I SA/Bk 330/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wojciech Stachurski, Sędziowie sędzia WSA Sławomir Presnarowicz (spr.), sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska, Protokolant Beata Rusiecka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 12 października 2011 r. sprawy ze skargi M. W. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela na zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułów wykonawczych 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Naczelnik Urzędu Celnego w Ł. decyzjami z dnia [...].01.2011 r. o nr: od [...] do [...], określił Panu M. W. (dalej powoływany także jako: "Skarżący") dług celny w łącznej kwocie 1.182,00 zł. Decyzje zostały doręczone pełnomocnikowi Skarżącego w dniu 19.01.2011 r. Z uwagi na nieopłacenie przez Skarżącego zaległości, Dyrektor Izby Celnej w B., działając jako wierzyciel, podjął czynności zmierzające do wszczęcia postępowania egzekucyjnego. W dniu [...].03.2011 r. zostały wystawione tytuły wykonawcze od nr [...] do nr [...] i skierowane do organu egzekucyjnego właściwego ze względu na siedzibę zobowiązanego, tj. do Dyrektora Izby Celnej w W. Dyrektor Izby Celnej w W. dokonał zajęcia rachunku bankowego należącego do Skarżącego, doręczając dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienie w dniu 12.04.2011 r. Dyrektor Izby Celnej w B. decyzjami z dnia [...].03.2011 r. oraz decyzjami z dnia [...].04.2011 r. uchylił w całości decyzje Naczelnika Urzędu Celnego w Ł. z dnia [...].01.2011 r. i przekazał sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Powyższe decyzje zostały odebrane przez pełnomocnika Skarżącego w dniach 12 kwietnia 2011 r. i 18 kwietnia 2011 r. O fakcie uchylenia przedmiotowych decyzji, wierzyciel - Dyrektor Izby Celnej w B. poinformował organ egzekucyjny Dyrektora Izby Celnej w W. - w dniu 14.04.2011 r. Pismem z dnia 20 kwietnia 2011 r., zatytułowanym "wniosek i skarga", pełnomocnik Skarżącego wystąpił do organu egzekucyjnego z zarzutami w trybie art. 34 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm., zwanej dalej w skrócie jako" "u.p.e.a."). Organ egzekucyjny poinformował wierzyciela, że zarzuty zostały wniesione z zachowaniem terminu. Dyrektor Izby Celnej w B., działając jako wierzyciel, w postanowieniu z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] uznał zarzuty za nieuzasadnione. Wierzyciel ustosunkowując się do zarzutów Skarżącego stwierdził, że obowiązek wynikający z decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w Ł. z dnia [...].01.2011 r. istniał i podlegał wykonaniu w dniu wystawienia tytułów wykonawczych, tj. w dniu [...].03.2011 r. Zaległości nie zostały opłacone, odroczone, rozłożone na raty ani też nie zostało wstrzymane wykonanie decyzji. Sam fakt wniesienia odwołania przez pełnomocnika strony od decyzji określających należności celne nie spowodował - zgodnie z art. 244 Wspólnotowego Kodeksu celnego - wstrzymania wykonania tych decyzji. Wystawienie tytułów wykonawczych nastąpiło zgodnie z obowiązującymi przepisami u.p.e.a., w dniu w którym należności celne były wymagalne a obowiązek ich uregulowania istniał i spoczywał na Skarżącym. Z powyższym postanowieniem nie zgodził się Skarżący i w złożonym zażaleniu podniósł, że wobec braku decyzji w obrocie prawnym postępowanie egzekucyjne winno podlegać umorzeniu. Ponadto stwierdził, że kwota wyszczególniona w postanowieniu jako dług celny - 1.182,00 zł - nie jest zgodna z kwotą zajęcia na rachunku bankowym. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej w B. utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. W uzasadnieniu podkreślił, że w sytuacji gdy należność jest wymagalna wszczęcie na wniosek wierzyciela postępowania egzekucyjnego i zastosowanie środków egzekucyjnych przez właściwy organ egzekucyjny nie narusza żadnych przepisów. Stosownie do brzmienia art. 6 § 1 u.p.e.a. wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku. Na gruncie administracyjnego postępowania egzekucyjnego obowiązuje bowiem zasada obligatoryjnego podejmowania egzekucji, a skutkiem podjętych przez wierzyciela "czynności" zasadniczo jest powstanie obowiązku wszczęcia przez organ egzekucyjny postępowania i przystąpienia do egzekucji. Organ II instancji stwierdził, iż wierzyciel prawidłowo uznał wszystkie zarzuty zobowiązanego za nieuzasadnione. Nas powyższe postanowienie pełnomocnik Skarżącego wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, w której zarzucił skarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie art. 33 ust. 1 u.p.e.a. Skarżący podkreślił, że nie został prawidłowo zawiadomimy upomnieniem, zaś Dyrektor Izby Celnej dokonał czynu bezprawnego, czym działał na szkodę majątkową, nawet w sytuacji, gdy kwoty nie wyegzekwowano. W uzasadnieniu skargi zaznaczył, iż bezspornym jest, że w sprawie nie dokonano żadnej wpłaty ani żadnego zajęcia, niemniej jedynak powstałą szkodę majątkową o wartości 400.000 zł zajętych w Banku [...] z rachunku prowadzonego przez Skarżącego i jego małżonki - K. W., z którą posiadają rozdzielność majątkową. Wymagalność obowiązku objętego tytułem wykonawczym nigdy nie dotyczyła jego żony, dlatego niezasadnym było dokonanie zajęcia rachunku bankowego. Skarżący zarzucił także, iż Dyrektor Izby Celnej w W. umorzył postępowanie egzekucyjne jako niewymagalne, co nie znalazło odzwierciedlenia w stanowisku wierzyciela. Wskazał przy tym na rozbieżność pomiędzy kwotą długu, a kwotą faktycznego zajęcia na rachunku bankowym. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Celnej w B., podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skargę należało uwzględnić, aczkolwiek nie wszystkie podniesione w niej zarzuty okazały się usprawiedliwione. Stosownie do art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a., sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji, to jest jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej, i oceny tej dokonuje w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy. Sąd administracyjny orzeka w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 u.p.p.s.a.). Oznacza to, że sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nawet wówczas, gdy dany zarzut nie zostanie podniesiony w skardze. Zgodnie z treścią art. 33 pkt 1 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku. Natomiast w myśl art. 34 § 1 u.p.e.a., zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że Dyrektor Izby Celnej w B. decyzjami z dnia [...].03.2011 r. oraz decyzjami z dnia [...].04.2011 r. uchylił w całości decyzje Naczelnika Urzędu Celnego w Ł. z dnia [...].01.2011 r. w przedmiocie długu celnego i przekazał sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Powyższe decyzje zostały odebrane przez pełnomocnika Skarżącego w dniach 12 kwietnia 2011 r. i 18 kwietnia 2011 r. O fakcie uchylenia przedmiotowych decyzji, wierzyciel - Dyrektor Izby Celnej w B. poinformował organ egzekucyjny Dyrektora Izby Celnej w W. - w dniu 14.04.2011 r. Z kolei Dyrektor Izby Celnej w W. pismem z dnia 15.04. 2011 r. wycofał z realizacji zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego z Bank [...] oraz zawiadomienie o zajęciu wierzytelność pieniężnej z Urzędu Skarbowego w W. Następnie postanowieniem nr [...] z dnia [...].05.2011 r. - Dyrektor Izby Celnej w W. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec Pana M. W. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...].03.2011 r. oraz uchylił dokonane w jego toku czynności. Podstawę umorzenia postępowania egzekucyjnego stanowił przepis art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Mając powyższe na uwadze Dyrektor Izby Celnej w B., działając jako wierzyciel w sprawie, pozbawiony został podstaw prawnych do podjęcia rozstrzygnięcia w dniu [...] czerwca 2011 r. o utrzymaniu w mocy zaskarżonego postanowienia z dnia [...] maja 2011 r. nr [...]. W dacie bowiem orzekania przez Dyrektora Izby Celnej w B. jako wierzyciela, tj. [...] czerwca 2011 r. nie istniały w obrocie prawnym decyzje Naczelnika Urzędu Celnego w Ł. z dnia [...].01.2011 r. w przedmiocie długu celnego (uchylone między innymi [...].04.2011 r.). W tym miejscu należy przypomnieć, że w postępowaniu w przedmiocie stanowiska wierzyciel, również obowiązuje zasada dwuinstancyjności postępowania, zwerbalizowana w treści art. 34 § 2 u.p.e.a. Oznacza to, iż Dyrektor Izby Celnej w B., działając jako wierzyciel w sprawie, powinien uwzględnić stan prawny w chwili orzekania, tj. 24 czerwca 2011 r., a nie z momentu wystawiania i kierowania tytułów wykonawczych do realizacji. Podkreślić także należy, iż na dzień wydania przez wierzyciela zaskarżonego postanowienia, nie toczyło się już postępowanie egzekucyjne, umorzone przez Dyrektora Izby Celnej w W. postanowieniem z dnia [...] maja 2011 r. Tym samym, stanowisko wierzyciela w przedmiocie zarzutów należało uznać za bezprzedmiotowe, skoro nie toczyło się już postępowanie egzekucyjne. Mając powyższe na uwadze naruszenie przepisów art. 34 § 1 i § 2 u.p.e.a., w związku z naruszeniem unormowań art. 33 pkt 1 u.p.e.a., postanowiono o uchyleniu zaskarżonego postanowienia. Jednocześnie Sąd za nie celowe uznaje ustosunkowywanie się do pozostałych zarzutów skargi, z uwagi na powyższe wywody w przedmiocie braku podstaw prawnych do utrzymania w mocy rozstrzygnięcia Dyrektora Izby Celnej w B. Rozpoznając ponownie sprawę organy mają obowiązek uwzględnić przedstawioną wyżej jej ocenę prawną. Mając na uwadze stwierdzoną wyżej wadę przeprowadzonego w tej sprawie postępowania w przedmiocie stanowiska wierzyciela, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uchylił zaskarżone postanowienie. O niewykonalności uchylonego postanowienia Sąd orzekł na podstawie art. 152 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.