I SA/Bk 375/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału I: Tomasz Oleksicki, po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku I. F. i E. F. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego w osobie D. K. w sprawie ze skargi F. I. F., E. F. s.c. w B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] lutego 2016 r. Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od towarów i usług za miesiąc marzec 2015 r. p o s t a n a w i a 1. umorzyć postepowanie z wniosku I. F. i E. F. o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia doradcy podatkowego, 2. odmówić przyznania I. F. i E. F. prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Wspólnicy spółki cywilnej "F." I. F., E. F. z siedzibą B., małżonkowie I. i E. F. wnieśli o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego w osobie D. K. podając, iż pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym. Źródło miesięcznego utrzymania wnioskodawców stanowi działalność gospodarcza prowadzona przez E. F. oraz emerytura I. F. Z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej E. F. uzyskuje dochód miesięczny w wysokości 7.423,78 zł, natomiast emerytura I. F. wynosi 1.970 zł miesięcznie. W okresie [...] stycznia – [...] października 2016 r. E. F. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej uzyskał dochód w wysokości 74.237,79 zł. Wykazane wydatki miesięczne rodziny stanowią: energia elektryczna – 112 zł, wywóz nieczystości – 29 zł, gaz – 145 zł, telefon – 100 zł, ogrzewanie i ciepła woda – 500 zł, żywność – 1.000 zł, lekarstwa – 100 zł, ubrania i środki czystości – 250 zł, koszty związane z prowadzeniem księgowości – 700 zł. Dodatkowo wnioskodawcy spłacają kredyt (od [...] 2015 r.) zaciągnięty na finansowanie bieżącej działalności miesięczna rata spłaty tego zobowiązania to 8.333,33 zł plus odsetki w wysokości 632,02 zł. Dodatkowo dnia [...] października 2016 r. I. F celem uregulowania zobowiązań zaciągnęła kredyt obrotowy – operacyjny na kwotę 168.500 zł, miesięczna rata spłaty tego zobowiązania to 2.641,67 zł oraz kredyt obrotowy na rachunku bieżącym w kwocie 40.000 zł. Uiszczane opłaty roczne to: podatek od nieruchomości – 535 zł, ubezpieczenie mieszkania – 670 zł. W skład majątku małż. F. wchodzi: dom mieszkalny o powierzchni [...] m2 (wartość szacunkowa 400.000 zł) – małżeńska wspólność ustawowa. Na rzecz wnioskodawców została również zasądzona należność w kwocie 404.240 zł (nakaz zapłaty z dnia [...] listopada 2015 r. z klauzulą wykonalności). Na dzień [...] grudnia br. (data sporządzenia wniosku o przyznanie prawa pomocy) należność ta nie została wyegzekwowana. E. F. nie uzyskuje dochodów z tytułu prowadzenia spółki cywilnej, działalność ta została zawieszona z dniem [...] stycznia 2016 r., obecnie prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą (k. 217 - 223). W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 20 grudnia 2016 r. (k. 225 – 226) wnioskodawcy oświadczyli, że od [...] września do [...] listopada 2016 r. spółka "F." I. F., E. F. nie prowadziła działalności gospodarczej, działalność ta została bowiem zawieszona z dniem [...] stycznia 2016 r. (k. 228). Do akt sprawy wnioskodawcy dołączyli: rachunek zysków i strat spółki "F." I. F., E. F. za okres [...] stycznia – [...] września 2016 r.(k. 234 – 235); wyciąg z CEIDG (k. 236); podsumowanie przychodów i rozchodów "F." E. F. (k. 237); wyciągi z kont i rachunków bankowych (k. 238 – 279); umowy kredytowe i harmonogramy spłat zaciągniętych kredytów (k. 280 – 317). Na wstępie należy odnieść się do wniosku I. F. i E. F. w części dotyczącej ustanowienia doradcy podatkowego w osobie D. K. Zgodnie z treścią art. 246 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. W sprawie niniejszej (jak wynika z treści pism procesowym znajdujących się w aktach sprawy) "F." I. F., E. F. s.c. w B. jest reprezentowana przez doradcę podatkowego D. K. Pełnomocnictwo z dnia [...] lutego 2016 r.(k. 17) zostało złożone do akt sprawy niniejszej i nie zostało odwołane. W świetle brzmienia art. 246 § 3 cytowanej ustawy pozostawanie przez stronę w stosunku prawnym z profesjonalnym pełnomocnikiem z wyboru, wyklucza pozytywne rozpatrzenie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia doradcy podatkowego niezależnie od rzeczywistych możliwości finansowych wnioskodawcy. Mając zatem na uwadze fakt, że skarżąca spółka ma już w sprawie ustanowionego doradcę podatkowego z wyboru, postępowanie w tym zakresie jest zatem bezprzedmiotowe i zasadnym jest jego umorzenie. Dlatego też, na podstawie art. 249 a w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 246 § 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w punkcie I sentencji. Z uwagi na powyższe wniosek złożony przez I. F. i E. F. podlegał rozpoznaniu w części przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Zgodnie z treścią art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. W tym stanie rzeczy rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). Na wstępie należy wskazać, że w tut. Sądzie zawisłe są dwie sprawy spółki cywilnej "F." I. F., E. F. z siedzibą B. tj. sygn. akt I SA/Bk 374 – 375/16. W sprawach tych na obecnym etapie postepowania koszty sądowe ograniczają się do uiszczenia wpisu od ewentualnych skarg kasacyjnych. W sprawie niniejszej wysokość tej opłaty to 1.772 zł, natomiast w sprawie sygn. akt I SA/Bk 374/16 kwota wpisu od tej skargi wynosi 3.046 zł. W złożonym oświadczeniu małż. I. i E. F. - wspólnicy spółki cywilnej "F." I. F., E. F. z siedzibą B. (I. F. będąca wspólnikiem spółki cywilnej zawiesiła prowadzoną działalność gospodarczą w dniu [...] stycznia 2016 r.) wykazali iż, prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Obecnie źródłem utrzymania wnioskodawców jest emerytura I. F. w wysokości 1.975,13 zł netto (k. 159) oraz dochód uzyskiwany przez E. F. z tytułu prowadzenia jednoosobowej działalności gospodarczej – PHU F. E. F. z siedzibą w B. W okresie [...] – [...] 2016 r. przedsiębiorstwo to przyniosło stratę w kwocie 7.297,84 zł przy przychodzie 650.183 zł (k. 237). Z dołączonych do akt sprawy wyciągów z rachunków bankowych wynika, że w okresie [...] września – [...] listopada 2016 r. na rachunki bankowe przedsiębiorstwa wpłynęło 605.956 zł (k. 238 – 279). Wykazane wydatki miesięczne rodziny wynoszą 14.569 zł (energia elektryczna, wywóz nieczystości, gaz, telefon, ogrzewanie i ciepła woda, lekarstwa, ubrania i środki czystości, koszty związane z prowadzeniem księgowości oraz raty spłaty kredytów wraz z odsetkami). Dodatkowo wnioskodawcy ponoszą opłaty roczne w łącznej wysokości 1.205 zł (podatek od nieruchomości, ubezpieczenie mieszkania). Na rzecz małż. F. została zasądzona dnia [...] listopada 2015 r. kwota 404.240 zł (k. 23 sygn. akt I SA/Bk 374/16), wierzytelność ta nie została jeszcze wyegzekwowana od dłużnika (k. 218). Wobec wnioskodawców prowadzone jest postepowanie egzekucyjne na sumę 221.190,63 zł (k. 130). Majątek I. i E. F. stanowi dom mieszkalny o powierzchni [...] m2 ([...] m2 powierzchni użytkowej) – małżeńska wspólność ustawowa. Mając na uwadze powyższe okoliczności należało stwierdzić, iż u podstaw przedmiotowego rozstrzygnięcia legła okoliczność, iż małż. F. znajdują się w dobrej sytuacji materialnej pozwalającej na uznanie, iż są w stanie uiścić koszty sądowe we wskazanych wyżej sprawach zarówno na obecnym etapie postepowania jak również i inne ewentualne koszty które mogą się pojawić na dalszym etapie postepowania. O sytuacji finansowej wnioskodawców świadczy przede wszystkim dobra kondycja finansowa PHU F. E. F. z siedzibą w B., prowadzonego przez E. F. W tym miejscu należy przypomnieć, iż w okresie [...] – [...] 2016 r. wynik finansowy firmy to przychód w kwocie 650.183 zł, uzyskany przy relatywnie niewielkiej stracie 7.287,84 zł (k. 237). W analizowanym okresie [...] – [...] 2016 r. tym na konta przedsiębiorstwa wpłynęło łącznie 605.956 zł. Powyższe dane świadczą o tym, iż wnioskodawcy znajdują się w dobrej sytuacji materialnej, dysponując znacznymi środkami pieniężnymi z całą pewnością są w stanie wygospodarować łączną kwotę 4.818 zł na pokrycie kosztów związanych z wpisami od ewentualnych skarg kasacyjnych w obu sprawach obecnie zawisłych przed tut. Sądem. W tym miejscu należy wskazać, iż zgodnie z poglądem przyjętym w orzecznictwie i doktrynie strona prowadząca działalność gospodarczą powinna wykazać się szczególną zapobiegliwością i przezornością w zakresie finansowania udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym w związku z prowadzoną przez siebie działalnością gospodarczą, gdyż wiąże się ona ze swej istoty, z ryzykiem ponoszenia wszelkich związanych z nią konsekwencji, w tym ponoszenia kosztów sądowych (vide: T. Woś i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 632; postanowienie NSA z dnia 06 października 2004 r. sygn. akt GZ 71/2004, publ. ONSAiWSA 2005/1/8 ). Dodatkowo Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 24 czerwca 2008 r. sygn. akt I FZ 260/08 wskazał, iż strata wynikająca z zeznań podatkowych i bilansu jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznacza natomiast braku środków finansowych, a co za tym idzie, sama okoliczność nie warunkuje potrzeby udzielania pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych (LEX nr 479125). Ponadto w postanowieniu z dnia 13 czerwca 2008 r. w sprawie II FZ 193/08 NSA wskazał, iż rozmiar i warunki działalności gospodarczej prowadzonej przez osobę fizyczną, ubiegającą się o zwolnienie od kosztów sądowych, muszą być uwzględniane przy badaniu całokształtu sytuacji majątkowej wnioskodawcy (LEX nr 493771). Przyznanie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zatem prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł dochodów i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Ponadto, koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania, dlatego też część uzyskiwanych środków powinna być przeznaczona na ich poniesienie. Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.