I SA/Bk 384/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Mieczysław Markowski (spr.), Sędziowie sędzia WSA Sławomir Presnarowicz, sędzia WSA Jacek Pruszyński, Protokolant Beata Rusiecka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 19 października 2010 r. sprawy ze skargi D. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] grudnia 2007 r., nr [...] w przedmiocie zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości oddala skargę. Przedmiotem skargi jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z [...].12.2007 r. Nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z [...].10.2007 r. Nr [...] w sprawie zarzutów do opisu i oszacowania nieruchomości. W postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym wobec Pana D. S. zwanego dalej skarżącym z tytułu zaległości podatkowych Naczelnik Urzędu Skarbowego w A. ustalił, że działając w imieniu własnym i na rzecz B. S. zobowiązany sprzedał 7.02.2002 nieruchomość położoną w A. przy ul. [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta KW [...]. W wyniku wniesionej przez Urząd Skarbowy w A. skargi pauliańskiej Sąd Okręgowy w S. wyrokiem z [...].04.2004 r. sygn. akt I C [...] uznał czynność sprzedaży powyżej wskazanej nieruchomości za bezskuteczną wobec Skarbu Państwa – Urzędu Skarbowego w A. oraz zezwolił na przeprowadzenie egzekucji z tej nieruchomości na zaspokojenie ciążących na skarżącym należności podatkowych wobec Urzędu Skarbowego w A. w kwocie 1.603.617 zł. Z uwagi na to, iż zastosowane wcześniej środki egzekucyjne okazały się bezskuteczne pismem z 30.11.2005 r. organ egzekucyjny wezwał zobowiązanego do zapłaty zaległości podatkowych ujętych w skardze pauliańskiej z 5.08.2003 r. w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem przystąpienia do opisu i oszacowania wartości nieruchomości położonej w A. przy ul. [...]. Po upływie terminu organ egzekucyjny przystąpił do opisu i oszacowania nieruchomości. Powołany przez organ egzekucyjny rzeczoznawca majątkowy opracował [...] lutego 2007 r. operat szacunkowy określając wartość nieruchomości na kwotę 315.000 zł. W dniu 28 lutego 2007 r. organ egzekucyjny sporządził protokół opisu i oszacowania nieruchomości wskazując w pkt 7 tegoż protokołu wartość nieruchomości ustaloną przez rzeczoznawcę majątkowego w operacie szacunkowym na kwotę 315.000 zł Wniesione przez B. S. i J. S. zarzuty zostały rozstrzygnięte postanowieniem z [...].07.2007 r. poprzez ustalenie nowej treści pkt siódmego protokołu opisu i oszacowania nieruchomości, tj. określenie wartości nieruchomości na kwotę 548.000 zł w oparciu o nowy operat szacunkowy rzeczoznawcy majątkowego z [...].04.2007 r. Uwzględniając zażalenie na to postanowienie Dyrektor Izby Skarbowej uchylił je i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia wskazując, że organ nie podając odrębnie wartości każdego ze znajdujących się budynków na nieruchomości i odrębnie wartości nieruchomości naruszył art. 110 s § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Po ponownym rozpoznaniu sprawy zarzutów do opisu i oszacowania nieruchomości postanowieniem z dnia [...].10.2007 r. organ egzekucyjny ustalił treść siódmego punktu opisu i oszacowania nieruchomości w ten sposób, że ogólną wartość nieruchomości określił na kwotę 548.000 zł w tym wartość gruntu 90.000 zł, wartość budynku mieszkalnego 221.000 zł i wartość budynku mieszkalnego adoptowanego na mieszkalny na kwotę 237.000 zł. W uzasadnieniu postanowienia wyjaśnił, że wartość nieruchomości i jej składników przyjął z uzyskanego 8.07.2007 r. od rzeczoznawcy majątkowego aneksu do operatu szacunkowego. Zażalenia wniesionego na to postanowienie przez skarżącego, Dyrektor Izby Skarbowej nie uwzględnił i utrzymał je w mocy. W uzasadnieniu organ wskazał, iż wartość nieruchomości została ustalona z zastosowaniem przewidzianych prawem procedur szacowania nieruchomości określonych w przepisach art. 149 – 159 ustawy z 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U., z 2000 r., Nr 46, poz. 543 ze zm.). Ustalenia wartości nieruchomości dokonał rzeczoznawca majątkowy stosując podejście porównawcze metodą porównywania parami. Odrębnie został wyceniony każdy z budynków znajdujących się na nieruchomości. Z uwagi na fakt, iż wyceniana nieruchomość jest nietypowa, ponieważ znajdują się na niej dwa budynki mieszkalne, rzeczoznawca dokonał hipotetycznego wydzielenia z tej nieruchomości dwóch działek, każda o pow. 548 m2 (jako średniego normatywu powierzchni dla tego typu ruchomości) pod budynkiem mieszkalnym. Organ nie uznał zarzutu, iż dokonując ponownie weryfikacji dokonanej wyceny nieruchomości poprzestał na dokonaniu podziału kwoty 548.000 zł na trzy części. Z aneksu do operatu szacunkowego z 8.10.2007 r. wynika bowiem, iż szacując wartość gruntu na każdej z hipotetycznie wydzielonych działek rzeczoznawca majątkowy przyjął, że w wycenianej 2.04.2007 r. wartości każdej z działek zawarta jest wartość gruntu w wysokości 45.000 zł, tj. 528 m2 x 84,95 zł m2. Nie spowodowało to podwyższenia wartości każdej z hipotetycznie wydzielonych działek, ponieważ w operacie z 2.04.2007 r. uwzględniona była już wartość gruntu tylko nie została wówczas wydzielona. W wycenie uwzględnione zostało też położenie nieruchomości, ponieważ wybrane do porównania nieruchomości są także położone w A. Rzeczoznawca uwzględnił też zagospodarowanie działki przy jej wycenie. Organ podkreślił też, że nie dysponuje wiadomościami specjalnymi toteż wyceny dokonał powołany w sprawie biegły. W postępowaniu w sprawie zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości organy nie mogą wkraczać w merytoryczną zasadność opinii rzeczoznawcy majątkowego i z tego względu zbadano tylko operat pod względem formalnym. Postanowienie to zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. W skardze skarżący zakwestionował wycenę nieruchomości poprzez jej zaniżenie. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując zarzuty zawarte w skardze. Uchylając zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny powołując się na art. 134 § 1 p.p.s.a. wskazał, że doszło do naruszenia przepisów art. 14 § 1, art. 68 ustawy z 14.06.1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), w związku z art. 18 tej ustawy. Zdaniem Sądu z akt sprawy wynika, że o czynności opisu i oszacowania organ egzekucyjny zawiadomił uczestników postępowania. Natomiast nie wiadomo czy osoby te uczestniczyły w tej czynności. Z treści protokołu nie wynika bowiem, kto, kiedy, gdzie i jakich czynności dokonał, kto i w jakim charakterze był przy tym obecny, co i jaki sposób w wyniku tych czynności ustalono i jakie uwagi zgłosiły obecne osoby. Naruszono zatem art. 68 kpa w zw. z art. 18 kpa. Protokół został podpisany tylko przez osobę pełniącą obowiązki Naczelnika Urzędu Skarbowego. Nadto Sąd zwrócił uwagę, że organ egzekucyjny nie przeprowadził rozprawy administracyjnej, a materiał zgromadzony w sprawie pozwala mieć wątpliwości odnośnie tego, czy uczestnicy postępowania mieli zagwarantowane uprawnienia do zgłoszenia do protokołu przysługujących im praw do nieruchomości. Ponadto Sąd zaznaczył, że w piśmie z dnia 9.03.2007 r. B. S. wskazała, iż w Sądzie Rejonowym w A. złożyła wniosek o podział majątku z uwzględnieniem osobistych nakładów, tj. sprzedaży mieszkania w bloku, którego była właścicielką przed zawarciem związku małżeńskiego. Do tej okoliczności organ ustosunkował się w ten sposób, że w sytuacji wycofania przez Panią B., S. wniosku o podział majątku z sądu i umorzenia postępowania roszczenia jej w tym przedmiocie do nieruchomości zostały wycofane. W ocenie Sądu wycofanie wniosku o podział majątku nie jest równoznaczne z rezygnacją praw do nieruchomości, czego de facto dokonała Pani B. S. w piśmie z 9.03.2007 r. Treść protokołu opisu i oszacowania nie pozwala na dokonanie kontroli i ustalenia czy zgłoszenie prawa do nieruchomości nastąpiło już w trakcie opisu i oszacowania. Nie wiadomo bowiem czy Pani B. S. w ogóle uczestniczyła w tej czynności. Jednocześnie Sąd wskazał, że nie stwierdził naruszenia innych przepisów prawa procesowego, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, w szczególności w obszarze wartości nieruchomości określonej przez rzeczoznawcę majątkowego, który sporządził dwa operaty szacunkowe oraz aneks do drugiego operatu. Wywiedzioną przez Dyrektora Izby Skarbowej w B. skargę kasacyjną od wyroku WSA w Białymstoku opartą na naruszeniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 133 p.p.s.a., art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., art. 141 § 4 w zw. z art. 134 p.p.s.a. i art. 3 § 1 p.p.s.a. oraz art. 1 i § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił uchylając zaskarżony wyrok i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny wskazał na wadliwość oceny protokołu opisu oszacowania dokonanej przez Sąd I instancji w oparciu o art. 68 kpa bez odniesienia się do art. 110r u.p.e.a. zawierającego wymogi i składniki protokołu opisu i oszacowania. Sąd wskazał również, iż o terminie opisu i oszacowania uczestnicy zgodnie z art. 110o u.p.e.a. są zawiadamiani i nie mają obowiązku w nich uczestniczyć. Ponadto Sąd I instancji powołując się na potrzebę przeprowadzenia rozprawy w przedmiocie opisu o oszacowania nie wskazał przepisów w tym obszarze obowiązujących i nie rozważył możliwości zastosowania w postępowaniu egzekucyjnym. Sąd zwrócił także uwagę, iż Sąd pierwszej instancji uchylając zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 68 § 1 kpa i art. 18 kp postąpił tak jakby przedmiotem postępowania były zarzuty skierowane wyłącznie do protokołu opisu i oszacowania, nie zaś zgodnie z art. 110u u.p.e.a. zarzuty do opisu i oszacowania tym bardziej, że Sąd nie stwierdził innych przepisów prawa procesowego, które mogłyby mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Rozpoznając ponownie sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Z mocy art. 190 zd. 1 u.p.p.s.a. Sąd jest związany wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny. W zakresie zakwestionowanego przez Sąd I instancji protokołu opisu i oszacowania wartości nieruchomości sporządzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w A. NSA wskazał, iż prawidłowość jego sporządzenia należy ocenić w oparciu o wymogi wskazane w art. 110r ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Treść protokołu znajdującego się w aktach administracyjnych wskazuje, iż spełnia on wymogi zawarte w powyżej powołanym artykule. Do treści tegoż protokołu poza jego pkt siódmym dotyczącym wartości nieruchomości ani skarżący ani uczestnicy zawiadomieni o oględzinach i terminie sporządzenia protokołu zastrzeżeń nie wnieśli. Tym samym brak jest podstaw do kwestionowania poprawności jego sporządzenia poprzez przyjęcie, iż nie odpowiada on wymogom art. 68 kpa w zw. z art. 18 kp jako że treść tego protokołu odpowiada wymogom z art. 110r u.p.e.a. Organ egzekucyjny wezwał też poprzez obwieszczenie o terminie opisu i oszacowania nieruchomości w trybie przewidzianym w art. 110 § 2 u.p.e.a. innych uczestników oraz inne osoby, które roszczą sobie prawa do nieruchomości i jej przynależności, aby przed ukończeniem opisu zgłosiły swoje prawa. Do dnia ukończenia opisu nikt praw do nieruchomości nie zgłosił, stąd też w protokole ta okoliczność została odnotowana. Przede wszystkim należy stwierdzić, iż zawarte w skardze zarzuty skarżącego dotyczą postanowienia organu rozstrzygającego zażalenie w sprawie opisu i oszacowania nieruchomości w zakresie dotyczącym wyceny nieruchomości dokonanej przez powołanego rzeczoznawcę, która to wycena została przyjęta przez organ egzekucyjny. Skarżący twierdzi, iż wycena nieruchomości jest zaniżona z uwagi na jej położenie w mieście turystycznym. Zarzut ten jest nieuzasadniony. Wycena nieruchomości jak wskazał organ została dokonana przez rzeczoznawcę powołanego przez organ stosownie do art. 110s § 1 u.p.e.a. Rzeczoznawca sporządzając operat stosował się do przewidzianych prawem procedur dotyczących szacowania nieruchomości zawartych w art. 149 – 159 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.) i wydanym na podstawie art. 159 tejże ustawy Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 21.09. 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzenia operatu szacunkowego (Dz.U. z 2004 r., Nr 207, poz. 2109). Poprawność zastosowanej przez rzeczoznawcę metody porównawczej zastosowanej do wyceny nieruchomości została przez organ przeanalizowana i poddana ocenie stosownie do zasad postępowania. Operat szacunkowy został też poddany badaniu pod względem formalnym w tym także poprzez wskazanie, iż do wyceny ujęto wszystkie składniki znajdujące się na nieruchomości, stan jej zagospodarowania, a także położenie. Dokonana zatem przez organ ocena złożonego operatu szacunkowego, w oparciu o którą przyjęta została wartość nieruchomości nie narusza zatem art. 80 kpa. Podkreślić należy również, iż uprzednio rozpoznając sprawę Sąd I instancji stwierdził, iż zaskarżone postanowienie nie narusza innych przepisów postępowania, które mogłyby mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, ocena ta nie została zakwestionowana co jest wiążące dla Sądu rozpoznającego ponownie sprawę. Z tych względów skarga podlegała oddaleniu stosownie do art. 151 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.