I SA/Bk 272/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Marian Zalewski (spr.), , , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 lipca 2018 r. sprzeciwu D. K. od postanowienia referendarza sądowego WSA w Białymstoku z dnia 5 czerwca 2018 r. w przedmiocie odmowy zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi D. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] lutego 2018 r. Nr [...] w przedmiocie określenia podatku od towarów i usług za listopad i grudzień 2016 r. oraz obowiązku zapłaty podatku od towarów i usług za listopad i grudzień 2016 r. na podstawie art. 108 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług p o s t a n a w i a: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie , D. K. (zwany dalej: "Wnioskodawcą", "Skarżącym") wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi (k. 2; k. 26) podając, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z partnerką K. S. oraz nieletnim synem (13 lat). Wnioskodawca mieszka w N., w B. źródłem jego utrzymania są podejmowane prace dorywcze - dochód miesięczny uzyskiwany z tego tytułu to 1.500 euro. Wykazane wydatki miesięczne stanowią: czynsz za mieszkanie (pokój) – 400 euro; rata spłaty pożyczki – 100 euro; alimenty dla dziecka i pomoc materialna udzielana partnerce na Białorusi – 500 euro; telefon, Internet, telewizja – 100 euro. W skład majątku wnioskodawcy i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie wchodzi: samochód osobowy V. (właścicielka K. S.) oraz oszczędności Skarżącego w wysokości 500 euro. Posiadane oszczędności są zgromadzone na okoliczność utraty zatrudnienia lub powrotu na B. Czynności podjęte przez organy skarbowe doprowadziły do zajęcia wszystkich środków pieniężnych skarżącego w Polsce, w konsekwencji zawiesił on prowadzoną działalność gospodarczą (k. 25 - 28). Do akt sprawy Wnioskodawca dołączył wyciąg z CEIDG poświadczający zawieszenie działalności gospodarczej (k. 9). Postanowieniem z dnia 5 czerwca 2018 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Zdaniem referendarza, okoliczność posiadania przez Wnioskodawcę dochodów w wysokości przekraczającej wykazane wydatki (o kwotę około 400 euro) oraz zgromadzonych oszczędności w wysokości 500 euro (tj. 2.145 zł) w zestawieniu z wysokością wpisu od skargi pozwala na uznanie, iż Skarżący jest w stanie wygospodarować środki na pokrycie tej opłaty sądowej w sprawie niniejszej. W złożonym w terminie sprzeciwie, pełnomocnik Skarżącego zarzucił naruszenie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., zwanej dalej: "p.p.s.a."), polegające na nieprzyznaniu Skarżącemu wnioskowanej pomocy prawnej, pomimo wykazania przez niego, że nie jest on w stanie ponieść kosztów wpisu od skargi bez uszczerbku koniecznego dla siebie i rodziny. W uzasadnieniu sprzeciwu wskazano, że w świetle doświadczenia życiowego, wydaje się oczywistym, że pozostała Skarżącemu kwota 400 euro (czyli równowartość około 1.700 zł) z ledwością starczy w Niemczech na pokrycie miesięcznych kosztów wyżywienia oraz innych podstawowych wydatków związanych z utrzymaniem - np. zakup ubrań, środków czystości, sfinansowania dojazdu do i z pracy. Zdaniem pełnomocnika, Skarżącemu nie pozostaje wiele możliwości odłożenia pieniędzy i tylko dzięki intensywnej pracy przez kilka miesięcy zdołał on zgromadzić oszczędności w kwocie 500 euro. Dodał, że gdyby Skarżący przeznaczył całe swoje skromne oszczędności na koszty postępowania, to mogłoby to starczyć na wniesienie wpisu od skargi oraz poniesienie kosztów przelewu międzynarodowego i nie pozostałyby mu żadne środki w rezerwie. Poczynienie tak znacznego jednorazowego wydatku wiązałoby się z realnym ryzykiem poniesienia przez Skarżącego uszczerbku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 i 2 p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Na wstępie wskazać należy, że celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie dostępu do sądu osobom (zarówno fizycznym, jak i prawnym oraz innym jednostkom organizacyjnym), których wyjątkowo trudna sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. Stanowi ona realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 roku (Dz.U. z 1993 roku, Nr 61, poz. 284 ze zm.). Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest możliwe wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Instytucja prawa pomocy jest jednak wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie, z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. Ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a. spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności. W ocenie Sądu, analizując sytuację majątkową Skarżącego, przyjąć należy, że jest on w stanie ponieść wpis od skargi, który w niniejszej sprawie wynosi 1.954 zł (k. 1). Wskazać przede wszystkim należy, że Skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z partnerką K. S. oraz nieletnim synem (13 lat). Wnioskodawca mieszka w N., w B. źródłem jego utrzymania są podejmowane prace dorywcze. Dochód miesięczny uzyskiwany z tego tytułu wynosi 1.500 euro. Wykazane wydatki miesięczne wynoszą 1.100 euro. W skład majątku wnioskodawcy i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie wchodzi: samochód osobowy V. (właścicielka K. S.) oraz oszczędności Skarżącego w wysokości 500 euro. Czynności podjęte przez organy skarbowe doprowadziły do zajęcia wszystkich środków pieniężnych skarżącego w Polsce, w konsekwencji zawiesił on prowadzoną działalność gospodarczą (k. 25 - 28). Nie przekonują Sądu twierdzenia pełnomocnika Skarżącego zaprezentowane w sprzeciwie, że Skarżącemu nie pozostaje wiele możliwości odłożenia pieniędzy i tylko dzięki intensywnej pracy przez kilka miesięcy zdołał on zgromadzić oszczędności w kwocie 500 euro oraz, że gdyby Skarżący przeznaczył całe swoje skromne oszczędności na koszty postępowania, to mogłoby to starczyć na wniesienie wpisu od skargi oraz poniesienie kosztów przelewu międzynarodowego i nie pozostałyby mu żadne środki w rezerwie. W ocenie Sądu, sytuacja Skarżącego nie jest na tyle trudna, aby uzasadniała wyjątkowe traktowanie. Prawo pomocy, na co słusznie zwrócił uwagę referendarz sądowy, ma służyć osobom realnie ubogim, nieposiadającym jakiegokolwiek dochodu i majątku, albo które całość posiadanych zasobów muszą przeznaczać na pokrywanie kosztów podstawowego utrzymania, które przy wykorzystaniu wszystkich swoich możliwości nie są w stanie obiektywnie ponieść takich kosztów we własnym zakresie. Niewątpliwe taką osobą nie jest Skarżący, bowiem wysokość uzyskiwanych przez niego dochodów przekracza wykazane wydatki o kwotę około 400 euro. Dodatkowo posiada on zgromadzone oszczędności w wysokości 500 euro (tj. ponad 2.100 zł). Powyższe środki w zestawieniu z wysokością wpisu od skargi pozwalają na stwierdzenie, że Skarżący jest w stanie wygospodarować środki na pokrycie opłaty sądowej w sprawie niniejszej, a zatem brak było podstaw do przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Ponadto należy zaznaczyć, że strona inicjująca postępowania sądowe, stosownie do art. 199 p.p.s.a., musi liczyć się z koniecznością pokrycia części kosztów z nim związanych, jeżeli posiada na to wystarczające środki i nie będzie z tego powodu cierpieć niedostatku. Nie można natomiast wykorzystywać prawa pomocy do ochrony prywatnego majątku (por. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 19 września 2017 r., sygn. akt I SA/Rz 474/17, opubl. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.nsa.gov.pl). Mając na uwadze powyższe, uznając że zaskarżone postanowienie referendarza sądowego odpowiada prawu, na podstawie art. 260 § 1 i 2 w zw. z art. 245 § 3 oraz 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.