I SA/Bk 287/18

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału I: Barbara Romanczuk, po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R. N. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą B. "A." w S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] kwietnia 2018 r. Nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. R. N. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku podał, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i [...] małoletnich dzieci. Obecnie skarżący z prowadzonej działalności gospodarczej nie uzyskuje żadnego dochodu. Do majątku skarżącego wchodzi mieszkanie o powierzchni [...] m2 (wartości 137.400 zł), garaż o powierzchni [...]m2 (wartości 13.000 zł), nieruchomość z budynkiem usługowym o powierzchni [...]m2 (wartości 152.500 zł), oszczędności w kwocie 1.500 zł i samochód osobowy S., rok produkcji [...], wartości 14.000 zł. Poza tym żona skarżącego posiada mieszkanie o powierzchni [...] m2 (wartości 54.000 zł, stanowiące jej majątek odrębny). Do jego miesięcznych wydatków należy zaliczyć opłacenie mieszkania i związanych z nim opłat – 730 zł oraz kosztów prowadzonej działalności gospodarczej – 3.400 zł (k. 17-18). Pismem z dnia 6 czerwca 2018 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wezwał skarżącego do złożenia w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania oświadczenia, w którym należało uzupełnić brakujące rubryki oraz m.in. dochody małżonki oraz wyszczególnić ponoszone wydatki. Ponadto wezwano do nadesłania dokumentacji potwierdzającej podnoszone okoliczności m.in. w zakresie ponoszonych wydatków oraz uzyskiwanych dochodów, a także wyciągów z rachunków bankowych oraz dokumentacji księgowej z prowadzonej działalności gospodarczej. Dane powyższe były niezbędne do oceny stanu majątkowego wnioskodawcy (k. 20). Pomimo upływu wyznaczonego terminu wnioskodawca nie ustosunkował się do wszystkich zawartych w nim pytań, ale nadesłał formularz z uzupełnionymi rubrykami. Nie przedłożył natomiast żadnych żądanych dokumentów (k. 22-24). W oświadczeniu skarżący podniósł, iż jego wydatki przedstawiają się następująco: energia elektryczna za mieszkanie – 110 zł, zaś za działalność gospodarczą – 450 zł; woda – 80 zł za mieszkanie, za działalność gospodarczą – 80 zł; telefony – 170 zł, telewizja z Internetem – 70 zł; przedszkole córki – 170 zł; czynsz za mieszkanie – 430 zł; zakup żywności – 1.500 zł. Dodatkowo podniósł, iż jego żona jest osobą bezrobotną i zajmuje się dziećmi oraz nie osiąga żadnego dochodu. Co do wzywanych dokumentów skarżący wskazał, iż przedłoży je po uzyskaniu od księgowego (k. 22). Z dołączonej kserokopii formularza wynika, że skarżący dodatkowo posiada jeszcze niewielką działkę rekreacyjną (k. 24). Stosownie do regulacji art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Natomiast zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 tejże ustawy przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej, następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Warunkiem zatem przyznania przedmiotowego uprawnienia stronie, jest wykazanie przez nią, że nie ma środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, a w związku z tym uzasadniona jest pomoc Państwa. Na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. W tym stanie rzeczy rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądamiadministracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). W złożonym oświadczeniu skarżący wykazał, iż obecnie nie uzyskuje żadnego dochodu z prowadzonej działalności gospodarczej, przy czym żona skarżącego jest osobą bezrobotną i również nie posiada żadnych dochodów. Wnioskodawca posiada mieszkanie o powierzchni [...] m2 (wartości 137.400 zł), garaż o powierzchni [...]m2 (wartości 13.000 zł), nieruchomość z budynkiem usługowym o powierzchni [...] m2 (wartości 152.500 zł), niewielką działkę rekreacyjną, oszczędności w kwocie 1.500 zł i samochód osobowy S., rok produkcji [...], wartości 14.000 zł. Poza tym żona skarżącego posiada mieszkanie o powierzchni [...] m2 (wartości 54.000 zł, stanowiące jej majątek odrębny). Łącznie wydatki skarżącego związane z bieżącymi opłatami, także z działalności gospodarczej wynoszą około 3.000 zł, przy czym nie wiadomo z jakich środków są pokrywane. Skarżący mimo wezwania nie przedstawił żadnych dokumentów potwierdzających ponoszone okoliczności, w dokumentacji księgowej działalności gospodarczej, czy też wyciągu z rachunku bankowego. Przedstawione powyżej dane w zestawieniu z brakiem odpowiedzi na cytowanie wezwanie z dnia 6 czerwca 2018 r., uniemożliwiają pełną ocenę sytuacji majątkowej wnioskodawcy, a w konsekwencji pozytywne rozpatrzenie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienie od kosztów. Na podstawie bowiem danych wskazanych we wniosku należy uznać, iż treść złożonego przez skarżącego oświadczenia dotyczącego jego sytuacji majątkowej, w szczególności w zakresie wysokości uzyskiwanego dochodu miesięcznego budzi uzasadnione wątpliwości, co do jego zgodności ze stanem rzeczywistym. Przede wszystkim należy podkreślić, iż u podstaw przedmiotowego rozstrzygnięcia legły wątpliwości co do braku dochodów w zestawieniu z wykazanymi wydatkami, które wynoszą ponad 3.000 zł. Zestawiając wykazywaną złą sytuację materialną skarżącego z wykazanymi miesięcznymi wydatkami należało stwierdzić, iż wydatki te przekraczają posiadane dochody. Skarżący przy tym nie wykazał, aby zalegał ze spłatą bieżących rachunków, tym bardziej że posiada oszczędności w kwocie 1.500 zł. Powyższe okoliczności prowadzą do wniosku, iż skarżący w złożonym oświadczeniu przedstawił jedynie okoliczności mogące świadczyć o złej sytuacji materialnej rodziny, co w konsekwencji prowadzi do wniosku, iż dysponuje on nieujawnionymi środkami finansowymi, które to mogą być przeznaczone na pokrycie kosztów sądowych, tym bardziej, iż posiada oszczędności w kwocie 1.500 zł, które wystarczą na pokrycie kosztów wpisów w dwóch sprawach. Okoliczność, że skarżący nie posiada dochodów, które pokrywają się z ponoszonymi wydatkami wskazuje, iż skarżący nie udowodnił, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Tym bardziej, iż nie przedstawił żadnych żądanych dokumentów. Należy podkreślić, iż instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Niemniej jednak ma ona charakter wyjątkowy i powinna stanowić przywilej dla osób, które muszą korzystać z ochrony prawnej przed sądem. Prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym i bez źródeł dochodu. Przy czym znamiennym jest to, że to osoba ubiegająca się o prawo pomocy winna wykazać, iż należy do kręgu takich osób. Zgodnie ze stanowiskiem prezentowanym przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 5 stycznia 2005 r. sygn. akt OZ 946/04, zawarte w przepisie art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do przyznania mu tego prawa. Orzeczenie sądu w kwestii przyznania prawa pomocy, zależy zatem od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. W konsekwencji, skoro strona nie wykazuje – ani w złożonym przez siebie wniosku o udzielenie prawa pomocy, ani też w odpowiedzi na wezwanie Sądu - że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania - jej wniosek należy oddalić. Podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 4 marca 2005r. (I OZ 6/05, baza CBOSA). Wobec powyższych okoliczności należało stwierdzić, iż skarżący nie wykazał w sposób przekonywujący, iż faktycznie znajduje się w sytuacji materialnej, która skutkuje tym, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.