I SA/Bk 268/17

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału I: Barbara Romanczuk, po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi H. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] stycznia 2017 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od lutego do grudnia 2011 r., za styczeń, luty, kwiecień, maj, czerwiec i lipiec 2012 r., za styczeń i marzec 2013 r., określenie nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za marzec 2012 r. i luty 2013 r. oraz określenie podatku do zapłaty na podstawie art. 108 ustawy o podatku od towarów i usług p o s t a n a w i a odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. H. P. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku podała, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie z dwiema córkami oraz teściową. Źródłem utrzymania rodziny wnioskodawczyni jest dochód z tytułu pracy w wysokości około 460 zł, dochód z tytułu pracy córki w kwocie 460 zł oraz emerytura teściowej w kwocie 800 zł. Skarżąca nie posiada żadnego majątku, zgromadzonych oszczędności i przedmiotów wartościowych. Do jej miesięcznych wydatków należy zaliczyć opłacenie: mediów i czynszu – 700 zł, zakupu żywności 1.000 zł, ogrzewania – 400 zł, lekarstw i opieki medycznej – 400 zł oraz raty kredytu – 910 zł (k. 21-22). Wnioskodawczyni w niniejszej sprawie ma ustanowionego pełnomocnika z wyboru. Stosownie do regulacji art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 j.t.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Natomiast zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 tejże ustawy przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej, następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Warunkiem zatem przyznania przedmiotowego uprawnienia stronie, jest wykazanie przez nią, że nie ma środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, a w związku z tym uzasadniona jest pomoc Państwa. Na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. W tym stanie rzeczy rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądamiadministracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). W złożonym oświadczeniu skarżąca wykazała, iż miesięczny dochód jej czteroosobowej rodziny wynosi około 1.720 zł. Wnioskodawczyni nie posiada żadnego majątku i oszczędności. Łącznie wydatki rodziny skarżącej wynoszą 3.410 zł. Na podstawie danych wskazanych we wniosku należy uznać, iż treść złożonego przez skarżącą oświadczenia dotyczącego jej sytuacji majątkowej, w szczególności w zakresie wysokości uzyskiwanego dochodu miesięcznego przez jej rodzinę budzi uzasadnione wątpliwości, co do jego zgodności ze stanem rzeczywistym. Przede wszystkim należy podkreślić, iż u podstaw przedmiotowego rozstrzygnięcia legły rozbieżności między deklarowanym dochodem miesięcznym (obecnie 1.700 zł łącznie) z wykazanymi wydatkami, które wynoszą ponad 3.400 zł. Zestawiając osiągnięty dochód z wykazanymi miesięcznymi wydatkami należało stwierdzić, iż wydatki te przekraczają znacznie deklarowane dochody. Skarżąca przy tym nie wykazała, aby zalegała ze spłatą bieżących rachunków czy też kredytu. Tym bardziej, iż ubiegając się o kredyt strona skarżąca musiała wykazać posiadanie wystarczających środków finansowych, zapewniających pokrycie comiesięcznej raty kredytu i wystarczających na bieżące utrzymanie (zdolność kredytową). Dodatkowo ponosi koszty ustanowienia pełnomocnika z wyboru, które w niniejszej sprawie są znaczne z uwagi na wartość przedmiotu zaskarżenia. Powyższe okoliczności prowadzą do wniosku, iż skarżąca w złożonym oświadczeniu przedstawiła jedynie okoliczności mogące świadczyć o złej sytuacji materialnej rodziny, co w konsekwencji prowadzi do wniosku, iż dysponuje ona nieujawnionymi środkami finansowymi, które to mogą być przeznaczone na pokrycie kosztów sądowych, tym bardziej, iż ponosi ona koszty ustanowienia pełnomocnika. Okoliczność, że wykazane dochody nie pokrywają się z ponoszonymi wydatkami wskazuje, iż skarżąca nie udowodniła, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Należy podkreślić, iż instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Niemniej jednak ma ona charakter wyjątkowy i powinna stanowić przywilej dla osób, które muszą korzystać z ochrony prawnej przed sądem. Prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym i bez źródeł dochodu. Przy czym znamiennym jest to, że to osoba ubiegająca się o prawo pomocy winna wykazać, iż należy do kręgu takich osób. Wobec powyższych okoliczności należało stwierdzić, iż skarżąca nie wykazała w sposób przekonywujący, iż faktycznie znajduje się w sytuacji materialnej, która skutkuje tym, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego mimo, że są one duże. Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.