I SA/Bk 372/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Mieczysław Markowski po rozpoznaniu w dniu 28 sierpnia 2013 r., na posiedzeniu niejawnym wniosku B. [...] Sp. z o.o. w B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B. [...] Sp. z o.o. w B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] maja 2013 r. Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od gier za miesiące od stycznia 2010 r. do listopada 2012 r. oraz odmowy zgodnego z wnioskiem strony stwierdzenia i zwrotu nadpłaty w podatku od gier za ten okres p o s t a n a w i a: odmówić przyznania skarżącej spółce prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. "B. [...]" Spółka z o.o. w B. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. We wniosku wskazała, że prowadzi działalność gospodarczą związaną z grami losowymi i zakładami wzajemnymi. Nie posiada środków na uiszczenie wpisu od skargi, gdyż jej przychody w związku z wprowadzeniem przepisów nowej ustawy hazardowej zmalały znacznie w stosunku do lat 2009 i 2010. Przyczyniła się do tego również znaczna podwyżka podatku od gier: ze 180 Euro na 2.000 zł od każdego automatu eksploatowanego przez spółkę. To spowodowało, że większość wpływających środków przeznaczana jest aktualnie na uiszczanie zobowiązań publicznoprawnych, których nieregulowanie skutkuje cofnięciem zezwolenia. Spółka eksploatuje obecnie około 75 % mniej automatów niż pod koniec 2009 r., co powoduje brak środków na bieżącą działalność. W formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazano, że wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych spółki wynosi 1.000.000,00 zł, natomiast wartość środków trwałych za ostatni rok wynosi 1.837.062,10 zł. Według ostatniego bilansu spółka poniosła stratę w wysokości 300.486,38 zł. Na rachunku bankowym posiada ona środki w wysokości 23.812,43 zł, z tym że są to środki "wyjęte" z automatów do gier o niskich wygranych i przygotowuje się do uiszczenia należności publicznoprawnych oraz pozostałych należności, w tym: 62.000 zł tytułem podatku od gier, około 60.000 zł tytułem czynszu najmu za lokale oraz około 50.000 zł tytułem pozostałych wydatków. Łączna wysokość wydatków, do których poniesienia zobowiązana jest spółka w najbliższym czasie to około 170.000 zł miesięcznie, co znacznie przekracza ilość środków zgromadzonych na rachunku bankowym. Środki trwałe spółki to w większości automaty do gier o niskich wygranych, których w obecnych warunkach nie da się zbyć. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Wniosek podlega oddaleniu. Wniosek skarżącej Spółki o zwolnienie od kosztów sądowych zawiera żądanie udzielenia prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od koszów sądowych. Przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania - art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.). Zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest odpłatność, tzn. sąd podejmuje określone przepisami czynności jedynie wówczas, gdy strona lub uczestnik postępowania wniosą stosowną, przewidzianą dla danej czynności, opłatę (np. wpis od skargi). Wyjątki od tej zasady wynikają z konkretnych przepisów ustawy p.p.s.a. (art. 239) lub też mają charakter prawa pomocy. Celem prawa pomocy jest umożliwienie osobom o niskich dochodach i trudnej sytuacji materialnej poddania ich sprawy rozpatrzeniu przez sąd oraz umożliwienie realizacji innych uprawnień w postępowaniu sądowoadministracyjnym bez konieczności uiszczania opłat. Z uwagi na to, że prawo pomocy jest odstępstwem od zasady odpłatności postępowania sądowego, jego przyznanie następuje w sytuacjach wyjątkowych, szczególnych, po uprzednim wnikliwym zbadaniu sytuacji materialnej wnioskodawcy. W konsekwencji, co wymaga podkreślenia, to na żądającym zwolnienia od kosztów sądowych spoczywa wyłączny ciężar wykazania braku możliwości poniesienia kosztów postępowania powstających w związku z zainicjowaną sprawą. Okoliczność, czy warunki do przyznania prawa pomocy zostały spełnione, podlega ostatecznie ocenie sądu. Zdaniem sądu znajdujące się w aktach sprawy oświadczenia nie dają podstaw do przyjęcia, że uiszczenie kosztów sądowych pozostaje poza zasięgiem możliwości finansowych strony. Zwłaszcza, że na obecnym etapie postępowania sądowadministracyjnego koszty te ograniczają się do uiszczenia wpisu sądowego. W tym kontekście nie może ujść uwadze w szczególności fakt posiadania na rachunkach bankowych środków pieniężnych w wysokości ponad 23.812,43 zł tj. w kwocie przekraczającej koszty sądowe w sprawie niniejszej. Już ta okoliczność uniemożliwia przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Podobnie argumenty odwołujące się do obowiązku ponoszenia wydatków związanych z regulowaniem zobowiązań publicznoprawnych, w tym podatku od posiadanych automatów, nie mogą uzasadniać zwolnienia. Nie do zaakceptowania jest założenie, że konieczność zapłaty podatków powinna powodować zwolnienie od kosztów sądowych, bowiem te ostatnie również mają charakter publicznoprawny i nie powinny być traktowane jako podlegające zaspokojeniu w ostatniej kolejności. Wskazać trzeba, że mimo wykazywania straty Spółka nie udowodniła, że zalega z jakimikolwiek płatnościami, co uprawnia do wniosku o jej płynności finansowej oraz o tym, że wskazana strata nie jest okolicznością rozstrzygającą o sytuacji finansowej skarżącej. Jak wskazał NSA w postanowieniu z 19 lipca 2011 r. w sprawie II GZ 355/11 (dostępnym w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej w skrócie jako CBOSA) "strata powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Zatem powstanie straty nie oznacza jeszcze utraty płynności finansowej". Wskazać należy, że powyższym postanowieniem NSA rozpoznał zażalenie na postanowienie tutejszego sądu odmawiające przyznania skarżącej prawa pomocy w innej sprawie i brał pod uwagę okoliczności podobne tym, które wskazano w niniejszym postępowaniu. Skład orzekający podziela również stanowisko zawarte w postanowieniach tutejszego sądu z 6 grudnia 2011 r. w sprawie II SA/Bk 590/11 i z 14 grudnia 2011 r. w sprawie II SA/Bk 811/11 (dostępne w CBOSA), którymi oddalono wniosek Spółki [...] o przyznanie prawa pomocy w zakresie jak w niniejszym postępowaniu. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.