I SA/Bk 288/10

WyrokWSA w Białymstoku2010-10-27

Skład orzekający: Urszula Barbara Rymarska, Sławomir Presnarowicz, Jacek Pruszyński

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy zobowiązanie podatkowe zabezpieczone hipoteką przymusową ulega przedawnieniu, a jeśli tak, to w jakim zakresie może być egzekwowane?
Ratio decidendi
Zobowiązanie podatkowe zabezpieczone hipoteką przymusową nie ulega przedawnieniu zgodnie z art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej. Po upływie terminu przedawnienia, może być ono egzekwowane wyłącznie z przedmiotu hipoteki. Wpis hipoteki przymusowej do księgi wieczystej, dokonany na podstawie postanowienia sądu, jest wystarczający do zastosowania tej zasady, nawet bez wymogu prawomocności samego postanowienia.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za luty 1998 r. Skarżąca wpłaciła część należności, pozostała kwota 6.427,61 zł nie została uregulowana. Naczelnik Urzędu Skarbowego wydał decyzję określającą zaległość. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał decyzję w mocy, wskazując na zabezpieczenie zaległości hipoteką przymusową, co zgodnie z art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej wyklucza przedawnienie. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym dotyczące hipoteki.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska, Sędziowie sędzia WSA Sławomir Presnarowicz (spr.), sędzia WSA Jacek Pruszyński, Protokolant Beata Rusiecka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 27 października 2010 r. sprawy ze skargi Z. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] kwietnia 2010 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za luty 1998 r. oddala skargę. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w B. postanowieniem z dnia [...].11.2009 r. wszczął z urzędu postępowanie podatkowe w stosunku do Pani Z. K., dalej określanej również jako: Skarżąca, w sprawie określenia w podatku VAT za luty 1998 r. W toku prowadzonego postępowania podatkowego ustalono, że na poczet wykazanego w deklaracji VAT-7 zobowiązania w zakresie podatku VAT za luty 1998 r., Pani Z. K. wpłaciła kwotę 178,39 zł. W pozostałym zakresie, tj. w kwocie 6.427,61 zł zobowiązanie w tym podatku nie zostało uregulowane. Organ podatkowy I instancji stwierdził, że stosownie do postanowień przepisu art. 10 ust. 2 ustawy z 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym Dz. U. Nr 11, poz. 50 ze zm., dalej powoływana w skrócie jako: ustawa o VAT), zobowiązanie podatkowe lub kwotę zwrotu różnicy podatku od towarów i usług, przyjmuje się w kwocie wynikającej z deklaracji podatkowej, chyba że urząd skarbowy określi je w innej wysokości. W myśl art. 26 ust. 1 ustawy o VAT, podatnicy są obowiązani, bez wezwania naczelnika urzędu skarbowego, do obliczenia i wpłacenia podatku za okresy miesięczne w terminie do 25 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstał obowiązek podatkowy, na rachunek urzędu skarbowego. Natomiast, zgodnie z dyspozycją przepisu art. 21 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej powoływana w skrócie jako: o.p.), gdy w postępowaniu podatkowym organ podatkowy stwierdzi, że podatnik, mimo ciążącego na nim obowiązku, nie zapłacił w całości lub w części podatku, nie złożył deklaracji albo że wysokość zobowiązania podatkowego jest inna niż wykazana w deklaracji, organ podatkowy wydaje decyzję, w której określa wysokość zobowiązania podatkowego. Oznacza to w ocenie organu podatkowego, iż podatnik, który złożył w urzędzie skarbowym deklarację i wykazał w niej kwotę zobowiązania, która nie jest kwestionowana przez organ podatkowy, ma bezwzględny obowiązek zapłaty kwoty wynikającej z rozliczenia. W sytuacji, gdy podatnik nie uczyni zadość ciążącemu na nim obowiązkowi zapłaty podatku, organ pierwszej instancji ma prawo wydania decyzji deklaratywnej. W przedmiotowej sprawie świadczenie na rzecz urzędu skarbowego podatniczka spełniła tylko w niewielkiej części, zaś w pozostałym zakresie kwota nie została uiszczona. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w B. mając powyższe na uwadze, w decyzji z dnia [...].01.2010 r. określił Skarżącej zobowiązanie za luty 1998 r. w wysokości 6.606,00 zł. Jednocześnie wskazał, iż na poczet tej kwoty wpłacono 178,39 zł, zatem zaległość w podatku VAT za luty 1998 r. wynosi 6.427,61 zł. Od powyższej decyzji w dniu 20.02.2010 r. Skarżąca złożyła odwołanie do Dyrektora Izby Skarbowej w B., wnosząc o uchylenie skarżonej decyzji i umorzenie postępowania. Zarzuciła, iż decyzja wydana została z naruszeniem przepisów Ordynacji podatkowej, jednak nie wskazała które przepisy zostały - Jej zdaniem - naruszone w przedmiotowej sprawie. Po przeanalizowaniu całości materiału zgromadzonego w sprawie Dyrektor Izby Skarbowej w B. decyzją z dnia [...].04.2010 r. postanowił o utrzymaniu w mocy skarżonej decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy w szczególności podkreślał, iż zaległość podatkowa w przedmiotowej sprawie powstała w 1998 r. Z uwagi na powyższe, w pierwszej kolejności wyjaśnienia wymaga kwestia ewentualnego przedawnienia tego zobowiązania. Zgodnie z wyrażoną w art. 70 § 1 o.p. regułą, zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Zatem, co do zasady, zobowiązanie za luty 1998 r. powinno ulec przedawnieniu z końcem 2003 r. Z akt sprawy wynika jednak, że na wniosek Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B. z [...].01.2003 r., Sąd Rejonowy w B. IX Wydział Ksiąg Wieczystych, postanowieniem (zawiadomieniem) z [...].02.2003 r., Dz.Kw [...], dokonał w księdze wieczystej prowadzonej dla nieruchomości niezabudowanej położonej we wsi Ł.i, gmina Z., stanowiącej własność Skarżącej, wpisu hipoteki przymusowej w wysokości 6.427,61 zł z tytułu zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za luty 1998 r. W tej sytuacji organ odwoławczy stwierdził, iż zaległość w podatku od towarów i usług za luty 1998 r., zgodnie z dyspozycją przytoczonego powyżej przepisu art. 70 § 8 o.p., nie uległa przedawnieniu, jednakże z uwagi na upływ terminu przedawnienia może być egzekwowana tylko z przedmiotu hipoteki. W świetle powyższego, zdaniem organu odwoławczego, nie można zgodzić się z zawartymi w odwołaniu twierdzeniami Skarżącej, iż w sytuacji, gdy urząd skarbowy nie koryguje uprawnień wynikających z deklaracji, przepisy art. 10 ust. 2 i art. 26 ustawy o VAT, nie dają podstaw do wydania decyzji. W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku skardze, Skarżąca zarzuciła naruszenie przez organ podatkowy pierwszej i drugiej instancji przepisów prawa procesowego, wynikających z art. 120, art. 121 § 1 i 2 oraz art. 122 o.p. Podniosła, iż w przedmiotowej sprawie organy podatkowe w niewłaściwy sposób zastosowały przepis art. 70 § 8 o.p., albowiem nie wskazano jakie prawne podstawy miało zabezpieczenie oraz czy było to zabezpieczenie skuteczne, przede wszystkim w zakresie hipoteki. Organ drugiej instancji powołując się na wpis hipoteki przymusowej w kwocie 6.427,61 zł, nie wskazał jaki tytuł wykonawczy stanowił podstawę wniosku, a następnie wpisu. Powyższe w ocenie Skarżącej narusza art. 120, art. 121 § 1 i 2 oraz art. 122 o.p. Ponadto zarzuciła pominięcie przy rozstrzyganiu regulacji wynikających z art. 109 i art. 110 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, w związku z art. 34 i art. 35 o.p. oraz art. 155 i art. 155a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, warunkujących powstanie zabezpieczenia zaległości podatkowej w postaci hipoteki. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Skarbowej w B., podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W świetle przepisów art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta - jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie prawidłowości zastosowania przez organy administracji przepisów obowiązującego prawa, zarówno prawa materialnego, jak też przepisów postępowania. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dające podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), dalej również jako p.p.s.a. Na wstępie Sąd pragnie zauważyć, iż zaległość podatkowa w przedmiotowej sprawie powstała w 1998 r. Z uwagi na powyższe, w pierwszej kolejności wyjaśnienia wymaga kwestia ewentualnego przedawnienia tego zobowiązania. Zarzut ten jest bowiem najdalej idącym, ze wszystkich podnoszonych w skardze. Stosownie do treści art. 70 § 1 o.p., zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Zatem, co do zasady, zobowiązanie za luty 1998 r. powinno ulec przedawnieniu z końcem 2003 r. Wyjątek od powyższej reguły przewiduje przepis art. 70 § 8 o.p., stanowiący, iż nie ulegają przedawnieniu zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką lub zastawem skarbowym, jednakże po upływie terminu przedawnienia zobowiązania te, mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu. Słusznie zatem podnosi Dyrektor Izby Skarbowej w B., że na wniosek Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B. z [...].01.2003 r., Sąd Rejonowy w B. IX Wydział Ksiąg Wieczystych, postanowieniem z dnia [...].02.2003 r., Dz. Kw [...], dokonał w księdze wieczystej prowadzonej dla nieruchomości niezabudowanej położonej we wsi Ł., gmina Z., stanowiącej własność Skarżącej, wpisu hipoteki przymusowej w wysokości 6.427,61 zł, z tytułu zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za luty 1998 r. Zatem w ocenie Sądu nie ma wątpliwości, iż zgodnie z treścią przepisu art. 70 § 8 o.p zaległość w podatku od towarów i usług za luty 1998 r., nie uległa przedawnieniu. Zauważyć także należy, że z uwagi na upływ terminu przedawnienia, kwota zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za luty 1998 r., może być egzekwowana tylko z przedmiotu hipoteki. Sąd ustosunkowując się do pozostałych zarzutów skargi, podkreśla, że w uzasadnieniu skarżonej decyzji organ odwoławczy powołał się na wpis hipoteki przymusowej dokonany postanowieniem z dnia 04.02.2003 r., Dz. Kw [...] w księdze wieczystej prowadzonej dla nieruchomości niezabudowanej położonej we wsi Ł., gmina Z., stanowiącej własność Podatniczki. Zatem trudno jest podzielić zarzut sformułowany w skardze, iż nie wskazano, jakiej księgi wieczystej orzeczenie dotyczy. Natomiast numer księgi wieczystej wskazany jest w treści powyższego postanowienia, na które powołał się organ odwoławczy, zatem przywoływanie tego numeru w treści decyzji nie było konieczne. To samo dotyczy wskazania tytułu wykonawczego, będącego podstawą wniosku i wpisu hipoteki przymusowej. Przecież tytuł ten został wskazany we wniosku, jak i w opisywanym wyżej postanowieniu. Słusznie zdaniem Sądu wyjaśnia też organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę odnośnie zarzutu niewskazania w uzasadnieniu skarżonej decyzji, czy orzeczenie, tj. postanowienie Sądu Rejonowego jest prawomocne, czy nie jest prawomocne. Nie ma bowiem wątpliwości, że stosownie do postanowień przepisu art. 35 § 1 o.p, hipoteka przymusowa powstaje przez dokonanie wpisu do księgi wieczystej. Z treści przytoczonego przepisu jednoznacznie wynika, iż omawiana ustawa nie wymaga "przymiotu prawomocności" dla skuteczności dokonanego wpisu. Wobec powyższego, treść postanowienia Sądu Rejonowego IX Wydziału Ksiąg Wieczystych w B. z [...].02.2003 r., Dz. Kw [...], była dla organów podatkowych wiążąca. Należy przypomnieć Skarżącej, iż zgodnie z pouczeniem zawartym w treści przedmiotowego postanowienia, przysługiwała jej skarga w terminie tygodniowym od dnia jego doręczenia. Skoro Skarżąca nie zgadzała się z faktem dokonania takiego wpisu, mogła skorzystać ze środka zaskarżenia. W aktach sprawy, Sąd nie znajduje jednak informacji o wniesieniu skargi przez Skarżącą. Informacja ta nie mogła też zostać zweryfikowana na rozprawie przed Sądem, gdyż nikt w imieniu Skarżącej prawidłowo zawiadomiony nie stawił się. Z uwagi na powyższe nie zasługują na uwzględnienie zarzuty naruszenia przepisów art. 109 i 110 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, w związku z art. 34 i 35 o.p. Sąd ustosunkowując się do zarzutu Skarżącej naruszenia przepisów art. 155 i 155a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stwierdza, iż ten akt prawny nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie, bowiem reguluje on tryb postępowania odrębny od będącego przedmiotem rozpatrzenia. Mając powyższe na uwadze, Sąd na postawie art. 151 powoływanej wyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym, orzekł o oddaleniu skargi.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło