I SA/Bk 288/10
WyrokWSA w Białymstoku2010-10-27
Skład orzekający: Urszula Barbara Rymarska, Sławomir Presnarowicz, Jacek Pruszyński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zobowiązanie podatkowe zabezpieczone hipoteką przymusową ulega przedawnieniu, a jeśli tak, to w jakim zakresie może być egzekwowane?Ratio decidendi
Zobowiązanie podatkowe zabezpieczone hipoteką przymusową nie ulega przedawnieniu zgodnie z art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej. Po upływie terminu przedawnienia, może być ono egzekwowane wyłącznie z przedmiotu hipoteki. Wpis hipoteki przymusowej do księgi wieczystej, dokonany na podstawie postanowienia sądu, jest wystarczający do zastosowania tej zasady, nawet bez wymogu prawomocności samego postanowienia.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za luty 1998 r. Skarżąca wpłaciła część należności, pozostała kwota 6.427,61 zł nie została uregulowana. Naczelnik Urzędu Skarbowego wydał decyzję określającą zaległość. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał decyzję w mocy, wskazując na zabezpieczenie zaległości hipoteką przymusową, co zgodnie z art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej wyklucza przedawnienie. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym dotyczące hipoteki.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska, Sędziowie sędzia WSA Sławomir Presnarowicz (spr.), sędzia WSA Jacek Pruszyński, Protokolant Beata Rusiecka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 27 października 2010 r. sprawy ze skargi Z. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] kwietnia 2010 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za luty 1998 r. oddala skargę.
Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w B. postanowieniem z dnia [...].11.2009 r. wszczął z urzędu postępowanie podatkowe w stosunku do Pani Z. K., dalej określanej również jako: Skarżąca, w sprawie określenia w podatku VAT za luty 1998 r.
W toku prowadzonego postępowania podatkowego ustalono,
że na poczet wykazanego w deklaracji VAT-7 zobowiązania w zakresie podatku VAT za luty 1998 r., Pani Z. K. wpłaciła kwotę 178,39 zł.
W pozostałym zakresie, tj. w kwocie 6.427,61 zł zobowiązanie w tym podatku nie zostało uregulowane. Organ podatkowy I instancji stwierdził, że stosownie
do postanowień przepisu art. 10 ust. 2 ustawy z 8 stycznia 1993 r. o podatku
od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym Dz. U. Nr 11, poz. 50 ze zm., dalej powoływana w skrócie jako: ustawa o VAT), zobowiązanie podatkowe lub kwotę zwrotu różnicy podatku od towarów i usług, przyjmuje się w kwocie wynikającej
z deklaracji podatkowej, chyba że urząd skarbowy określi je w innej wysokości.
W myśl art. 26 ust. 1 ustawy o VAT, podatnicy są obowiązani, bez wezwania naczelnika urzędu skarbowego, do obliczenia i wpłacenia podatku za okresy miesięczne w terminie do 25 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstał obowiązek podatkowy, na rachunek urzędu skarbowego. Natomiast, zgodnie z dyspozycją przepisu art. 21 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej powoływana w skrócie jako: o.p.), gdy w postępowaniu podatkowym organ podatkowy stwierdzi, że podatnik, mimo ciążącego na nim obowiązku, nie zapłacił w całości lub w części podatku,
nie złożył deklaracji albo że wysokość zobowiązania podatkowego jest inna
niż wykazana w deklaracji, organ podatkowy wydaje decyzję, w której określa wysokość zobowiązania podatkowego. Oznacza to w ocenie organu podatkowego, iż podatnik, który złożył w urzędzie skarbowym deklarację i wykazał w niej kwotę zobowiązania, która nie jest kwestionowana przez organ podatkowy,
ma bezwzględny obowiązek zapłaty kwoty wynikającej z rozliczenia. W sytuacji,
gdy podatnik nie uczyni zadość ciążącemu na nim obowiązkowi zapłaty podatku, organ pierwszej instancji ma prawo wydania decyzji deklaratywnej.
W przedmiotowej sprawie świadczenie na rzecz urzędu skarbowego podatniczka spełniła tylko w niewielkiej części, zaś w pozostałym zakresie kwota nie została uiszczona.
Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w B. mając powyższe na uwadze, w decyzji z dnia [...].01.2010 r. określił Skarżącej zobowiązanie za luty 1998 r. w wysokości 6.606,00 zł. Jednocześnie wskazał, iż na poczet tej kwoty wpłacono 178,39 zł, zatem zaległość w podatku VAT za luty 1998 r. wynosi
6.427,61 zł.
Od powyższej decyzji w dniu 20.02.2010 r. Skarżąca złożyła odwołanie
do Dyrektora Izby Skarbowej w B., wnosząc o uchylenie skarżonej decyzji i umorzenie postępowania. Zarzuciła, iż decyzja wydana została
z naruszeniem przepisów Ordynacji podatkowej, jednak nie wskazała które przepisy zostały - Jej zdaniem - naruszone w przedmiotowej sprawie.
Po przeanalizowaniu całości materiału zgromadzonego w sprawie Dyrektor Izby Skarbowej w B. decyzją z dnia [...].04.2010 r. postanowił
o utrzymaniu w mocy skarżonej decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy
w szczególności podkreślał, iż zaległość podatkowa w przedmiotowej sprawie powstała w 1998 r. Z uwagi na powyższe, w pierwszej kolejności wyjaśnienia wymaga kwestia ewentualnego przedawnienia tego zobowiązania. Zgodnie
z wyrażoną w art. 70 § 1 o.p. regułą, zobowiązanie podatkowe przedawnia się
z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Zatem, co do zasady, zobowiązanie za luty 1998 r. powinno ulec przedawnieniu z końcem 2003 r. Z akt sprawy wynika jednak,
że na wniosek Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B. z [...].01.2003 r., Sąd Rejonowy w B. IX Wydział Ksiąg Wieczystych, postanowieniem (zawiadomieniem) z [...].02.2003 r., Dz.Kw [...], dokonał w księdze wieczystej prowadzonej dla nieruchomości niezabudowanej położonej we wsi Ł.i, gmina Z., stanowiącej własność Skarżącej, wpisu hipoteki przymusowej w wysokości 6.427,61 zł z tytułu zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za luty 1998 r. W tej sytuacji organ odwoławczy stwierdził, iż zaległość w podatku od towarów i usług za luty 1998 r., zgodnie z dyspozycją przytoczonego powyżej przepisu art. 70 § 8 o.p., nie uległa przedawnieniu, jednakże z uwagi na upływ terminu przedawnienia może być egzekwowana tylko z przedmiotu hipoteki. W świetle powyższego, zdaniem organu odwoławczego, nie można zgodzić się z zawartymi w odwołaniu twierdzeniami Skarżącej, iż w sytuacji, gdy urząd skarbowy nie koryguje uprawnień wynikających z deklaracji, przepisy art. 10 ust. 2 i art. 26 ustawy o VAT, nie dają podstaw do wydania decyzji.
W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku skardze, Skarżąca zarzuciła naruszenie przez organ podatkowy pierwszej i drugiej instancji przepisów prawa procesowego, wynikających z art. 120, art. 121 § 1 i 2 oraz art. 122 o.p. Podniosła, iż w przedmiotowej sprawie organy podatkowe w niewłaściwy sposób zastosowały przepis art. 70 § 8 o.p., albowiem nie wskazano jakie prawne podstawy miało zabezpieczenie oraz czy było to zabezpieczenie skuteczne, przede wszystkim w zakresie hipoteki. Organ drugiej instancji powołując się na wpis hipoteki przymusowej w kwocie 6.427,61 zł, nie wskazał jaki tytuł wykonawczy stanowił podstawę wniosku, a następnie wpisu. Powyższe w ocenie Skarżącej narusza art. 120, art. 121 § 1 i 2 oraz art. 122 o.p.
Ponadto zarzuciła pominięcie przy rozstrzyganiu regulacji wynikających
z art. 109 i art. 110 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, w związku z art. 34
i art. 35 o.p. oraz art. 155 i art. 155a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym
w administracji, warunkujących powstanie zabezpieczenia zaległości podatkowej
w postaci hipoteki.
W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Skarbowej w B., podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W świetle przepisów art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo
o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta - jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie prawidłowości zastosowania przez organy administracji przepisów obowiązującego prawa, zarówno prawa materialnego,
jak też przepisów postępowania. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dające podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), dalej również jako p.p.s.a.
Na wstępie Sąd pragnie zauważyć, iż zaległość podatkowa w przedmiotowej sprawie powstała w 1998 r. Z uwagi na powyższe, w pierwszej kolejności wyjaśnienia wymaga kwestia ewentualnego przedawnienia tego zobowiązania. Zarzut ten jest bowiem najdalej idącym, ze wszystkich podnoszonych w skardze.
Stosownie do treści art. 70 § 1 o.p., zobowiązanie podatkowe przedawnia się
z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Zatem, co do zasady, zobowiązanie za luty 1998 r. powinno ulec przedawnieniu z końcem 2003 r. Wyjątek od powyższej reguły przewiduje przepis art. 70 § 8 o.p., stanowiący, iż nie ulegają przedawnieniu zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką lub zastawem skarbowym, jednakże po upływie terminu przedawnienia zobowiązania te, mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu. Słusznie zatem podnosi Dyrektor Izby Skarbowej w B.,
że na wniosek Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B. z [...].01.2003 r., Sąd Rejonowy w B. IX Wydział Ksiąg Wieczystych, postanowieniem z dnia [...].02.2003 r., Dz. Kw [...], dokonał w księdze wieczystej prowadzonej dla nieruchomości niezabudowanej położonej we wsi Ł., gmina Z., stanowiącej własność Skarżącej, wpisu hipoteki przymusowej w wysokości 6.427,61 zł, z tytułu zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za luty 1998 r. Zatem w ocenie Sądu nie ma wątpliwości, iż zgodnie z treścią przepisu art. 70 § 8 o.p zaległość w podatku od towarów i usług za luty 1998 r., nie uległa przedawnieniu. Zauważyć także należy, że z uwagi na upływ terminu przedawnienia, kwota zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za luty 1998 r., może być egzekwowana tylko z przedmiotu hipoteki.
Sąd ustosunkowując się do pozostałych zarzutów skargi, podkreśla,
że w uzasadnieniu skarżonej decyzji organ odwoławczy powołał się na wpis hipoteki przymusowej dokonany postanowieniem z dnia 04.02.2003 r., Dz. Kw [...]
w księdze wieczystej prowadzonej dla nieruchomości niezabudowanej położonej
we wsi Ł., gmina Z., stanowiącej własność Podatniczki. Zatem trudno
jest podzielić zarzut sformułowany w skardze, iż nie wskazano, jakiej księgi wieczystej orzeczenie dotyczy. Natomiast numer księgi wieczystej wskazany jest w treści powyższego postanowienia, na które powołał się organ odwoławczy,
zatem przywoływanie tego numeru w treści decyzji nie było konieczne. To samo dotyczy wskazania tytułu wykonawczego, będącego podstawą wniosku i wpisu hipoteki przymusowej. Przecież tytuł ten został wskazany we wniosku, jak i w opisywanym wyżej postanowieniu.
Słusznie zdaniem Sądu wyjaśnia też organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę odnośnie zarzutu niewskazania w uzasadnieniu skarżonej decyzji,
czy orzeczenie, tj. postanowienie Sądu Rejonowego jest prawomocne,
czy nie jest prawomocne. Nie ma bowiem wątpliwości, że stosownie do postanowień przepisu art. 35 § 1 o.p, hipoteka przymusowa powstaje przez dokonanie wpisu
do księgi wieczystej. Z treści przytoczonego przepisu jednoznacznie wynika,
iż omawiana ustawa nie wymaga "przymiotu prawomocności" dla skuteczności dokonanego wpisu. Wobec powyższego, treść postanowienia Sądu Rejonowego
IX Wydziału Ksiąg Wieczystych w B. z [...].02.2003 r., Dz. Kw [...], była dla organów podatkowych wiążąca. Należy przypomnieć Skarżącej, iż zgodnie z pouczeniem zawartym w treści przedmiotowego postanowienia, przysługiwała jej skarga w terminie tygodniowym od dnia jego doręczenia. Skoro Skarżąca nie zgadzała się z faktem dokonania takiego wpisu, mogła skorzystać ze środka zaskarżenia. W aktach sprawy, Sąd nie znajduje jednak informacji o wniesieniu skargi przez Skarżącą. Informacja ta nie mogła też zostać zweryfikowana na rozprawie przed Sądem, gdyż nikt w imieniu Skarżącej prawidłowo zawiadomiony nie stawił się. Z uwagi na powyższe nie zasługują na uwzględnienie zarzuty naruszenia przepisów art. 109 i 110 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, w związku z art. 34 i 35 o.p.
Sąd ustosunkowując się do zarzutu Skarżącej naruszenia przepisów
art. 155 i 155a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stwierdza,
iż ten akt prawny nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie, bowiem reguluje on tryb postępowania odrębny od będącego przedmiotem rozpatrzenia.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na postawie art. 151 powoływanej wyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym, orzekł o oddaleniu skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło