I SA/Bk 344/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz, Sędziowie sędzia WSA Marcin Kojło, sędzia WSA Justyna Siemieniako (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 października 2025 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 18 lipca 2025 r. nr 2001-IEE.7192.57.2025 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie w sprawie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych oddala skargę. Pismem z 14 marca 2025 r. J.S. (dalej: "skarżąca") wniosła do Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku (dalej: "Dyrektor Oddziału ZUS", "organ egzekucyjny") m.in. o umorzenie należności z tytułu kosztów egzekucyjnych. Po rozpatrzeniu wniosku Dyrektor Oddziału ZUS postanowieniem z 14 maja 2025 r. nr 010000/71/160416/2025/UK-REDU-EL odmówił umorzenia kosztów egzekucyjnych w kwocie 1.516,50 zł powstałych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: od [...] do [...]. Na powyższe rozstrzygnięcie pismem z 21 czerwca 2025 r. (data nadania: 24 czerwca 2025 r.) skarżąca wniosła zażalenie. Został w nim także zawarty wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z 14 maja 2025 r. DIAS postanowieniem z 18 lipca 2025 r. nr 2001-IEE.7192.57.2025 stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Dyrektora Oddziału ZUS z 14 maja 2025 r. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy przytoczył treść art. 17 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2025 r. poz. 132, dalej: "u.p.e.a."). Następnie stwierdził, że skoro zaskarżone postanowienie doręczono skarżącej 28 maja 2025 r., to siedmiodniowy termin do wniesienia zażalenia w tej sprawie upłynął 4 czerwca 2025 r. Zażalenie zaś zostało wniesione 24 czerwca 2025 r. za pośrednictwem operatora pocztowego, a więc po upływie terminu wskazanego w art. 17 § 1 u.p.e.a. DIAS dodał, że wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia postanowieniem z 18 lipca 2025 r. nr 2001-IEE.7192.57.2025 został rozpatrzony odmownie. Na powyższe postanowienie skarżąca wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, wnosząc o jego uchylenie. Uzasadniając skargę wskazała, że odmówiono jej przywrócenie terminu, albowiem nie wskazała terminu, w którym ustała jej choroba. Powyższa motywacja oparta jest na niefigurowaniu w rejestrze zaświadczeń lekarskich ZUS ZLA w okresie dwóch miesięcy. Zdaniem autora skargi ww. stanowisko jest nietrafne. Wskazała, że w dalszym ciągu choruje, ale nie korzysta ze zwolnień lekarskich, ponieważ zależy jej na stabilnej umowie o pracę i nie chce nadużywać świadczeń zusowskich, ponieważ nie miałabym komu przekazać obowiązków pracowniczych. Podniosła także, że opiekuje się chorym ojcem ze znacznym stopniem niepełnosprawności, który ma 94 lata. Zdaniem skarżącej choroba nie musi być poparta wydanym zwolnieniem lekarskim, tym bardziej, że korzysta z prywatnych porad medycznych. Dodatkowo zaznaczyła, że rozstrzygnięcie w sprawie umorzenia należności z tytułu kosztów egzekucji jest nietrafne bowiem "decyzja nr 858/2025 I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi z 13.05.2025 r. wydana w sprawie 010000/71/160416/2025 znak sprawy RWA 210000/71/2025-OUM-858/AJ jest nieprawomocna. Została złożona skarga do WSA w Białymstoku." W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie. Pismem z 9 października 2025 r. skarżąca wniosła o dopuszczenie dowodu w postaci wyroku WSA w Białymstoku z 24 września 2025 r. sygn. akt I SA/Bk 278/25 na okoliczność dochodzonych kosztów przez organ administracji skarbowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga podlegała oddaleniu. Przedmiotem kontroli sądu jest postanowienie DIAS z 18 lipca 2025 r. stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Dyrektora Oddziału ZUS z 14 maja 2025 r. w sprawie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych. W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 64e § 7 u.p.e.a. na postanowienie w sprawie umorzenia kosztów egzekucyjnych przysługuje zażalenie. Jak wynika z treści art. 141 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm., dalej: "k.p.a.") , który z mocy odesłania zawartego w art. 18 u.p.e.a. znajduje odpowiednie zastosowanie, zażalenie wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie, a gdy postanowienie zostało ogłoszone ustnie - od dnia jego ogłoszenia stronie. W myśl art. 17 § 1 u.p.e.a., o ile przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej, rozstrzygnięcie i zajmowane przez organ egzekucyjny lub wierzyciela stanowisko w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia. Na postanowienie to służy zażalenie, jeżeli niniejsza ustawa lub Kodeks postępowania administracyjnego tak stanowi. Zażalenie wnosi się do organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał zaskarżone postanowienie, w terminie 7 dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia postanowienia. Zachowanie tego terminu stanowi przy tym warunek konieczny skutecznego podważenia rozstrzygnięcia, z którym nie zgadza się strona. W razie upływu wskazanego terminu, organ odwoławczy jest zobowiązany w świetle art. 134 w zw. z art. 144 k.p.a. do stwierdzenia w drodze postanowienia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia. W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że regulacja ustanowiona w art. 134 k.p.a. wyznacza zakres postępowania organu odwoławczego, określanego mianem wstępnego, rozpoczynającego działania organu wyższego stopnia od badania zaistnienia formalnych przesłanek dopuszczalności środka zaskarżenia. Na tym etapie postępowania organ odwoławczy jest obowiązany ocenić, czy dany środek zaskarżenia jest dopuszczalny i czy został wniesiony w terminie. Jeżeli czynności postępowania wstępnego ujawnią brak wystąpienia formalnych przesłanek odwołania (zażalenia), to obowiązkiem organu jest wydanie postanowienia kończącego ostatecznie postępowanie w sprawie. Akt ten nie tylko kończy etap postępowania wstępnego, lecz jednocześnie całe postępowanie dwuinstancyjne. Dopiero pozytywny rezultat wskazanych czynności rodzi prawo i jednocześnie obowiązek organu odwoławczego zbadania sprawy i jej rozstrzygnięcia. Oznacza to, że jedynie po ustaleniu przez organ wyższego stopnia, że środek zaskarżenia został skutecznie wniesiony, może on badać kwestie materialnoprawne sprawy (zob. wyrok WSA w Gliwicach z 11 października 2019 r. sygn. akt II SA/Gl 738/19, wyrok WSA w Gdańsku z 14 września 2021 r. sygn. akt I SA/Gd 705/21). Podjęcie przez organ odwoławczy czynności zmierzających do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy każdorazowo poprzedza postępowanie wstępne, w trakcie którego organ ten podejmuje czynności mające na celu ustalenie m.in. czy środek odwoławczy został wniesiony z zachowaniem terminu. Przeprowadzenie tych czynności wstępnych jest obligatoryjne. Ewentualne ustalenie, że odwołanie (zażalenie) wniesiono z uchybieniem terminu skutkuje tym, że organ nie rozpoznaje odwołania (zażalenia) merytorycznie, lecz postanowieniem stwierdza uchybienie terminu do wniesienia odwołania (zażalenia), zgodnie z art. 134 k.p.a. (w przypadku zażalenia – w zw. z art. 144 k.p.a.). Stwierdzenie uchybienia terminu nie jest bowiem zależne od swobodnego uznania organu, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej. Jak wynika z akt sprawy, postanowienie Dyrektora Oddziału ZUS z 14 maja 2025 r. zostało doręczone skarżącej w dniu 28 maja 2025 r., a zatem termin do wniesienia zażalenia upływał z dniem 4 czerwca 2025 r. Tymczasem skarżąca wniosła zażalenie za pośrednictwem operatora pocztowego w dniu 24 czerwca 2025 r., a więc z uchybieniem ustawowego terminu określonego w art. 17 § 1 u.p.e.a. W tej sytuacji organ odwoławczy prawidłowo w oparciu o przepis art. 134 w zw. z art. 144 k.p.a. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. Skoro skarżąca złożyła zażalenie po upływie terminu do jego wniesienia, to organ nie mógł przystąpić do jego rozpoznania, lecz zobowiązany był stwierdzić uchybienie terminu do wniesienia zażalenia w drodze postanowienia. Uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia, o którym mowa w art. 134 k.p.a. Stwierdzenie uchybienia terminu nie zależy od swobodnego uznania organu administracji publicznej, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej. Skuteczne uchylenie się od skutków uchybienia terminu możliwe jest jedynie przy zastosowaniu dopuszczalnych środków prawnych przewidzianych w danym postępowaniu, pozwalających na uniknięcie negatywnych konsekwencji uchybienia terminu. Środkiem takim jest złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia oraz jego uwzględnienie przez organ odwoławczy. Z akt sprawy wynika jednak, że postanowieniem z 18 lipca 2025 r. DIAS odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Dyrektora Oddziału ZUS z 14 maja 2025 r. Mając powyższe na uwadze, sąd stwierdził, że pomimo, iż wynik przeprowadzonego postępowania nie jest zgodny z oczekiwaniami skarżącej, nie może to oznaczać, że zaskarżone postanowienie narusza prawo. Wydanie zaskarżonego rozstrzygnięcia było bowiem następstwem ustalenia obiektywnego faktu spóźnienia się ze złożeniem zażalenia i odmową przywrócenia skarżącej terminu do wniesienia jej zażalenia. Stwierdzenie wniesienia zażalenia z uchybieniem terminu nie jest bowiem dopuszczalne wyłącznie dopóty, dopóki nie jest rozstrzygnięta przez właściwy organ kwestia przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. Kwestia odmowy przywrócenia terminu, jak to już zostało wcześniej wskazane, została rozstrzygnięta postanowieniem W ocenie sądu bezzasadny okazał się zarzut, że rozstrzygnięcie w sprawie umorzenia należności z tytułu kosztów egzekucji jest nietrafne. Jak to już zostało wcześniej wyjaśnione, zażalenie wniesione z uchybieniem terminu skutkuje tym, że organ nie rozpoznaje zażalenia merytorycznie, lecz postanowieniem stwierdza uchybienie terminu do jego wniesienia. Tym samym bezpodstawny jest wniosek o dopuszczenie dowodu w postaci wyroku WSA w Białymstoku z 24 września 2025 r. sygn. akt I SA/Bk 278/25. Z kolei podnoszona w skardze kwestia odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia nie jest przedmiotem niniejszej sprawy. Reasumując, w ocenie sądu, podczas wydawania zaskarżonego postanowienia nie doszło do naruszenia obowiązujących przepisów prawa. Skutkowało to koniecznością oddalenia skargi na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.). Sprawa rozpoznana została na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, a podstawę ku temu stanowi art. 119 pkt 3 w związku z art. 120 ww. ustawy procesowej.