I SA/Bk 381/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie ze skargi P. Ł. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] czerwca 2009 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiąca: maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, październik i listopad 2006 r. p o s t a n a w i a: oddalić wniosek. Pan P. Ł. wniósł w sprawie niniejszej o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego. Z wniosku wynika, że Wnioskodawca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną oraz małoletnim synem. Strona wskazała, że obecnie nie posiada wolnych środków finansowych, które mógłby przeznaczyć na opłacenie wpisu sądowego. Skarżący aktualnie nie posiada żadnego zatrudnienia, a źródłem utrzymania jego rodziny jest wynagrodzenie żony I. Ł. z tytułu zatrudnienia w szkole na stanowisku nauczyciela w wysokości ok. 2.000 zł. Skarżący podał, że ponosi wraz z żoną wydatki miesięczne: opłata za wodę – 220 zł; energia elektryczna – 150 zł; olej opałowy – 500 zł; żywność – około 300 zł na osobę; ubrania i środki czystości – około 200 zł na osobę. Skarżący nie posiada żadnych nieruchomości i zgromadzonych oszczędności. Obecnie wraz z rodziną zamieszkuje u rodziców, którzy prowadzą oddzielne gospodarstwo domowe. Wnioskodawca oświadczył, że posiada trzy kredyty na kwotę ok. 80.000 zł - rata miesięczna około 1.500 zł. Spłaca również kredyty zaciągnięte na zakup mieszkania oraz samochodu Peugeot 107. Do akt dołączył umowę kredytu w kwocie 33.303,85 zł na zakup ww. pojazdu wraz z harmonogramem spłat i kserokopią dowodu rejestracyjnego, umowę przewłaszczenia na zabezpieczenie oraz umowę kredytu hipotecznego na kwotę 72.000 zł. Postanowieniem z 18 grudnia 2009 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym przez stronę zakresie. W złożonym w terminie sprzeciwie Skarżący zaskarżył powyższe postanowienie, zarzucając naruszenie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. (dalej w skrócie: "u.p.p.s.a.") poprzez jego niezastosowanie. Nie zgodził się z twierdzeniem referendarza sądowego, iż strona nie wykazała wszystkich okoliczności uzasadniających wniosek. Na wezwanie, strona złożyła oświadczenie, w którym zawarła odpowiedzi na wszystkie zadane pytania. Skarżący nie zgodził się ponadto, że posiada nieujawnione środki finansowe, które mógłby przeznaczyć na pokrycie wpisu. Referendarz lakonicznie odniósł się do opisanej sytuacji majątkowej, skupiając się na rozważaniach teoretycznych. Wojewódzki Sąd Administracyjny ustalił i zważył, co następuje: Wobec wniesienia przez Skarżącego sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego, złożony przez wniosek o przyznanie prawa pomocy podlegał rozpatrzeniu przez sąd stosownie do treści art. 260 u.p.p.s.a. We wniosku tym strona wnosiła o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Zgodnie z art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 u.p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zgodnie natomiast z art. 252 § 1 u.p.p.s.a., wniosek o przyznanie prawa pomocy winien zawierać oświadczenie strony obejmujące, między innymi, dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Wykładnia przytoczonych przepisów prawa wskazuje, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa. To strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy winna wykazać, że znajduje się w takim położeniu, iż nie jest w stanie wyłożyć niezbędnych kosztów postępowania. Wniosek ten powinien również obejmować dane, umożliwiające rzetelną ocenę sytuacji materialnej wnioskodawcy. Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (por. art. 255 u.p.p.s.a.). Stosownie do wezwania Sądu z 18 stycznia 2010 r. wnioskodawca został zobligowany na podstawie art. 255 cytowanej ustawy do złożenia w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania oświadczenia, w którym należało wskazać czy przysługuje mu i jego żonie spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego położonego przy ul. [...] w Ł., na zakup którego udzielony został kredyt hipoteczny w BRE Banku S.A. Ponadto zobowiązano stronę do wyjaśnienia, czy ww. kredyt jest spłacany, jeżeli tak, to w jakich wysokościach i zobligowano do przedłożenia harmonogramu spłat. Dodatkowo wezwano do przedłożenia odpisów zeznań podatkowych dotyczących jego osoby oraz małżonki o wysokości dochodu (lub straty) osiągniętego w 2008 r. oraz zaświadczenia pracodawcy o wysokości wynagrodzenia wypłacanego żonie Skarżącego. Wnioskodawca jednakże nie zadośćuczynił powyższemu wezwaniu i nie przedłożył żądanych dokumentów i informacji w wyznaczonym terminie (wezwanie doręczono osobie uprawnionej do odbioru pism sądowych 21 stycznia 2010 r. - k. 77 akt sprawy). Fakt ten uniemożliwia Sądowi dokonanie pełnej i wszechstronnej oceny sytuacji materialnej i rodzinnej strony, w kontekście podstaw do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Bazując zaś na podanych we wniosku okolicznościach stwierdzić należy, że Skarżący nie wykazał, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Przedstawione okoliczności odnośnie dochodów skarżącego oraz jego wydatków przeczą zasadom logiki i życiowego doświadczenia. Wskazane przez niego wydatki przekraczają osiągany w rodzinie dochód. Uzyskiwane kredyty świadczyć zaś mogą o dobrej sytuacji materialnej, co przeczy okolicznościom podnoszonym we wniosku. Ponadto, spłaty rat kredytowych nie mogą co do zasady korzystać z pierwszeństwa zaspokojenia przed należnością publicznoprawną jaką jest wpis sądowy. W celu zbadania rzeczywistej sytuacji materialnej wezwano Skarżącego do przedłożenia ww. dokumentacji i oświadczeń. Brak reakcji na to wezwanie sprawił, że Sąd nie mógł uznać okoliczności przedstawionych we wniosku za wiarygodne. Pamiętać przy tym trzeba, że prawo pomocy stanowi wyjątek od ogólnej reguły ponoszenia kosztów postępowania przez stronę i może być przyznane tylko w szczególnych sytuacjach. Jako forma dofinansowania z budżetu państwa, przyznanie prawa pomocy winno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe (zob. np. postanowienie NSA z 24 października 2007 r., II FZ 426/07, niepubl.). Obowiązek wykazania tego faktu ciąży natomiast na stronie wnioskującej o przyznanie prawa pomocy. W tej sytuacji na mocy art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 u.p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.