I SA/Bk 383/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wojciech Stachurski, Sędziowie sędzia WSA Jacek Pruszyński (spr.), sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska, Protokolant Beata Rusiecka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 16 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi T. K. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w W. z dnia [...] września 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników za okres od 01.07.2012 r. do 30.09.2012 r. oddala skargę. Decyzją z [...] sierpnia 2012 r., znak [...], Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego utrzymał w mocy decyzję tego organu z [...] sierpnia 2012 r., znak [...], odmawiającą Panu T. K. (dalej przywoływanemu również jako "Skarżący") umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników za okres od lipca do września 2012 r. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz z przestawionych Sądowi akt sprawy, wniosek o umorzenie wskazanych należności Skarżący uzasadniał swoimi wieloletnimi przewlekłymi chorobami oraz trudną sytuacją finansową. Po rozpoznaniu sprawy organ stwierdził, że Skarżący posiada gospodarstwo rolne o powierzchni użytków rolnych powyżej 1 ha przeliczeniowego oraz spełnia warunki do podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników, a w związku z tym jest obowiązany do opłacania składek na to ubezpieczenie. Poniesione wydatki związane z leczeniem nie zostały jednak udokumentowane. Z dokumentacji wynika zaś, że Skarżący przebywał na zwolnieniach lekarskich, a z tytułu niezdolności do pracy wypłacono mu zasiłki chorobowe. W trakcie postępowania wyjaśniającego dotyczącego sytuacji materialno-bytowej Skarżącego ustalono, że jego rodzina utrzymuje się z gospodarstwa rolnego, które w całości stanowią użytki zielone. Skarżący prowadzi działalność rolniczą i z tego tytułu uzyskuje dopłaty bezpośrednie do gruntów rolnych. Rodzina Skarżącego korzysta też ze świadczeń z pomocy społecznej wypłacanych w formie zasiłków okresowych i celowych. Wnioskując o umorzenie należności Skarżący nie wykazał, że w jego gospodarstwie miały miejsce zdarzenia losowe, które mogłyby mieć wpływ na obniżenie jego możliwości płatniczych. Sytuacja Skarżącego nie ma też charakteru przejściowego. Organ stwierdził, że sytuacja materialna Skarżącego pozwala na spłatę należności. Oceniono, iż Skarżący posiada źródła dochodu i majątek, z którego możliwe jest regulowanie należności. W złożonej do Sądu skardze Skarżący zarzucił organowi administracji naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez niezastosowanie art. 6, 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz naruszenie art. 2 Konstytucji RP. Stwierdził, że okoliczności związane z chorobą i leczeniem stanowią przesłankę umorzenia. Wskazał, że nie posiada pieniędzy na leczenie. Podał, że w większości jego dochody to zasiłki z opieki społecznej na potrzeby zdrowotne oraz codziennej egzystencji, więc nieprawidłowa jest ocena organu, że jest to dochód, z którego można spłacać należności. Podobnie ziemia i budynki gospodarcze nie są źródłem dochodu, bo trzeba je utrzymywać. Podniósł, że jest w posiadaniu decyzji odmawiających prawa do renty prawa do zasiłku chorobowego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy zauważyć, że niniejsza sprawa jest już kolejną sprawą rozpatrywaną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku ze skargi Pana T. K. w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników. Sąd orzekał już w podobnych stanach faktycznych wyrokami w sprawach I SA/Bk 35/11, I SA/Bk 61/11, I SA/Bk 187/11, I SA/Bk 292/11, I SA/Bk 39/12 oraz I SA/Bk 40/12. Rozpoznając tę sprawę w jej granicach Sąd nie stwierdził jednak, aby doszło w niej do naruszenia prawa procesowego oraz materialnego, które uzasadniałoby uchylenie zaskarżonej decyzji. Podobnie, jak w sprawach już rozstrzygniętych, należy wyjaśnić Skarżącemu, że sąd administracyjny nie może zastępować organu administracyjnego w ocenie, czy należność na ubezpieczenie społeczne powinna być umorzona. Takie rozstrzygnięcie należy bowiem wyłącznie do kompetencji organów administracyjnych. Sąd zaś uprawniony jest do kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z przepisami prawa, w tym głównie przepisami prawa procesowego (por. wyrok NSA z 23 kwietnia 1998 r., sygn. akt l SA/Kr 1227/97, LEX nr 33404). Stosownie do art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U z 2008 r. Nr 50, poz. 291 ze zm.), Prezes Kasy lub upoważniony przez niego pracownik Kasy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego na jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego, może odroczyć termin płatności należności z tytułu składek na ubezpieczenie, rozłożyć ich spłatę na raty lub umorzyć w całości lub w części. Rozstrzygnięcia wydawane w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników są podejmowane w ramach tzw. uznania administracyjnego. Ustawodawca pozostawia organom w omawianej kwestii uznanie – tzw. "luz decyzyjny", polegający na możliwości (a nie konieczności – obowiązku) umorzenia tych należności. Wykazanie istnienia wymaganych przesłanek pozwala organowi na zastosowanie ulgi, jednakże nie jest to równoznaczne z obowiązkiem jej przyznania. Nawet w przypadku stwierdzenia istnienia przesłanek umorzenia, organ może wydać decyzję odmowną w tym przedmiocie. Organ korzysta z przyznanego mu uprawnienia do zastosowania uznania administracyjnego – nie musi, lecz może umorzyć takie należności (por. wyrok NSA z 29 sierpnia 2007 r., sygn. akt II GSK 141/07, LEX nr 368197). W tej sprawie swoje żądanie w zakresie umorzenia składek Skarżący w toku całego postępowania administracyjnego uzasadniał sytuacją zdrowotną (tj. przewlekłymi chorobami), która przekłada się na trudną sytuację materialną. Organ rozpatrujący sprawę wziął pod uwagę wszystkie podnoszone przez wnioskodawcę okoliczności i poddał je ocenie. Organ dokonał analizy sytuacji zdrowotnej, a także stanu majątkowego, w tym zebrał niezbędny do tego celu materiał dowodowy. W szczególności w gospodarstwie Skarżącego przeprowadzono wizytację, w trakcie której ustalono jego stan rodzinny, posiadany majątek, warunki mieszkaniowe oraz uzyskano wyjaśnienia dotyczące dochodów oraz stanu zdrowia. Organ nie kwestionował podnoszonych dolegliwości zdrowotnych Skarżącego i faktu przebywania na zwolnieniach lekarskich. Wskazał jednakże, że Skarżącemu odmówiono prawa do renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy. Przy badaniu okoliczności sprawy organ rozważył także możliwości płatnicze Skarżącego. Podniósł, że posiadane gospodarstwo rolne (o powierzchni 7,34 ha) pozwala na osiąganie dochodów. Skarżący prowadząc działalność rolniczą, korzysta również z dopłat bezpośrednich do gruntów rolnych wypłacanych przez ARiMR. Płatności te stanowią niewątpliwie źródło dochodu i stąd winny być brane pod uwagę przy ocenie sytuacji materialnej wnioskodawcy. Źródłem utrzymania rodziny Skarżącego są również świadczenia z pomocy społecznej wypłacane w formie zasiłków okresowych i celowych. Skarżący nie wykazał natomiast, że miały miejsce jakiekolwiek zdarzenia losowe mające wpływ na jego sytuację finansową. Organ odniósł się też do argumentu dotyczącego wyprowadzenia się żony. W oparciu o przywołane powyżej fakty, m.in. posiadanie przez Skarżącego gospodarstwa rolnego i uzyskiwanie dochodów z dopłat oraz fakt posiadania określonych składników majątkowych, organ miał podstawy do uznania, że Skarżący ma możliwość uregulowania należności w kwocie 366,00 zł. W tej sytuacji nie zachodziła możliwość zastosowania ulgi w postaci umorzenia należności KRUS. Nadto, jak zauważył organ, umorzenie składek na ubezpieczenie emerytalno-rentowe rolników stanowi pomoc de minimis. Pomoc taka ma zaś charakter selektywny i może być przyznawana podmiotom, które znajdują się w przejściowo trudnej sytuacji i istnieje pozytywna prognoza co do dalszych wyników beneficjenta. Jak podniósł organ, decyzje o ewentualnym umorzeniu zaległości nie mogą mieć charakteru powtarzającego się, wpływając na osiągnięcie pozytywnego wyniku gospodarczego. Trudna sytuacja nie ma charakteru przejściowego, stąd nie kwalifikuje się do skorzystania z tej formy pomocy. Z uwagi na to, że organ nie stwierdził przesłanek do umorzenia należności na podstawie art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, powyższą argumentację należało uznać za uzupełniającą. Podsumowując, dokonana przez organ ocena sytuacji Skarżącego opiera się na całokształcie zgromadzonego materiału dowodowego, nie wykracza też poza granice swobodnej oceny dowodów. Organ rozpatrzył podnoszone przez Skarżącego wnioski i twierdzenia. Bezzasadne są więc zarzuty skargi, dotyczące naruszenia przepisów art. 6 i 7 k.p.a. Sąd nie stwierdził też naruszenia art. 2 Konstytucji RP. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), orzekł o oddaleniu skargi.