I SA/Bk 36/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA J. Lewkowicz (spr.), Sędzia WSA S. Presnarowicz, Asesor WSA U. Rymarska, Protokolant U. Zajko, po rozpoznaniu w dniu 7 maja 2004 r. sprawy ze skargi J. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] grudnia 2003 r. Nr [...] w przedmiocie kosztów postępowania egzekucyjnego w sprawie o egzekucję należności pieniężnych. oddala skargę Dyrektor Izby Skarbowej w B. postanowieniem z dnia [...].12.2003 r. po rozpatrzeniu zażalenia J. M. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...].10.2003 r. Nr [...] w sprawie określenia wysokości kosztów egzekucyjnych obciążających stronę, utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że pismem z 24.08.2003 r. zobowiązany zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. o wydanie rozstrzygnięcia w sprawie kosztów egzekucyjnych, wnioskując jednocześnie o obciążenie nimi wierzyciela, bądź ich umorzenie oraz o zwrot kwoty pobranej przez organ egzekucyjny tytułem kosztów. Postanowieniem z [...].09.2003 r. nr [...] organ egzekucyjny określił wysokość kosztów egzekucyjnych obciążających Stronę oraz odmówił ich umorzenia. W uzasadnieniu stwierdził, iż kosztami egzekucyjnymi w wysokości 159 zł obciążył zobowiązanego, bowiem wszczęcie postępowania egzekucyjnego nastąpiło z jego winy, gdyż w terminie 30 dni od daty otrzymania od wierzyciela wezwania do zapłaty nie przedstawił dokumentu potwierdzającego zawarcie umowy ubezpieczenia OC. Na powyższe postanowienie zobowiązany pismem z 8.09.2003 r. wniósł zażalenie, w którym wnioskował o jego uchylenie w całości oraz rozstrzygnięcie o kosztach egzekucyjnych poprzez ich umorzenie bądź określenie na kwotę 29 zł. W uzasadnieniu zażalenia zarzucił organowi egzekucyjnemu brak ustosunkowania się w zaskarżonym postanowieniu do argumentów podniesionych we wniosku z 24.08.2003 r. Stwierdził ponadto, iż w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym doszło do naruszenia art. 27c ustawy egzekucyjnej, bowiem zgodnie z treścią powyższego artykułu do przeprowadzania egzekucji z majątku wspólnego należało wystawić tytuł wykonawczy zarówno przeciw dłużnikowi jak i jego małżonkowi, czego zdaniem Skarżącego nie uczyniono w przeprowadzonym postępowaniu. Postanowieniem z [...].10.2003 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w B. uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu stwierdził, iż postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z [...].09.2003 r. nr [...] zawiera zarówno rozstrzygnięcie w zakresie ustalenia wysokości kosztów egzekucyjnych jak i odmowy ich umorzenia. Natomiast z art. 64c § 7 i 64e § 5 ustawy z 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wynika, iż postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych i postanowienie w sprawie umorzenia kosztów egzekucyjnych są odrębnymi rozstrzygnięciami, od których przysługują dwa niezależne od siebie środki odwoławcze. W wyniku ponownego rozpatrzenia wniosku z 24.08.2003 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. postanowieniem z [...].10.2003 r. nr [...] (k-16) ponownie określił wysokość kosztów egzekucyjnych w kwocie 159 zł, obciążając nimi Stronę. Na powyższe postanowienie pismem z 5.11.2003 r. Strona wniosła zażalenie, w którym wnioskowała o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz rozstrzygnięcie o kosztach egzekucyjnych poprzez obciążenie nimi wierzyciela bądź określenie ich na kwotę 29 zł. W uzasadnieniu ponownie powołał się na argumenty podnoszone wcześniej. Nie znajdując podstaw do uwzględnienia zażalenia, Dyrektor Izby Skarbowej w B. stwierdził, iż istota zagadnienia sprowadza się do ustalenia wysokości i zasadności obciążenia strony kosztami postępowania egzekucyjnego. Zgodnie z zasadą określoną w art. 64c § 1 ustawy z 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji koszty egzekucyjne, związane z prowadzeniem egzekucji obciążają zobowiązanego. Wierzyciel ponosi koszty postępowania w sytuacji, gdy spowoduje niezgodne z prawem wszczęcie lub prowadzenie egzekucji (art. 64c § 3 w/w ustawy) lub gdy koszty nie mogą być ściągnięte od zobowiązanego (art. 64c § 4 ustawy egzekucyjnej). Koszty postępowania egzekucyjnego powstają z mocy ustawy, w wyniku przeprowadzonych czynności egzekucyjnych, składają się na nie opłaty za czynności egzekucyjne oraz wydatki egzekucyjne. Z materiału zgromadzonego w aktach sprawy wynika, iż postępowanie egzekucyjne w sprawie prowadzone było zgodnie z obowiązującymi przepisami. Naliczanie kosztów egzekucyjnych odbywało się w/g zasad określonych w art. 64 – 64b ustawy z 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Na koszty niniejszego postępowania egzekucyjnego w kwocie 159 zł złożyły się: opłata za sporządzenie protokołu o stanie majątkowym – 3 zł, opłata za zajęcie wierzytelności – 130 zł oraz opłata manipulacyjna w wysokości 26 zł. Przedmiotowe postępowanie egzekucyjne było wszczęte i prowadzone zgodnie z prawem, gdyż Strona w terminie 30 dni od daty otrzymania przesłanego przez wierzyciela – Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny w Warszawie wezwania do uregulowania opłaty za niedopełnienie obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia OC (k-1), nie przedstawiła dowodów potwierdzających, iż nie jest zobowiązana do uiszczenia tej opłaty. Naraziła się w ten sposób na poniesienie kosztów egzekucyjnych związanych z uruchomieniem procedury egzekucyjnej. Należy zauważyć, iż Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny doręczył wezwanie do uregulowania w/w opłaty 9.02.2001 r. natomiast tytuł wykonawczy z [...].12.2002 r. nr [...] przekazał Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w S. do realizacji 23.12.2002 r. Zatem zobowiązany w okresie ponad roku miał możliwość zgromadzenia i okazania wierzycielowi dokumentów potwierdzających brak przesłanek do poniesienia objętej wezwaniem opłaty. Wierzyciel w tej sytuacji skierował sprawę na drogę postępowania egzekucyjnego, zgodnie ze wskazaną w wezwaniu informacją. Nie można zatem stwierdzić, iż doszło do niezgodnego z prawem wszczęcia egzekucji. Tym samym brak jest przesłanek do obciążenia przedmiotowymi kosztami wierzyciela. Dopiero w toku postępowania egzekucyjnego w wyniku korzystania z instytucji zarzutów Strona przedstawiła dowody, po uwzględnieniu których wierzyciel odstąpił od dochodzenia opłaty. Na mocy art. 29 ustawy egzekucyjnej organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. W ramach postępowania egzekucyjnego zarówno organ egzekucyjny jak i organ odwoławczy nie mają uprawnień do badania zasadności i wymagalności obowiązku będącego podstawą egzekucji. Organ egzekucyjny tym samym nie może oceniać kwestii merytorycznych podlegających kompetencjom innego organu (wierzyciela). Jednocześnie Dyrektor Izby Skarbowej w B. wyjaśnił, że w myśl art. 27c ustawy egzekucyjnej tytuł wykonawczy wystawia się na oboje małżonków, jeżeli egzekucja administracyjna ma być prowadzona zarówno z majątku wspólnego zobowiązanego i jego małżonka jak i z majątków osobistych. Zatem, jeżeli egzekucja administracyjna prowadzona jest wyłącznie z majątku wspólnego nie ma potrzeby wystawiania tytułu wykonawczego na oboje małżonków. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego J. M. zarzucił postanowieniu naruszenie art. 262 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, art. 27 k.p.a. oraz art. 32 § 1 i 2 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego i wniósł o jego uchylenie. W uzasadnieniu skarżący stwierdził, że przepisy ustawy z 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zawierające regulacje dotyczące kosztów egzekucyjnych nie mają charakteru wyczerpującego. Zdaniem skarżącego nie wyłączają zatem stosowania art. 262 § 1 Kpa, w myśl którego stronę obciążają te koszty postępowania, które wynikły z winy strony lub zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Zajęcie wierzytelności pieniężnej tj. nadpłaty wynikającej ze wspólnego rozliczenia się małżonków z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2002 r. zostało przeprowadzone bezprawnie, gdyż przedmiotowa wierzytelność stanowi składnik majątku wspólnego skarżącego jak i współmałżonki w sytuacji gdy tytuł wykonawczy z [...].12.2002 r. nr [...] został wystawiony tylko na skarżącego, nie zaś na oboje małżonków. W związku z tym zdaniem skarżącego doszło do naruszenia art. 32 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego oraz art. 27 ustawy egzekucyjnej. Skarżący nadmienił także, że nie może pogodzić się z faktem, iż wymaga się od niego zapłaty "rachunku" za ewidentny błąd organu administracyjnego. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w B. podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Koszty egzekucyjne uregulowane są w Rozdziale 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. Nr 110 z 2002 r., poz. 968 ze zm.). W myśl art. 64 § 1 tej ustawy, organ egzekucyjny w egzekucji należności pieniężnych pobiera za dokonane czynności egzekucyjne opłaty w wysokości ustalonej w tym przepisie. Opłaty wymienione w tym przepisie wraz z wydatkami poniesionymi przez organ egzekucyjny stanowią koszty egzekucyjne (art. 64c § 1). Zasadą jest, że koszty egzekucyjne obciążają zobowiązanego. Wyjątki od tej zasady zawarte są w § 2 – 4 art. 64c, jednak nie dotyczą one sytuacji występującej w niniejszej sprawie. Na koszty prowadzonego postępowania egzekucyjnego w kwocie 159 zł złożyły się: opłata za sporządzenie protokołu o stanie majątkowym – 3 zł, opłata za zajęcie wierzytelności – 130 zł, opłata manipulacyjna – 26 zł. Wysokość kosztów nie jest kwestionowana. Skarżący podważa jedynie zasadność obciążenia go tymi kosztami twierdząc, że nie zostały one przez niego zawinione. Z materiału zebranego w sprawie wynika, że zarzut ten jest niezasadny. W myśl art. 29 ustawy organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. wszczął postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego z [...].12.2002 r. wystawionego przez Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny w W. Wezwanie do uregulowania opłaty Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny doręczył skarżącemu 9 lutego 2001 r. Skarżący przez ponad półtora roku nie przedstawił wierzycielowi dokumentów wskazujących na brak przesłanek do obciążenia go tą opłatą. Wszczęcie procedury egzekucyjnej nie wynika więc z błędu organu egzekucyjnego, który – jak wyżej wspomniano – pobiera za dokonane czynności egzekucyjne opłaty. Niezasadny jest też zarzut naruszenia art. 32 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, gdyż stosownie do przepisu art. 27c cyt. wyżej ustawy, tytuł wykonawczy wystawia się na oboje małżonków wtedy, gdy egzekucja administracyjna ma być prowadzona zarówno z majątku wspólnego zobowiązanego i jego małżonka jak i z ich majątków osobistych. W przedmiotowej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca. Z przytoczonych powodów skarga jako niezasadna została oddalona na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).