli przedmiot opodatkowania znajduje się w posiadaniu samoistnym, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości ciąży na posiadaczu samoistnym (art. 3 ust. 3 u.p.o.l.). Nie budzi wątpliwości zarówno w doktrynie jak i judykaturze, że w przypadku gdy nieruchomość (przedmiot opodatkowania) jest w posiadaniu samoistnym osoby (fizycznej czy też prawnej) innej niż właściciel, to na posiadaczu samoistnym ciąży obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości, która to ustawa nie definiuje pojęcia posiadacza samoistnego. W orzecznictwie przyjmuje się, że pojęcie to należy rozumieć tak, jak wynika to z przepisów Kodeksu cywilnego (według reguł wykładni językowej i systemowej zewnętrznej). Zgodnie z art. 336 k.c. posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Z przyjętej przez ustawodawcę definicji posiadacza samoistnego rzeczy (jest nim ten kto nią faktycznie włada jak właściciel) można wyprowadzić wniosek, że dla przyjęcia samoistności posiadania konieczne jest wykonywanie przez posiadacza czynności faktycznych wskazujących na samodzielny, rzeczywisty i niezależny od woli innej osoby stan władztwa. Wszystkie dyspozycje posiadacza powinny zatem swą treścią odpowiadać dyspozycjom właściciela (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 października 2011 r., sygn. akt II CSK 17/11, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 stycznia 2016r., sygn. akt II FSK 2963/13). Posiadacz powinien władać rzeczą dla siebie, a nie za kogoś innego. Nie może zachowywać się tak, jak uprawniony do posiadania rzeczy w zakresie innego prawa niż prawo własności (por. T.A Filipiak, Komentarz do art.336 Kodeksu cywilnego, nota 4, LEX 2012; wyrok NSA z dnia 26 kwietnia 2016 r., sygn. akt II FSK 871/14, LEX nr 2065007). Zatem ustawodawca ustanawiając na pierwszym miejscu jako podatnika właściciela nieruchomości, ma też na względzie zmodyfikowanie podatnika w przypadku gdy przedmiot opodatkowania znajduje się w posiadaniu samoistnym (por. P. Borszowski, K. Stelmaszczyk, Podatki i opłaty lokalne. Podatek rolny. Podatek leśny. Komentarz, Warszawa 2016). Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy należy wskazać, co następuje. Z dowodów zebranych w sprawie niezbicie wynika prawidłowo ustalony przez organy stan faktyczny. Podstawowym dowodem jest dowód z dokumentu urzędowego – wyroku Sądu Okręgowego w B. I Wydział Cywilny z dnia [...] stycznia 2014 r., który ustalił, że znajdująca się w aktach sprawy umowa zamiany zawarta w dniu [...] maja 2009 r. w formie aktu notarialnego – Rep. A Nr [...] w kancelarii notarialnej pomiędzy Gminą B. a Skarżącym jest nieważna. Unieważnienie umowy zamiany spowodowało, że nieruchomość należało traktować od początku jako własność Skarżącego, taki bowiem skutek wywiera ww. orzeczenie sądu powszechnego. Z akt sprawy wynika również, że pomiędzy Skarżącym a Gminą B. nie doszło nigdy do faktycznego przekazania (wydania) zamienionych nieruchomości, pomimo ustalenia terminu wydania w przywoływanym akcie notarialnym (do dnia [...] stycznia 2010 r.). Nie został podpisany protokół zdawczo – odbiorczy przez strony umowy. Powyższe potwierdza jedynie brak faktycznego korzystania z działki przez Gminę. Co więcej na ww. nieruchomości prowadzona była przez Skarżącego w okresie wymierzenia podatku od nieruchomości działalność gospodarcza (bar). Powyższe potwierdza wypis z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, jak i sam Skarżący chociażby w piśmie z dnia [...] stycznia 2013 r. i z dnia [...] lipca 2013 r., który zauważa, że zmuszony był do kontynuowania działalności gospodarczej nie mogąc jej przenieść na nowe miejsce. Co prawda Skarżący występował z propozycjami wydzierżawienia mu części działki nr [...] na potrzeby dalszego prowadzenia działalności gospodarczej, ale z drugiej strony sam wskazuje, że działalność gospodarczą i tak na ww. nieruchomości prowadził. W ocenie Sądu organ prawidłowo ustalił niezbędny stan faktyczny sprawy, a wymiar podatku dodatkowo oparł na danych z ewidencji gruntów oraz informacji o nieruchomościach. Za podatnika podatku od nieruchomości prawidłowo uznany został zatem właściciel nieruchomości, który dodatkowo ją użytkował, a w sprawie żadna z przesłanek nie przesądza o możliwości uznania Gminy jako posiadacza samoistnego nieruchomości. W ocenie Sądu nie ma bowiem w sprawie podstaw prawnych, aby na gruncie podatku od nieruchomości w kontekście prawidłowo zebranych i ocenionych dowodów w sprawie przez organy uznać za podatnika podatku od nieruchomości Gminę, a nie właściciela nieruchomości zabudowanej budynkiem handlowo-usługowym, na którym Skarżący prowadził działalność gospodarczą czyli faktycznie użytkował tą nieruchomość. Należy też podkreślić, że sąd administracyjny nie może odnosić się do wzajemnych roszczeń pomiędzy Skarżącym a Gminą, które wynikają z zaistniałego stanu faktycznego w sprawie, ale dotyczą roszczeń cywilnoprawnych. Przedmiotem zaskarżonych decyzji jest wymiar podatku od nieruchomości i to tylko w tym wąskim zakresie Sąd może się wypowiedzieć, uznając wydaną decyzję za zgodną bądź niezgodną z prawem. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd uznał zarzuty skargi, oparte na naruszeniu przepisów postępowania (art. 122 w zw. z art. 187 ust. 1 o.p.) oraz prawa materialnego (art. 3 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 u.p.o.l.) za bezzasadne Stanowiska Sądu również nie zmieniły dokumenty Skarżącego załączone do akt sprawy. Reasumując, organ odwoławczy, prawidłowo stosując się do przepisów obowiązującego prawa wykorzystał do wymiaru podstawy opodatkowania dowody, które przesądzają o prawidłowości działania organów administracji w sprawie. W tym stanie rzeczy, uznając za chybione zarzuty skargi i stwierdzając brak innych naruszeń prawa warunkujących uchylenie zaskarżonej decyzji, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.).