I SA/Bk 375/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału I: Tomasz Oleksicki, po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku I. F. i E. F. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "F." I. F., E. F. s.c. w B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] lutego 2016 r. Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od towarów i usług za miesiąc marzec 2015 roku p o s t a n a w i a - odmówić przyznania I. F. i E. F. prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Wspólnicy spółki cywilnej "F." I. F., E. F. z siedzibą B., małżonkowie I. i E. F. wnieśli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych podając, iż pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym. Źródło miesięcznego utrzymania wnioskodawców stanowi działalność gospodarcza prowadzona przez E. F. oraz emerytura I. F. Z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej E. F. uzyskuje dochód miesięczny w wysokości 5.081 zł, natomiast emerytura I. F. wynosi 1.970 zł miesięcznie. Wykazane wydatki miesięczne rodziny stanowią: energia elektryczna – 112 zł, wywóz nieczystości – 29 zł, gaz – 145 zł, telefon – 100 zł, ogrzewanie i ciepła woda – 500 zł, paliwo – 400 zł, żywność – 1.000 zł, lekarstwa – 100 zł, ubrania i środki czystości – 250 zł, koszty związane z prowadzeniem księgowości – 700 zł. Dodatkowo wnioskodawcy spłacają kredyt (od [...] 2015 r.) zaciągnięty na finansowanie bieżącej działalności miesięczna rata spłaty tego zobowiązania to 8.333,33 zł plus odsetki w wysokości 898,13 zł. Uiszczane opłaty roczne to: podatek od nieruchomości – 535 zł, ubezpieczenie mieszkania – 670 zł, ubezpieczenie samochodu – 2.200 zł. W skład majątku małż. F. wchodzi: dom mieszkalny o powierzchni [...] m2 (wartość szacunkowa 400.000 zł) – małżeńska wspólność ustawowa oraz samochód osobowy T. V., rok prod. [...], niezbędny do prowadzenia działalności gospodarczej. Na rzecz wnioskodawców została również zasądzona należność w kwocie 404.240 zł (nakaz zapłaty z dnia [...] listopada 2015 r. z klauzulą wykonalności). Na dzień [...] kwietnia br. (data sporządzenia wniosku o przyznanie prawa pomocy) należność ta nie została wyegzekwowana. E. F. nie uzyskuje dochodów z tytułu prowadzenia spółki cywilnej, działalność ta została zawieszona z dniem [...] stycznia 2016 r., obecnie prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą z której w I kwartale br. uzyskał dochód w wysokości 15.243 zł. Miesięczna wysokość wszystkich wydatków i zobowiązań przekracza dochód rodziny. Poniesienie przez wnioskodawców wpisu od skargi wiązałoby się z koniecznością zaciągnięcia pożyczki, jednak z uwagi na trudną sytuację finansową uzyskanie tej pożyczki wiązałoby się z trudnościami (k. 42 – 49). W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 27 kwietnia 2016 r. E. F. oświadczył, że od [...] września 1995 r. prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą pod nazwą PHU "F." E. F. z siedzibą w B. Przedmiotem działalności przedsiębiorstwa jest sprzedaż hurtowa niewyspecjalizowana. I. F. od dnia [...] grudnia 2014 r. jako wspólnik spółki cywilnej prowadziła działalność wraz ze współmałżonkiem. Działalność ta została zawieszona w dniu [...] stycznia 2016 r. Obecnie I. F. nie prowadzi żadnej działalności, jej jedynym dochodem jest emerytura w wysokości 1.970 zł netto. E. F. posiada dom mieszkalny o wartości szacunkowej 400.000 zł. Powierzchnia tego budynku wynosi [...] m2 ([...] m2 powierzchni użytkowej). Dom wykorzystywany jest przez małż. F. do celów mieszkalnych, wnioskodawcy nie osiągają z tytułu jego posiadania dochodu (k. 59). Do akt sprawy wnioskodawcy dołączyli: wyciągi z CEIDG (k. 62 – 63); decyzję z dnia [...] lutego 2016 r. dot. ustalenia wysokości podatku od nieruchomości (k. 64); wyciąg z księgi wieczystej (k. 65 – 67); rachunki i faktury za telefon i Internet (k. 68 – 77); rachunek zysków i strat za 2015 r. (k. 78); podsumowanie księgi przychodów i rozchodów za okres styczeń - marzec 2016 r. (k. 79 i k. 91); zeznania podatkowe za 2015 r. (k. 80 – 90); rachunki i faktury za: wodę i ścieki (k. 92), odpady komunalne (k. 93), energię elektryczną i gaz (k. 94 – 100); wyciągi z rachunku bankowego za okres styczeń – marzec br. (k. 101 – 129); zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z dnia [...] kwietnia 2016 r. (k. 130); tytuły wykonawcze (k. 131 – 134); umowy kredytowe i harmonogramy spłat rat tych zobowiązań (k. 135 – 158); decyzja o waloryzacji emerytury z dnia [...] marca br. (k. 159). Zgodnie z treścią art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. W tym stanie rzeczy rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). Na wstępie należy wskazać, że w tut. Sądzie zawisłe są dwie sprawy spółki cywilnej "F." I. F., E. F. z siedzibą B. tj. sygn. akt I SA/Bk 374 – 375/16. W sprawach tych na obecnym etapie postepowania koszty sądowe ograniczają się do uiszczenia wpisu od skargi. W sprawie niniejszej wysokość tej opłaty to 3.543 zł, natomiast w sprawie sygn. akt I SA/Bk 374/16 kwota wpisu od skargi wynosi 6.092 zł. W złożonym oświadczeniu małż. I. i E. F. - wspólnicy spółki cywilnej "F." I. F., E. F. z siedzibą B. (I. F. będąca wspólnikiem spółki cywilnej zawiesiła prowadzoną działalność gospodarczą w dniu [...] stycznia 2016 r.) wykazali iż, prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Obecnie źródłem utrzymania wnioskodawców jest emerytura I. F. w wysokości 1.975,13 zł netto (k. 159) oraz dochód uzyskiwany przez E. F. z tytułu prowadzenia jednoosobowej działalności gospodarczej – PHU F. E. F. z siedzibą w B. (k. 59). W okresie styczeń – marzec br. dochód uzyskany z tytułu prowadzenia tej firmy to 18.818,86 zł, przy przychodzie 577.680 zł (k. 79). Z dołączonego do akt sprawy wyciągu z rachunku bankowego PHU F. E. F. z siedzibą w B. wynika, że w okresie 01 stycznia – 31 marca br. na konto przedsiębiorstwa wpłynęło 680.975,95 zł (k. 108, k. 116 i k. 128). W roku 2015 małż. F. osiągnęli dochód w wysokości 142.550,01 zł, przy przychodzie 6.079.411,93 zł (k. 80, k. 84). Ponadto, w okresie tym I. F. uzyskała dochód z tytułu otrzymywanej emerytury w wysokości 28.529,16 zł (k. 88). Wykazane wydatki miesięczne rodziny wynoszą 12.567,46 zł (energia elektryczna, wywóz nieczystości, gaz, telefon, ogrzewanie i ciepła woda, paliwo, lekarstwa, ubrania i środki czystości, koszty związane z prowadzeniem księgowości oraz rata spłaty wraz z odsetkami). Dodatkowo wnioskodawcy ponoszą opłaty roczne w łącznej wysokości 3.405 zł (podatek od nieruchomości, ubezpieczenie mieszkania, ubezpieczenie samochodu). Na rzecz małż. F. została zasądzona dnia [...] listopada 2015 r. kwota 404.240 zł (k. 23 sygn. akt I SA/Bk 374/16), wierzytelność ta nie została jeszcze wyegzekwowana od dłużnika (k. 43). Wobec wnioskodawców prowadzone jest postepowanie egzekucyjne na sumę 221.190,63 zł (k. 130). Majątek I. i E. F. stanowi dom mieszkalny o powierzchni [...] m2 ([...] m2 powierzchnia użytkowej) – małżeńska wspólność ustawowa oraz samochód osobowy T. V., rok prod. [...]. Mając na uwadze powyższe okoliczności należało stwierdzić, iż u podstaw przedmiotowego rozstrzygnięcia legła okoliczność, iż małż. F. znajdują się w dobrej sytuacji materialnej pozwalającej na uznanie, iż są w stanie uiścić koszty sądowe we wskazanych wyżej sprawach zarówno na obecnym etapie postepowania jak również i inne ewentualne koszty które mogą się pojawić na dalszym etapie postepowania. O sytuacji finansowej wnioskodawców świadczy przede wszystkim dobra kondycja finansowa PHU F. E. F. z siedzibą w B., prowadzonego przez E. F. W tym miejscu należy przypomnieć, iż w pierwszym kwartale br. dochód uzyskany z tytułu prowadzenia tej firmy to 18.818,86 zł, przy przychodzie 577.680 zł. W okresie tym na konto przedsiębiorstwa wpłynęło łącznie 680.975,95 zł. Ponadto, w 2015 roku małż. F. osiągnęli dochód w wysokości 142.550,01 zł, przy przychodzie 6.079.411,93 zł. Powyższe dane świadczą o tym, iż wnioskodawcy znajdują się w dobrej sytuacji materialnej, dysponując znacznymi środkami pieniężnymi z całą pewnością są w stanie wygospodarować łączną kwotę 9.635 zł na pokrycie kosztów związanych z wpisami od skarg w obu sprawach obecnie zawisłych przed tut. Sądem. W tym miejscu należy wskazać, iż zgodnie z poglądem przyjętym w orzecznictwie i doktrynie strona prowadząca działalność gospodarczą powinna wykazać się szczególną zapobiegliwością i przezornością w zakresie finansowania udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym w związku z prowadzoną przez siebie działalnością gospodarczą, gdyż wiąże się ona ze swej istoty, z ryzykiem ponoszenia wszelkich związanych z nią konsekwencji, w tym ponoszenia kosztów sądowych (vide: T. Woś i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 632; postanowienie NSA z dnia 06 października 2004 r. sygn. akt GZ 71/2004, publ. ONSAiWSA 2005/1/8 ). Dodatkowo Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 24 czerwca 2008 r. sygn. akt I FZ 260/08 wskazał, iż strata wynikająca z zeznań podatkowych i bilansu jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznacza natomiast braku środków finansowych, a co za tym idzie, sama okoliczność nie warunkuje potrzeby udzielania pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych (LEX nr 479125). Ponadto w postanowieniu z dnia 13 czerwca 2008 r. w sprawie II FZ 193/08 NSA wskazał, iż rozmiar i warunki działalności gospodarczej prowadzonej przez osobę fizyczną, ubiegającą się o zwolnienie od kosztów sądowych, muszą być uwzględniane przy badaniu całokształtu sytuacji majątkowej wnioskodawcy (LEX nr 493771). Przyznanie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zatem prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł dochodów i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Ponadto, koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania, dlatego też część uzyskiwanych środków powinna być przeznaczona na ich poniesienie. Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.