I SA/Bk 35/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wojciech Stachurski, Sędziowie sędzia WSA Jacek Pruszyński (spr.), sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska, Protokolant Beata Rusiecka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 27 marca 2013 r. sprawy ze skargi E. N. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] grudnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia zobowiązania w podatku od spadków i darowizn z tytułu nabycia rzeczy i praw majątkowych w drodze spadku oddala skargę. Decyzją z [...] grudnia 2012 r., nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B. z [...] października 2012 r. Nr [...] ustalającą Pani E. N. (dalej: Skarżąca) podatek od spadków i darowizn w wysokości 133,00 zł z tytułu nabycia spadku po zmarłej H. N. Z akt sprawy wynika, że na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w S. [...] Wydział Cywilny z [...] kwietnia 2011 r., sygn. akt [...] spadek po zmarłej [...] czerwca 2010r H. N. na podstawie ustawy nabyli: mąż K. N. w [...] części oraz: córka K. S., córka M. N., córka E. N. i syn K. N., po [...] każde z nich. Postanowienie uprawomocniło się [...] maja 2011 r. W dniu [...] października 2012 r. E. N. wspólnie z pozostałymi spadkobiercami złożyła zeznanie SD-3 o nabyciu w drodze spadku rzeczy i praw majątkowych. Ze złożonego zeznania oraz z dołączonych dokumentów wynika, iż w skład masy spadkowej weszło spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego oznaczonego nr [...] o pow. [...] m2, położone w C. B. przy ul. O. [...]. Wartość majątku spadkowego spadkobiercy określili na kwotę 75.000,00 zł. Ustalając Skarżącej zobowiązanie podatkowe w podatku od spadków i darowizn w wysokości 133,00 zł organy do podstawy opodatkowania przyjęły wartość nabytego przez nią udziału w spadku w wysokości [...] zł ([...] zł) oraz uwzględniły kwotę wolną od opodatkowania w wysokości 9.637 zł. Organ powołał treść przepisu art. 4a ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2009 r. i wskazał, że niespełnienie warunku przewidzianego tym przepisem tj. niezgłoszenie nabytych rzeczy lub praw majątkowych w terminie określonym w ustawie skutkuje opodatkowaniem nabytych rzeczy lub praw majątkowych na zasadach określonych dla nabywców zaliczanych do I grupy podatkowej. Skarżąca nie złożyła zaś zgłoszenia o nabyciu majątku w drodze spadku w terminie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się postanowienia Sądu o stwierdzeniu nabycia spadku. Zaskarżając decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. Pani E. N. wskazała, że brak zgłoszenia w terminie 6 miesięcy nastąpił z niewiedzy. Nikt z urzędników nie poinformował jej o takiej potrzebie. Wskazała też, że nie uczestniczyła w rozprawie dot. nabycia spadku. Ponadto odnośnie zapłaty podatku poinformowała, że nie otrzymała żadnego spadku i w żaden sposób nie wpłynął on na polepszenie jej sytuacji majątkowej. Z kolei mieszkanie może sprzedać dopiero za 5 lat. Z obowiązku podatkowego wywiąże się, gdy "spadek będzie miała w portfelu". W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga jest niezasadna. Stan faktyczny sprawy jest bezsporny. Nie budzi zwłaszcza wątpliwości prawidłowość wyliczenia kwoty podatku ani fakt, że w terminie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się postanowienia Sądu stwierdzającego nabycie spadku Skarżąca nie zgłosiła nabycia prawa majątkowego właściwemu organowi. W myśl przepisu art. 4a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 1993 r. o podatku od spadków i darowizn (tekst jedn. Dz. U. z 2009 r. Nr 93, poz. 768) zwalnia się od podatku nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę, jeżeli zgłoszą nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego powstałego na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 2-8 i ust. 2, a w przypadku nabycia w drodze dziedziczenia w terminie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku, z zastrzeżeniem ust. 2 i 4. Z kolei przepis ust. 2 art. 4a stanowi, że jeżeli nabywca dowiedział się o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych po upływie terminów, o których mowa w ust. 1 pkt 1, zwolnienie, o którym mowa w ust. 1, stosuje się, gdy nabywca zgłosi te rzeczy lub prawa majątkowe naczelnikowi urzędu skarbowego nie później niż w terminie 6 miesięcy od dnia, w którym dowiedział się o ich nabyciu, oraz uprawdopodobni fakt późniejszego powzięcia wiadomości o ich nabyciu. W przypadku niespełnienia warunków, o których mowa w ust. 1 i 2, nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych podlega opodatkowaniu na zasadach określonych dla nabywców zaliczonych do I grupy podatkowej (art. 4a ust. 3 ustawy). Brzmienie powołanego przepisu art. 4a ww. ustawy nie pozostawia wątpliwości, że koniecznym warunkiem skorzystania ze zwolnienia w podatku od spadków i darowizn jest zachowanie terminu 6-miesięcznego na zgłoszenie nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych. Termin ten ma charakter materialnoprawny, w związku z tym nie może zostać przywrócony, a jego dotrzymanie jest bezwzględnym warunkiem zastosowania zwolnienia podatkowego (por. wyrok WSA w Łodzi z 14 marca 2012 r., I SA/Łd 60/12; wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 22 listopada 2007 r., I SA/Bd 675/07, ZNSA 2007, nr 4 (13), s. 108). Oczywistym jest również, że skorzystanie ze zwolnienia zależy od woli podatnika i to na nim ciąży obowiązek spełnienia przesłanek, które warunkują skorzystanie z tego zwolnienia. Nie można tego obowiązku przerzucać na organ podatkowy, w szczególności organ nie ma obowiązku informowania podatników o warunkach korzystania ze zwolnień podatkowych. Odnośnie przepisu art. 4a ust. 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn wskazuje się, że ma on przepis ma charakter wyjątkowy i z tego powodu nie może być wykładany w sposób rozszerzający. Stąd spadkobierca, który był uczestnikiem postępowania o stwierdzenie nabycia spadku (był zawiadamiany przez sąd o terminach rozpraw), nie może, powołując się na ten przepis, twierdzić, że o terminie uprawomocnienia postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku dowiedział się później, niż ono faktycznie się uprawomocniło (por. S. Babiarz, A. Mariański, W. Nikiel, Ustawa o podatku od spadków i darowizn, Komentarz do art. 4a, opubl. w LEX). Z postanowienia Sądu Rejonowego w S. [...] Wydział Cywilny z [...] kwietnia 2011 r., sygn. akt [...] wynika tymczasem, że Skarżąca była uczestnikiem postępowania w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku. Także treść pism Skarżącej wskazuje, że znała ona treść postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, natomiast brak zgłoszenia nabycia prawa majątkowego w terminie 6-miesięcznym nastąpił z powodu niewiedzy o tym, że istnieje potrzeba dokonania tej czynności. W tej sytuacji należy stwierdzić, że decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w B. jest zgodna z obowiązującymi przepisami prawa. Wobec braku złożenia zgłoszenia SD-Z2 o nabyciu spadku po H. N. w terminie do [...] listopada 2011 r. organ podatkowy miał obowiązek ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn z tytułu nabycia przez stronę spadku po zmarłej matce. Organ wydając decyzję nie naruszył także przepisów prawa procesowego. Trzeba dodać, że nie znajduje uzasadnienia w treści obowiązujących przepisów stanowisko Skarżącej, iż zapłata podatku od spadków i darowizn może nastąpić dopiero po sprzedaży mieszkania nabytego w drodze spadku. Nabycie spadku następuje zgodnie z art. 924 k.c. w chwili jego otwarcia, które według art. 924 k.c. ma miejsce z chwilą śmierci spadkodawcy. Z kolei wydanie postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku i jego uprawomocnienie powoduje - stosownie do art. 6 ust. 4 ustawy o podatku od spadków i darowizn - powstanie obowiązku podatkowego w podatku od spadków darowizn. W tym stanie rzeczy Sąd oddalił skargę, o czym orzekł na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).