I SA/Bk 285/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Józef Orzel (spr.), Sędziowie sędzia NSA Włodzimierz Witold Kędzierski,, asesor WSA Wojciech Stachurski, Protokolant Urszula Zajko, po rozpoznaniu w dniu 13 października 2004 r. sprawy ze skargi G. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] lipca 2004 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od czynności cywilnoprawnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości. Decyzją z dnia [...] marca 2004 r. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w B., powołując przepisy: art. 21 § 1 i § 3, art. 51 § 1, art. 53 § 1 i § 4, art. 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. nr 137, poz. 926 ze zm.); art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. f i pkt 3, art. 3 ust. 1 pkt 3, art. 4 ust. 1, art. 6 ust. 1 pkt 5, art. 7 ust. 1 pkt 2 i art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz. U. nr 86, poz. 959 ze zm.), określił "G. W. jako stronie solidarnie zobowiązanej podatkowe w podatku od czynności cywilnoprawnych w kwocie 1.951,10 zł wraz z należnymi od niego odsetkami za zwłokę liczonymi od dnia 19.07.2002 r.", od działu spadku po Z. S. W. dokonanego postanowieniami Sądu Rejonowego w B. sygn. akt II Ns [...] z dnia [...].02.2002 r. i Sądu Okręgowego w B., sygn. akt II Ca [...] z dnia [...].07.2002 r. w części dotyczącej zasądzonej od Pani G. W. na rzecz Pana D. W. spłaty w kwocie 97.554,00 zł. Wnosząc odwołanie od powyższej decyzji łącznie z odwołaniem od decyzji określającej wysokość podatku od czynności cywilnoprawnych od spłaty na rzecz córki – M. M., G. W. podnosiła, że nie jest w stanie zapłacić podatku określonego przedmiotowymi decyzjami. Wyjaśniała, że nieruchomość, z którą związany jest podatek została sprzedana. Uzyskane ze sprzedaży środki finansowe przeznaczyła na spłatę córki i syna oraz na pokrycie kosztów związanych z działem spadku i zniesieniem współwłasności. Aktualnie utrzymuje się z niewielkiej renty. W piśmie uzupełniającym odwołanie, które wpłynęło do organu w dniu 10 maja 2004 r., G. W. podnosiła, że nie jest spadkobiercą po zmarłym Z. S. W. i dlatego nie może obciążać ją podatek od działu spadku. Spadkobiercami były dzieci spadkobiercy: M. M. i D. W. Decyzją z dnia [...] lipca 2004 r. Dyrektor Izby Skarbowej w B. orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu podano, że postanowienie Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] lutego 2002 r. w sprawie działu spadku i podziału majątku dorobkowego po zmarłym Z. S. W. w części dotyczącej spłaty na rzecz D. W., wywołuje takie same skutki jak czynności cywilnoprawne wymienione w pkt 1 lit. "f" ustawy. W związku z tym spłata dokonana przez G. W. na rzecz D. W. podlega podatkowi od czynności cywilnoprawnych według stawki określonej w art. 7 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy tj. 2 %, a nie podatkowi od spadków i darowizn. Obowiązek zapłaty podatku od czynności cywilnoprawnych, podkreślono w uzasadnieniu, ciąży na osobach fizycznych będących stronami czynności cywilnoprawnej, co wynika z art. 5 ust. 1 ustawy. W przedmiotowej sprawie, stronami czynności cywilnoprawnej byli: G. W. i D. W. Miejsce pobytu D. W. nie jest znane organowi podatkowemu. W związku z tym decyzję skierowano do G. W. jako solidarnie odpowiedzialnej Skarżąc powyższą decyzję oraz decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...].07.2004 r. nr [...] określającą wysokość podatku od czynności cywilnoprawnej spłaty zasądzonej od G. W. na rzecz M. M., w imieniu G. W. jej pełnomocnik procesowy – adw. K. P. - S. – wnosiła o uchylenie obu decyzji w stosunku do G. W. Zarzuciła, że przedmiotowe decyzje wydane zostały z obrazą przepisów art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. "f" i pkt 3 ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych, bowiem G. W. nie jest spadkobiercą po Z. S. W. W uzasadnieniu wskazywano, że zgodnie z art. 1073 Kodeksu cywilnego, dział spadku może nastąpić bądź w wyniku umowy o dział spadku lub na mocy orzeczenia sądu. Argumentowano, że umowa o dział spadku i orzeczenie sądu może dotyczyć jedynie spadkobierców, zaś G. W. nie jest spadkobiercą i dlatego nie może ją obciążać podatek od działu spadku po Z. S. W. Orzeczenie sądu, zdaniem strony skarżącej, nie dotyczy zniesienia współwłasności między G. W. a Z. W. bowiem wspólność została zniesiona wyrokiem sądowym. Odpowiadając na skargę, organ wnosił o jej oddalenie. Wskazywał, że czynnością cywilnoprawną w sprawie podlegającą opodatkowaniu był dział spadku w części dotyczącej spłaty na rzecz D. W. Stronami tej czynności byli: D. W. i G. W., na których ciążył solidarnie obowiązek podatkowy w podatku od czynności cywilnoprawnych. Odnosząc się do zarzutu skargi, że G. W. nie była stroną czynności cywilnoprawnej obejmującej dział spadku, nie może być uznany za słuszny, gdyż organy podatkowe nie są powołane do oceny orzeczeń sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona co spowodowało, że zaskarżona decyzja podlegała uchyleniu. Skarżąca G. W. i nieżyjący jej były małżonek Z. S. W. byli współwłaścicielami na zasadzie wspólności ustawowej małżeńskiej nieruchomości położonej w Z. k. B. gm. D. K. o wartości 305.821,- zł. W skład majątku dorobkowego małżonków wchodziło też lokatorskie spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego położonego w B. o wartości 35.884,07 zł. Wartość majątku dorobkowego wynosiła 354.332,- zł (305.821 + 35.884,07). Powyższe wynikało z postanowienia Sądu Rejonowego w B. Wydział II Cywilny z dnia [...] lutego 2002 r. sygn. akt II Ns [...] (k.1 akt administracyjnych). Sąd ten ustalił, że w skład spadku po Z. S. W. wchodził udział w ½ części majątku opisanego w pkt I (czyli nieruchomość w Z. i prawo do lokalu mieszkalnego), a ponadto nakład na majątek opisany w ppkt I a (w Z.) w kwocie 48.511 z. Sąd ustalił też, że córka M. M. uzyskała pożytki z majątku opisanego w podpunkcie Ia (Z.) w kwocie 55.188 zł. Sąd dokonał podziału majątku dorobkowego Z. S. W. i G. W. z punktu I (Z. i lokatorskiego spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego), a ponadto działu spadku po Z. S. W. z punktu II (nakładu w kwocie 48.511 zł na majątek wspólny) w ten sposób, że majątek ten w całości, przyznał na rzecz G. W. (pkt IV postanowienia). Tytułem rozliczenia udziałów w majątku opisanym w pkt II postanowienia (z części majątku opisanego w pkt I – Z. i prawo do lokalu mieszkalnego oraz nakładu spadkodawcy w kwocie 55.188 zł) oraz rozliczenia pożytków opisanych w pkt II (uzyskanych przez M. M.), Sąd zasądził od G. W. na rzecz M. M. kwotę 79.158 zł oraz na rzecz D. W. kwotę 97.554,0 zł, zaś od M. M. na rzecz D. W. kwotę 18.396,- zł. W świetle powyższego orzeczenia sądu bezspornym jest, że nastąpiło zniesienie współwłasności nieruchomości położonej w Z., spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego. W wyniku rozwiązania małżeństwa G. W. i Z. S. W. w wyniku rozwodu, ustała wspólność ustawowa małżeńska pomiędzy małżonkami, a powstała współwłasność w częściach ułamkowych po ½ każdego z małżonków. G. W. nie należała do kręgu spadkobierców Z. S. W. Spadkobiercami były dzieci zmarłego tj. D. W. i M. M. Bezspornym jest, że w wyniku działu spadku i zniesienia współwłasności G. W. uzyskała prawo do całego majątku. Na mocy przepisu art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. "f" i pkt 3 ustawy podatkowi temu podlega zniesienie współwłasności w drodze orzeczenia Sądu w części dotyczącej spłat i dopłat. Stosownie do regulacji zawartej w art. 6 ust. 1 pkt 5 podstawę opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych (zniesienia współwłasności lub działu spadku) stanowiła wartość rynkowa rzeczy lub prawa majątkowego nabytego ponad wartość udziału we współwłasności i tak obliczona wartość powinna stanowić podstawę opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych. Stronami działu spadku byli: D. W. i M. M. Obowiązek zapłaty podatku ciążył solidarnie na stronach tej czynności cywilnoprawnej. Zgodnie z art. 91 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. nr 137, poz. 926 ze zm.) do odpowiedzialności solidarnej za zobowiązania podatkowe stosuje się przepisy kodeksu cywilnego dla zobowiązań cywilnoprawnych. W świetle powyższego nieprawidłowym było wydanie i doręczenie skarżącej przez organ podatkowy decyzji określającej wysokość zobowiązania w podatku od czynności cywilnoprawnej – dziale spadku. Trudności w doręczeniu decyzji D. W. nie uzasadniały zaniechania skierowania decyzji określającej wysokość podatku do wszystkich stron czynności zobowiązanych solidarnie do zapłaty podatku. Jednocześnie Sąd podkreśla, iż zagadnienie zniesienia współwłasności i opodatkowania tej czynności nie była przedmiotem niniejszej sprawy. Sąd stwierdza, iż organy podatkowe naruszyły przepisy postępowania podatkowego, a w szczególności art. 120, art.122, art. 187 i art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), które mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze Sąd, stosując przepisy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji.