I SA/Bk 366/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marcin Kojło (spr.), Sędziowie sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz,, sędzia WSA Andrzej Melezini, , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 listopada 2022 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. D. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] czerwca 2022 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia zarzutu do opisu i oszacowania wartości nieruchomości oddala skargę. Naczelnik Urzędu Skarbowego w A. na podstawie tytułu wykonawczego nr[...], obejmującego należności z tytułu podatku od towarów i usług od [...] do [...] stycznia 2019 r. prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku Spółki jawnej H. (dalej jako: "Spółka"), której wspólnikiem jest J.D.(dalej jako: "skarżący"). Celem wyegzekwowania dochodzonych należności, organ egzekucyjny zawiadomieniem z [...]lipca 2019 r. zajął stanowiącą własność Spółki nieruchomość, położoną w A.obręb 3 działka nr[...], dla której Sąd Rejonowy w A. prowadzi księgę wieczystą nr[...]. Z akt sprawy wynika, że w sprawie nastąpił zbieg egzekucji administracyjnej z sądową, której prowadzenie przejął Naczelnik Urzędu Skarbowego w A.. W dniu [...] listopada 2021 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w A. sporządził protokół z opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Pismem z [...] grudnia 2021 r. skierowanym do Naczelnika Urzędu Skarbowego w A., skarżący wniósł zarzuty do opisu i oszacowania wartości nieruchomości. W związku z tym, że zarzuty zostały wniesione z uchybieniem terminu do ich wniesienia, Naczelnik Urzędu Skarbowego w A. pismem z [...] stycznia 2022 r. nr [...]zawiadomił skarżącego o uchybieniu terminu i wyznaczył termin 30 dni od odebrania zawiadomienia do złożenia wniosku o przywrócenie terminu wraz z podaniem przyczyn i uprawdopodobnieniem, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. W odpowiedzi na powyższe, pismem z [...] lutego 2022 r. skarżący wniósł o przywrócenie terminu do złożenia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Postanowieniem z [...] lutego 2022 r. nr [...]Naczelnik Urzędu Skarbowego w A. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zarzutu do opisu i oszacowania wartości ww. nieruchomości. Organ egzekucyjny stwierdził, że nie sposób uznać, że skarżący działał w błędnym przeświadczeniu o istnieniu innego terminu do wniesienia zarzutów, ponieważ był zawiadomiony o terminie zakończenia opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Nie można również uznać, że uprawdopodobnił, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Pismem z [...] marca 2022 r. (data wpływu do Urzędu Skarbowego w A.[...] marca 2022 r.) skarżący wniósł zażalenie na ww. postanowienie do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. (dalej jako: "DIAS"). W związku z tym, że zażalenie zostało złożone z uchybieniem terminu do jego wniesienia, DIAS pismem z [...] kwietnia 2022 r. nr [...]zawiadomił skarżącego o uchybieniu terminu i wyznaczył 30- dniowy termin od dnia doręczenia zawiadomienia na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia wraz z uprawdopodobnieniem, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Organ odwoławczy pouczył jednocześnie, że niezłożenie wniosku o przywrócenie terminu w wyznaczonym czasie spowoduje stwierdzenie uchybienia terminu do złożenia zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w A. z [...] lutego 2022 r. W odpowiedzi na zawiadomienie skarżący przesłał pismo [...]maja 2022 r. zatytułowane "Zażalenie", którego treść stanowi powtórzenie zażalenia wniesionego [...] marca 2022 r. W piśmie tym skarżący nie zawarł wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. W związku z niezłożeniem przez skarżącego wniosku o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia, w wyznaczonym terminie, postanowieniem z [...] marca 2022 r. nr [...]DIAS stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w A.z [...] lutego 2022 r. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy w pierwszej kolejności przytoczył treść art. 17 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2022 r. poz. 479 ze zm., dalej jako: "u.p.e.a."). Następnie wskazał, że postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w A. z [...] lutego 2022 r. zostało doręczone skarżącemu w dniu 14 marca 2022 r., termin na złożenia zażalenia upłynął w dniu 21 marca 2022 r., zaś zażalenie zostało złożone w dniu 24 marca 2022 r., a zatem po upływie 7- dniowego terminu do jego złożenia. Jednocześnie skarżący nie złożył wniosku o przywrócenie terminu, pomimo, iż został o tym zawiadomiony pismem DIAS z [...] kwietnia 2022 r. Na powyższe postanowienie skarżący wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, wnosząc o jego uchylenie w całości. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie art. 134 i art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej jako: "k.p.a.") w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez odmowę przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania wartości ww. nieruchomości. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że zaskarżone postanowienie jest nieprzekonywujące, nie zawiera prawidłowego wyjaśnienia faktycznego i prawnego, nie pozwala uznać, czy rzeczywiście istniały przesłanki do odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zarzutu do opisu i oszacowania nieruchomości. W ocenie autora skargi, organ pierwszej instancji ograniczył się jedynie do wskazania, że jako uczestnik postępowania o terminie opisu i oszacowania wartości nieruchomości został powiadomiony [...] września 2021 r., kiedy odebrał pisemne zawiadomienie. Z kolei organ odwoławczy uznał, że skarżący nie złożył wniosku o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia w wyznaczonym terminie. Zdaniem skarżącego DIAS pominął okoliczność, że w postępowaniu odwoławczym ma obowiązek weryfikowania rozstrzygnięć organu pierwszej instancji pod kątem ich zgodności z prawem. Tymczasem organ odwoławczy nie odniósł się do jego stanowiska w sprawie, przedstawionego we wniosku z [...] lutego 2022 r. dotyczącego dochowania terminu na złożenie zarzutów. W ocenie skarżącego w świetle przedstawionego stanu faktycznego uznać należy, że organ zainicjował postępowanie administracyjne o przywrócenie terminu na złożenie pisma procesowego, które powinno być umorzone, gdyż w obrocie prawnym pozostają zarzuty z[...] grudnia 2021 r. złożone do organu egzekucyjnego w ustawowym terminie. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie oraz wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga podlegała oddaleniu. Przedmiotem kontroli sądu jest postanowienie DIAS z [...] czerwca 2022 r. stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w A. z [...] lutego 2022 r. odmawiające przywrócenie terminu do wniesienia zarzutu do opisu i oszacowania wartości nieruchomości. W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 34 § 3 u.p.e.a. na postanowienie w sprawie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej przysługuje zażalenie. Jak wynika z treści art. 141 § 2 k.p.a. zażalenia wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie, a gdy postanowienie zostało ogłoszone ustnie - od dnia jego ogłoszenia stronie. A skoro w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (zob. art. 18 u.p.e.a.) tym samym zażalenie na postanowienie w sprawie zarzutu wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie. W myśl art. 17 § 1 u.p.e.a., o ile przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej, rozstrzygnięcie i zajmowane przez organ egzekucyjny lub wierzyciela stanowisko w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia. Na postanowienie to służy zażalenie, jeżeli niniejsza ustawa lub Kodeks postępowania administracyjnego tak stanowi. Zażalenie wnosi się do organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał zaskarżone postanowienie, w terminie 7 dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia postanowienia. Zachowanie tego terminu stanowi przy tym warunek konieczny skutecznego podważenia rozstrzygnięcia, z którym nie zgadza się strona. W razie upływu wskazanego terminu, organ odwoławczy jest zobowiązany w świetle art. 134 w zw. z art. 144 k.p.a. do stwierdzenia w drodze postanowienia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia. W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że regulacja ustanowiona w art. 134 k.p.a. wyznacza zakres postępowania organu odwoławczego, określanego mianem wstępnego, rozpoczynającego działania organu wyższego stopnia od badania zaistnienia formalnych przesłanek dopuszczalności środka zaskarżenia. Na tym etapie postępowania organ odwoławczy jest obowiązany ocenić, czy dany środek zaskarżenia jest dopuszczalny i czy został wniesiony w terminie. Jeżeli czynności postępowania wstępnego ujawnią brak wystąpienia formalnych przesłanek odwołania (zażalenia), to obowiązkiem organu jest wydanie postanowienia kończącego ostatecznie postępowanie w sprawie. Akt ten nie tylko kończy etap postępowania wstępnego, lecz jednocześnie całe postępowanie dwuinstancyjne. Dopiero pozytywny rezultat wskazanych czynności rodzi prawo i jednocześnie obowiązek organu odwoławczego zbadania sprawy i jej rozstrzygnięcia. Oznacza to, że jedynie po ustaleniu przez organ wyższego stopnia, że środek zaskarżenia został skutecznie wniesiony, może on badać kwestie materialnoprawne sprawy (zob. wyrok WSA w Gliwicach z 11 października 2019 r. sygn. akt II SA/Gl 738/19, wyrok WSA w Gdańsku z 14 września 2021 r. sygn. akt I SA/Gd 705/21). Podjęcie przez organ odwoławczy czynności zmierzających do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy każdorazowo poprzedza postępowanie wstępne, w trakcie którego organ ten podejmuje czynności mające na celu ustalenie m.in., czy środek odwoławczy został wniesiony z zachowaniem terminu. Przeprowadzenie tych czynności wstępnych jest obligatoryjne. Ewentualne ustalenie, że odwołanie (zażalenie) wniesiono z uchybieniem terminu skutkuje tym, że organ nie rozpoznaje odwołania (zażalenia) merytorycznie, lecz postanowieniem stwierdza uchybienie terminu do wniesienia odwołania (zażalenia), zgodnie z art. 134 k.p.a. (w przypadku zażalenia – w zw. z art. 144 k.p.a.). Stwierdzenie uchybienia terminu nie jest bowiem zależne od swobodnego uznania organu, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej. Jak wynika z akt sprawy, postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w A. z [...] lutego 2022 r. zostało doręczone skarżącemu w dniu 14 marca 2022 r., a zatem termin do wniesienia zażalenia upływał z dniem 21 marca 2022 r. Tymczasem strona złożyła osobiście zażalenie w dniu 24 marca 2022 r., a więc z uchybieniem ustawowego terminu określonego w art. 17 § 1 u.p.e.a. W tej sytuacji organ odwoławczy prawidłowo w oparciu o przepis art. 134 w zw. z art. 144 k.p.a. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. Skoro skarżący złożył zażalenie po upływie terminu do jego wniesienia, to organ, wbrew twierdzeniom skarżącego, nie mógł przystąpić do jego rozpoznania, lecz zobowiązany był stwierdzić uchybienie terminu do wniesienia zażalenia w drodze postanowienia. Uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia, o którym mowa w art. 134 k.p.a. Stwierdzenie uchybienia terminu nie zależy od swobodnego uznania organu administracji publicznej, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej. Skuteczne uchylenie się od skutków uchybienia terminu możliwe jest jedynie przy zastosowaniu dopuszczalnych środków prawnych przewidzianych w danym postępowaniu, pozwalających na uniknięcie negatywnych konsekwencji uchybienia terminu. Środkiem takim jest złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia oraz jego uwzględnienie przez organ odwoławczy. Jednakże w przedmiotowej sprawie, pomimo zawiadomienia skarżącego pismem z [...] kwietnia 2022 r. o uchybieniu terminu i wyznaczeniu 30-dniowego terminu od dnia doręczenia zawiadomienia na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia wraz z uprawdopodobnieniem, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, skarżący nie złożył wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. Przesłał jedynie pismo zatytułowane "Zażalenie", którego treść stanowi powtórzenie zażalenia wniesionego 24 marca 2022 r. Mając powyższe na uwadze, sąd stwierdził, że pomimo, iż wynik przeprowadzonego postępowania nie jest zgodny z oczekiwaniami skarżącego, nie może to oznaczać, że zaskarżone postanowienie narusza prawo, w tym art. 134 i art. 144 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Wydanie zaskarżonego rozstrzygnięcia było bowiem następstwem ustalenia obiektywnego faktu spóźnienia się ze złożeniem zażalenia i niezłożeniem przez skarżącego wniosku o przywrócenia terminu do wniesienia tego zażalenia, pomimo pisma DIAS z [...] kwietnia 2022 r. zawiadamiającego ww. o takiej możliwości. Ponadto, wbrew zarzutom skarżącego, wydanie zaskarżonego postanowienia poprzedziło dokładne wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla podejmowanego w sprawie rozstrzygnięcia (art. 7 i 77 k.p.a.). Ocena ta nie nosi cech dowolności (art. 80 k.p.a.). Nie doszło też do naruszenia zasad postępowania, w szczególności zasady pogłębiania zaufania (art. 8 § 1 k.p.a.) i zasady przekonywania (art. 11 k.p.a.). Zgodnie zaś z art. 124 § 2 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w rozstrzygnięciu zawarto podstawowe jego elementy, wskazano także uzasadnienie faktyczne i prawne. Zamierzonego przez skarżącego skutku prawnego nie mogą odnieść zarzuty skargi co do prawidłowości postanowienia organu I instancji. Bezzasadny okazał się również zarzut, że w postępowaniu odwoławczym organ ma obowiązek weryfikowania rozstrzygnięć organu pierwszej instancji pod kątem ich zgodności z prawem. Jak to już zostało wcześniej wyjaśnione, zażalenie wniesione z uchybieniem terminu skutkuje tym, że organ nie rozpoznaje zażalenia merytorycznie, lecz postanowieniem stwierdza uchybienie terminu do jego wniesienia. Reasumując, w ocenie sądu, podczas wydawania zaskarżonego postanowienia nie doszło do naruszenia obowiązujących przepisów prawa. Skutkowało to koniecznością oddalenia skargi na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.). Sprawa rozpoznana została na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, a podstawę ku temu stanowi art. 119 pkt 3 w związku z art. 120 ww. ustawy procesowej.