I SA/Bk 389/21
WyrokWSA w Białymstoku2021-11-17
Skład orzekający: Paweł Janusz Lewkowicz, Grzegorz Dudar, Justyna Siemieniako
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy ograniczenie liczby uczniów pierwszego semestru, na których przysługuje dotacja, wynikające z § 10 ust. 12c rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 28 grudnia 2020 r., jest zgodne z art. 26 ust. 2 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych oraz art. 92 ust. 1 Konstytucji RP?Ratio decidendi
Sąd uznał, że ograniczenie liczby uczniów pierwszego semestru, wynikające z § 10 ust. 12c rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 28 grudnia 2020 r., jest zgodne z prawem. Rozporządzenie zostało wydane na podstawie upoważnienia ustawowego (art. 30c Prawa oświatowego) w celu zapewnienia prawidłowej realizacji celów jednostek oświatowych w nadzwyczajnych okolicznościach związanych z pandemią COVID-19. Ograniczenie to nie narusza praw jednostki w sposób nieproporcjonalny i jest uzasadnione potrzebą ochrony zdrowia i życia.Stan faktyczny
Spółka N. Sp. z o.o. wniosła skargę na czynność Prezydenta Miasta B. dotyczącą ustalenia wysokości i przekazania dotacji dla szkoły N. za maj i czerwiec 2021 r. Spółka zarzuciła, że organ nieprawidłowo ustalił wysokość dotacji, obniżając ją z powodu przekroczenia limitu uczniów pierwszego semestru, co zdaniem skarżącej było niezgodne z ustawą o finansowaniu zadań oświatowych oraz Konstytucją RP. Spór dotyczył interpretacji i zastosowania § 10 ust. 12c rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 28 grudnia 2020 r. w kontekście liczby uczniów, na których przysługuje dotacja.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz, Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Dudar, asesor sądowy WSA Justyna Siemieniako (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 listopada 2021 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi N. Sp. z o.o. z/s w W. na czynność Prezydenta Miasta B. w przedmiocie ustalenia wysokości i przekazania dotacji za miesiąc maj i czerwiec 2021 r. oddala skargę
N. w B. (zwana też dalej jako: "N."), prowadzona przez N. Sp. z.o.o. w W. (określana dalej jak "skarżąca" lub "spółka") na pierwszy dzień lutego 2021 r. wykazała w systemie ODPN 109 uczniów. Żaden spośród tych uczniów nie był uczniem pierwszego semestru (wiosennego naboru). W związku z tym w lutym 2021 r. N. otrzymała dotację na wykazanych 109 uczniów, nie otrzymała jednak dotacji na żadnego słuchacza semestru pierwszego.
Następnie, w dniu [...] marca 2021 r. N. złożyła w Departamencie Edukacji Urzędu Miejskiego w B. informację o stanie uczniów za marzec 2021 r., w której wykazała 139 uczniów szkoły (w tym 30 uczniów pierwszego semestru). Organ stwierdził, że wykazana liczba uczniów mieściła się w limicie uczniów pierwszego semestru określonym w § 10 ust. 12c rozporządzenia Ministra Edukacji i Nauki z dnia 28 grudnia 2020 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczególnych rozwiązań w okresie czasowego ograniczenia funkcjonowania jednostek systemu oświaty w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 (Dz. U. z 2020 poz. 2382 – dalej: Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 28 grudnia 2020 r.). Organ dotujący naliczył dotację za marzec na 139 uczniów, w tym na 30 uczniów pierwszego semestru.
W dniu [...] kwietnia 2021 r. N. przedłożyła informację o stanie uczniów, w której wykazała do dotacji w kwietniu 2021 r. 164 uczniów. Organ stwierdził przekroczenie limitu liczby uczniów wynikający z ww. rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 28 grudnia 2020 r. Pomimo wezwania o dostosowanie się do obwiązującego limitu i wprowadzenie zmian w systemie ODPN, organ prowadzący szkołę nie zmniejszył liczby uczniów I semestru. Wobec powyższego organ dotujący przekazał dotację na 144 uczniów w tym na 30 uczniów pierwszego semestru. ,Ponadto w kwietniu 2021 r. dokonano korekty frekwencji za poprzedni miesiąc, poprzez ustalenie, że na 139 uczniów wykazanych do dotacji w marcu 2021 r. frekwencję w szkole spełniło 137 uczniów. Dodatkowo w dotacji przekazanej w kwietniu 2021 r. uwzględniono 5 uczniów z frekwencją w poprzednich miesiącach: dwóch uczniów z frekwencją za styczeń 2021 r. i trzech uczniów z frekwencją za luty 2021 r).
W piśmie z [...] kwietnia 2021 r. organ wyjaśnił stronie skarżącej, że w lutym 2021 r., będącym pierwszym miesiącem semestru, każda ze szkół, w których nie jest realizowany obowiązek nauki, miała możliwość wprowadzenia dowolnej liczby uczniów zapisanych na pierwszy semestr. W PSZ w systemie ODPN nie wykazano żadnego ucznia na pierwszym semestrze. Zgodnie z Rozporządzeniem, w marcu i kolejnych miesiącach, liczba uczniów uczęszczających na pierwszy semestr w poszczególnych miesiącach innych niż pierwszy miesiąc tego semestru, mogła zwiększyć się o nie więcej niż 30 uczniów w porównaniu do liczby uczniów tego semestru, na których szkoła otrzymała dotację, na podstawie ust. 12, w pierwszym miesiącu tego semestru. W marcu 2021 r. N. dostosowała się do ww. limitu, wprowadzając na pierwszy semestr 25 uczniów, natomiast w kwietniu 2021 r. wprowadziła do systemu ODPN kolejnych 25 uczniów, przekraczając tym samym obowiązujący limit.
W dniu [...] maja 2021 r. N. przedłożyła informację o stanie uczniów, w której wykazała do dotacji w maju 2021 r. 137 uczniów (tj. 63 uczniów o stawce 572,91 zł i 74 uczniów o stawce 484,37 zł),. Organ dotujący uznał, że nastąpiło przekroczenie limitu liczby uczniów (30) semestru I wynikającego z Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 28 grudnia 2020 r. W związku z tym organ dotujący, po przeanalizowaniu wprowadzonych danych do systemu ODPN, skorygował liczbę uczniów semestru pierwszego do obowiązującego limitu i przekazał dotację na 116 uczniów (tj. 59 o stawce 572,91 zł i 57 o stawce 484,37 zł). Ponadto dokonano korekty frekwencji za kwiecień 2021 r., poprzez ustalenie, że na 144 uczniów wykazanych do dotacji w kwietniu 2021 r, frekwencję spełniło 111 uczniów (tj. 57 uczniów o stawce 484,37 zł i 54 uczniów o stawce 572,91 zł). Ponadto pismem z dnia 16 czerwca 2021 r. poinformowano szkołę, że dotacja w maju 2021 r. została pomniejszona z uwagi na wykazywanie przez szkołę do dotacji w marcu 2021 r. 5 uczniów, którzy w marcu nie byli już uczennicami szkoły. Z kolei za K. Ś. w lutym 2021 r. i za A. D. w marcu 2021 r. naliczono podwójnie dotację, stąd też w maju 2021 r. nastąpiła korekta dotacji nadpłaconej w poprzednich miesiącach. Wyliczenia dotacji za maj 2021 r. przedstawiono w załączniku nr 2).
W zakresie miesiąca czerwca 2021 r., w złożonej przez N. w dniu [...] czerwca 2021 r. informacji o stanie uczniów, wykazano do dotacji 137 uczniów (tj. 63 uczniów o stawce 572,91 zł i 74 uczniów o stawce 484,37 zł). Z uwagi na wprowadzenie z dniem 29 maja 2021 r. nauki stacjonarnej we wszystkich szkołach na terenie Polski, wszyscy uczniowie szkoły wykazani na pierwszy dzień roboczy czerwca 2021 r. mieli możliwość zrealizowania 50 % obecności na obowiązkowych zajęciach edukacyjnych w czerwcu 2021 r., zgodnie z art. 26 ust. 2 u.f.z.o.. Wobec powyższego organ naliczył dotację w czerwcu 2021 r. na 137 uczniów szkoły, zgodnie z wykazanym stanem uczniów. Ponadto dokonano korekty frekwencji za poprzedni miesiąc, poprzez ustalenie, że na 116 uczniów, na których przekazano dotację, frekwencję spełniło 112 uczniów (tj. 57 uczniów o wadze 484,37 zł i 55 uczniów o wadze 572,91 zł).
Dodatkowo, w czerwcu 2021 r. naliczono i wypłacono dotację za K. C. za kwiecień 2021 r. (wyliczenia dotacji za czerwiec 2021 r. przedstawiono w załączniku nr 2).
Spółka wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku skargę "na czynności Prezydenta Miasta B. podejmowane w celu ustalenia wysokości lub przekazania dotacji dla N. w B. za miesiące maj i czerwiec 2021 r.". Zaskarżonej czynności zarzuciła naruszenie prawa materialnego, tj.:
1. art. 92 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 2029 ze zm., zwanej dalej: "u.f.z.o.") poprzez stosowanie w sprawie przepisów rozporządzenia sprzecznych z ustawą;
a w przypadku nieuwzględnienia powyższego zarzutu, naruszenie
2. art. 26 ust. 2 "u.f.z.o." w zw. § 10 ust. 12c Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 20 marca 2020 r. polegające na nieprawidłowym ustaleniu liczby uczniów w pierwszym miesiącu pierwszego semestru.
Mając na uwadze podniesione powyżej zarzuty skarżąca wniosła o:
1) stwierdzenie bezskuteczności wypłaty zaniżonej dotacji oświatowej w miesiącach maj i czerwiec 2021 r.;
2) uznanie obowiązku wypłaty przez organ na rzecz skarżącej dotacji we właściwej kwocie, tj. w kwocie o 9.249,90 zł wyższej niż dotacja już wypłacona w maju 2021 r. oraz w kwocie o 9.249.90 zł wyższej niż dotacja wypłacona w czerwcu 2021 r.
W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że w dniu [...] czerwca 2021 r. Prezydent Miasta B. skierował do niej pismo, w którym poinformował, że N. przekroczyła limit słuchaczy wykazywanych do dotacji, o którym mowa w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej. Organ "dostosował się do limitu uczniów" i obniżył wysokość dotacji za miesiąc maj 2021, nie udzielając tym samym dotacji na 20 uczniów, pomimo wskazania ich przez skarżącą do dotacji.
Skarżąca podniosła, że wynikające z § 10 ust. 12c Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 28 grudnia 2020 r. ograniczenie liczby uczniów przyjmowanych w kolejnych miesiącach semestru, na których przysługuje dotacja, jest sprzeczne z warunkami uzyskania dotacji wynikającymi z art. 26 ust. 2 u.f.z.o., który przyznaje dotację na każdego ucznia spełniającego wymóg frekwencji, tj. z normą wyższego rzędu.
Jednocześnie skarżąca wskazała, że nawet przyjęcie, że w zaistniałym stanie faktycznym należy stosować §10 ust. 12c Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 28 grudnia 2020 r. pomimo jego niezgodności z ustawą, prowadzi do wniosku, że organ nieprawidłowo ustalił i wypłacił dotację na miesiące maj i czerwiec 2021 r. Przepis ten bowiem odnosi się do uczniów pierwszego miesiąca pierwszego semestru, nie zaś uczniów zapisanych do szkoły na konkretny dzień (pierwszy dzień pierwszego miesiąca). Zdaniem strony skarżącej, dla określenia, czy ktoś jest uczniem w danym miesiącu ma znaczenie to, czy osoba ta była zapisana w danym miesiącu do szkoły i czy przez to miała możliwość uczestniczenia w zajęciach, ze względu na stan epidemii, prowadzonych on-line. Osoby te należy zakwalifikować zgodnie z § 10 ust. 12c Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 28 grudnia 2020 r., jako osoby, które uczęszczały na pierwszy semestr w pierwszym miesiącu, czyli osoby, które nie wliczają się do limitu 30 osób, o jaki może wzrosnąć liczba uczniów, wskazanego w ww. przepisie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie o jej oddalenie jako bezzasadnej. W ocenie Prezydenta Miasta B., skarga powinna podlegać odrzuceniu, gdyż sprawa nie należy do właściwości sądów administracyjnych.
Z kolei, za oddaleniem skargi przemawia, w ocenie organu, fakt, że skarżąca niewłaściwie interpretuje przepisy Rozporządzenia dotyczące limitu uczniów. W ocenie organu, limit uczniów nie jest liczony od liczby uczniów zapisanych w lutym 2021 r., ani też od liczby uczniów uczęszczających na zajęcia w lutym 2021 r., lecz od liczby uczniów I semestru, na których została przekazana dotacja w lutym 2021 r. Użyte w § 10 ust. 12c ww. Rozporządzenia słowo "otrzymała" oznacza liczbę uczniów semestru I, na których naliczono i wypłacono dotację w pierwszym miesiącu, tj. lutym 2021 r., a nie liczbę uczniów zapisanych na I semestr na przestrzeni lutego 2021 r. Biorąc pod uwagę fakt, że w lutym 2021 r. szkoła nie wykazała do dotacji żadnego słuchacza I semestru, w kolejnych miesiącach następujących po pierwszym miesiącu semestru I, zobowiązana była, zdaniem organu, wykazywać do naliczenia dotacji maksymalnie 30 uczniów semestru I. Ponadto Prezydent wskazał, że rozporządzenie nie narzuciło limitu liczby uczniów wykazanych do dotacji w pierwszym miesiącu semestru, tj. lutym 2021 r. Organ prowadzący szkołę miał możliwość wykazania do dotacji dowolną liczbę uczniów I semestru. Limit wprowadzono w miesiącu następującym po pierwszym miesiącu I semestru tj. marcu , kwietniu, maju 2021 r. Rozporządzenie weszło w życie 28 grudnia 2020 r., w związku z tym organ posiadał wiedzę na temat limitów obowiązujących od marca 2021 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna i podlegała oddaleniu.
Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, z uwagi na wniosek strony skarżącej o rozpoznanie jej w takim trybie. Podstawę do tego stanowił przepis art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325).
Przedmiotem sądowej kontroli jest czynność Prezydenta Miasta B., której przedmiotem było ustalenie i przekazanie spółce dotacji.
Z uwagi na zawarty w odpowiedzi na skargę wniosek o odrzucenie skargi należy w pierwszej kolejności odnieść się do kwestii związanej z właściwością sądów administracyjnych do rozstrzygania tego rodzaju spraw.
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola, o której mowa w przytoczonym wyżej przepisie, zgodnie z art. 3 § 2 pkt 4 obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz 60, 730,1133 i 2196), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900 ze zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2019 r. poz. 768, 730, 1520, 1556 i 2200), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Za akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. uznaje się te, które: 1) w rozumieniu przepisów prawa materialnego i procesowego nie są decyzją lub postanowieniem; 2) mają charakter indywidualny, co wynika z określenia ich przedmiotu, a mianowicie uprawnień lub obowiązków, których dotyczą; 3) podejmowane są na podstawie przepisów prawa, które nie wymagają ich autorytatywnej konkretyzacji, a jedynie potwierdzenia uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisów powszechnie obowiązującego prawa, co oznacza również, że stanowią one przejaw wiedzy organu wykonującego administrację publiczną; 4) są podejmowane w zakresie administracji publicznej, charakteryzując się, między innymi, jednostronnością działania; 5) są podejmowane przez podmiot wykonujący administrację publiczną (zob. B. Adamiak, Z problematyki właściwości sądów administracyjnych, art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., ZNSA 2006 nr 2, s. 18 - 19).
Zgodnie z art. 47 u.f.z.o., czynności podejmowane przez organ dotujący, o którym mowa w art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-32 i art. 40-41a, w celu ustalenia wysokości lub przekazania dotacji, o których mowa w art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-32 i art. 40-41a, stanowią czynności z zakresu administracji publicznej, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W sądownictwie administracyjnym istotnie przez pewien czas przyjmowano brak kognicji sądu administracyjnego w sprawach ustalania i przekazania dotacji. Do końca 2016 r. spory o dotacje oświatowe podlegały rozpoznawaniu przez sądy powszechne i dominowało w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowisko o niedopuszczalności drogi sądowej przed sądem administracyjnym (por. wyrok Sądu Najwyższego z 14 lipca 2017 r. II CSK 773/16, z 11 maja 2018 r. II CSK 477/17, z 3 stycznia 2007 r. IV CSK 312/06, z 27 marca 2019 r. V CSK 101/18, oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego: wyrok z 13 grudnia 2019 r. I GSK 2128/19, z 11 kwietnia 2012 r. II GSK 563/12, postanowienie z 17 października 2014 r. II GSK 1700/14, postanowienie z 3 kwietnia 2012 r. II GSK 522/12). Jednak na mocy art. 1 pkt 78 lit. x ustawy z 23 czerwca 2016 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2016 r. poz. 1010), do art. 90 ustawy o systemie oświaty dodano ust. 11 o treści: przyznanie dotacji, o których mowa w art. 90 ust. 1a-8, stanowi czynność z zakresu administracji publicznej, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Regulacja ta zaczęła obowiązywać 1 stycznia 2017 r. i w podobnej postaci została zawarta w u.f.z.o., która w obecnym stanie prawnym reguluje zasadniczo kwestie związane z przyznawaniem szkołom, także niepublicznym (art. 26), dotacji oświatowych.
Aktualnie za prawidłowe przyjmuje się podejście, zgodnie z którym sprawy z zakresu ustalenia wysokości lub przekazania dotacji, o których mowa w cytowanej regulacji należą do kognicji sądów administracyjnych. Takie stanowisko zaprezentował też m.in. w cyt. już wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w wyroku z 28 lipca 2020 r., I SA/Rz 310/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyroku z 13 sierpnia 2020 r., I SA/Sz 403/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z 14 października 2020 r., I SA/Gd 572/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białystoku w wyroku z 17 marca 2021 r., I SA/Bk 28/21 a także Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 18 listopada 2020 r., I GSK 1414/20.
Sąd przyjął, że skarga została wniesiona w terminie, uznając za datę początkową biegu terminu 16 czerwca 2021 r. W tym dniu, jak wskazuje strona skarżąca, organ przedstawił spółce sposób ustalenia wysokości dotacji za maj 2021 r. i poinformował o obniżeniu liczby uczniów, na których wypłacił dotacje. Skarżąca w istocie dopiero w tym piśmie uzyskała wiedzę na temat sposobu przyjęcia przez zaskarżony organ określonych kwot dotacji za maj, mogąc się do nich odnieść merytorycznie. Podanych przez stronę okoliczności organ nie kwestionuje. Z kolei odnośnie czerwca 2021 r. wypłata dotacji za ten okres powinna nastąpić z końcem tego miesiąca. Skarga została zaś złożona 20 lipca 2021 r. Nie budzi wątpliwości sądu, że wniesienie skargi nastąpiło z zachowaniem 30-dniowego terminu, czego również nie kwestionuje organ w odpowiedzi na skargę.
Zgodnie z art. 53 § 2 P.p.s.a. jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. Sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę.
Przechodząc do oceny legalności zaskarżonej w niniejszej sprawie czynności, mając na względzie argumentację skargi, treść dołączonych dokumentów, a także argumenty wskazane w odpowiedzi na skargę należy w pierwszej kolejności stwierdzić, że nie jest w sprawie sporny stan faktyczny.
Sporny między stronami jest zaś sposób ustalenia liczby uczniów w pierwszym miesiącu semestru. Ponadto strona skarżąca akcentuje niezgodność stosowanego w sprawie Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 28 grudnia 2020 r. z ustawą i naruszenie art. 92 Konstytucji RP, zgodnie z którym rozporządzenie wydaje się w celu wykonania ustawy delegującej. Zdaniem skarżącej, delegacja zawarta w art. 30c ustawy Prawo oświatowe zawiera upoważnienia blankietowe. Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 20 marca 2020 r. modyfikuje bądź wyłącza przepisy ustawowe, nie zaś wykonuje normy ustawowe, a konstrukcja art. 30c Prawa oświatowego w żaden sposób nie określa precyzyjnych wytycznych dotyczących treści rozporządzenia, pozostawiając właściwemu ministrowi nieograniczoną możliwość ingerowania w kwestie uregulowane ustawowo. Podniesiono, że wynikające z §10 ust. 12c Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 28 grudnia 2020 r. ograniczenie liczby uczniów przyjmowanych w kolejnych miesiącach semestru, na których przysługuje dotacja, jest sprzeczne z warunkami uzyskania dotacji wynikającymi z art. 26 ust. 2 u.f.z.o., który przyznaje dotację na każdego ucznia spełniającego wymóg frekwencji, tj. z normą wyższego rzędu. Zatem limit ustalony Rozporządzeniem nie powinien mieć zastosowania.
Zgodnie z art. 26 ust. 2 u.f.z.o., niepubliczne szkoły, w których nie jest realizowany obowiązek szkolny lub obowiązek nauki, otrzymują na każdego ucznia uczestniczącego w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych w danym miesiącu, z których uczeń nie został zwolniony na podstawie przepisów wydanych na podstawie art. 44zb ustawy o systemie oświaty, dotację z budżetu jednostki samorządu terytorialnego będącej dla tych szkół organem rejestrującym, w wysokości równej kwocie przewidzianej na takiego ucznia w części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostki samorządu terytorialnego.
Wskazany przepis wyrażał zasadę przyznawania niepublicznym szkołom, w których nie jest realizowany obowiązek szkolny lub obowiązek nauki, dotacji z budżetu j.s.t. na każdego ucznia, który spełniał kryterium uczestnictwa w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych w danym miesiącu.
Nadmienić wypada, że czasowe ograniczenie funkcjonowania jednostek systemu oświaty w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, w tym prowadzenie zajęć z wykorzystaniem metod i technik kształcenia na odległość, zasadniczo nie naruszyło praw jednostek systemu oświaty prowadzonych przez osoby fizyczne lub prawne (inne niż jednostki samorządu terytorialnego) do dotacji. Zmiany w tym zakresie zostały natomiast skierowane pod adresem szkół i placówek niepublicznych, w których nie jest realizowany obowiązek szkolny lub obowiązek nauki. O ile wcześniej uczestnictwo uczniów w obowiązkowych zajęciach edukacyjnych było potwierdzane na zajęciach podpisami na listach obecności, o tyle w sytuacji ograniczenia funkcjonowania jednostek wypełnienie tego obowiązku stało się niemożliwe. Ustawodawca, dostrzegając ten problem, spełnienie obowiązku frekwencji uregulował w szczególny sposób.
Zmiany zostały ujęte w kolejnych zapisach §10 Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 28 grudnia 2020 r.
Stosownie do brzmienia §10 ust. 9 cyt. Rozporządzenia, w przypadku ograniczenia funkcjonowania szkoły dotowanej na podstawie art. 26 ust. 2 u.f.z.o., warunek, o którym mowa w art. 26 ust. 2 (...) tej ustawy dotyczący uczestnictwa ucznia w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych, z których uczeń nie został zwolniony na podstawie przepisów wydanych na podstawie art. 44zb ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty, ustala się w danym miesiącu w odniesieniu do okresu, w którym danego ucznia nie obejmowało ograniczenie funkcjonowania szkoły.
Okres, o którym mowa w ust. 9, nie może być krótszy niż 40% czasu przeznaczonego w danym miesiącu na obowiązkowe zajęcia edukacyjne, o których mowa w ust. 9 (§ 10 ust. 10 Rozporządzenia).
Jeżeli okres, w którym danego ucznia nie obejmuje ograniczenie funkcjonowania szkoły, w danym miesiącu jest krótszy niż 40%, to uznaje się, że uczeń spełnił w tym miesiącu warunek, o którym mowa w ust. 9, jeżeli spełnił go w ostatnim miesiącu, w którym ustalano spełnienie tego warunku na podstawie art. 26 ust. 2 i art. 41 ust. 2 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych lub ust. 9 i 10 (§ 10 ust. 11 Rozporządzenia).
Dostrzegając to, że przyjęty zapis byłby trudny do stosowania w przypadku uczniów rozpoczynających naukę w danej jednostce (badanie spełnienia warunku w ostatnim miesiącu, w którym ustalano spełnienie tego warunku na podstawie art. 26 ust. 2 u.f.z.o. byłoby niemożliwe dla takich uczniów), Minister w kolejnych przepisach uregulował ich sytuację w sposób szczególny. W §10 ust. 12 Rozporządzenia wskazano, że jeżeli okres w danym miesiącu, w którym danego ucznia nie obejmuje ograniczenie funkcjonowania szkoły, jest krótszy niż 40%, a uczeń uczęszcza na pierwszy semestr w szkole, o której mowa w ust. 9, i niemożliwe jest spełnienie warunku uczestnictwa w obowiązkowych zajęciach edukacyjnych, o którym mowa w art. 26 ust. 2 oraz art. 41 ust. 2 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych, na podstawie tych przepisów lub ust. 9-11, to uznaje się, że warunek został spełniony, gdy organizacja zajęć w tym semestrze umożliwia temu uczniowi spełnienie warunku, o którym mowa w art. 44 w ust. 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty.
W przepisie § 10 ust. 12a ww. Rozporządzenia postanowiono, że w przypadku otrzymywania przez szkołę dotacji na ucznia uczęszczającego na pierwszy semestr, na podstawie ust. 12, do informacji o liczbie uczniów, o których mowa w art. 34 ust. 2 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych, przekazywanej w terminie określonym zgodnie z art. 38 ust. 1 albo art. 42 ust. 3 pkt 2 tej ustawy, szkoła dołącza semestralny rozkład zajęć potwierdzający możliwość spełnienia przez tego ucznia warunku, o którym mowa w art. 44w ust. 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty. Semestralny rozkład zajęć przekazuje się w miesiącu będącym pierwszym miesiącem otrzymywania przez szkołę dotacji na tego ucznia.
Powyższy przepis §10 ust. 12a Rozporządzenia wszedł w życie z dniem 1 lutego 2021 r. Zobowiązał on szkołę do dołączenia do informacji o liczbie uczniów przekazywanej w terminie ustalonym przez organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego, semestralnego rozkładu zajęć, potwierdzającego możliwość spełnienia przez ucznia wymogu uczestnictwa na poszczególnych obowiązkowych zajęciach edukacyjnych przewidzianych w tym semestrze w wymiarze co najmniej połowy czasu przeznaczonego na każde z tych zajęć. Wymóg wobec szkoły miał umożliwić otrzymanie z tych zajęć oceny uznanej za pozytywną w ramach wewnątrzszkolnego oceniania.
Z kolei zgodnie z §10 ust. 12b cyt. Rozporządzenia, liczba uczniów uczęszczających na pierwszy semestr, na których szkoła otrzymuje dotację na podstawie ust. 12, w poszczególnych miesiącach innych niż pierwszy miesiąc tego semestru, nie może być większa niż 110% liczby uczniów uczęszczających na ten semestr, na których szkoła otrzymała dotację na podstawie ust. 12 w pierwszym miesiącu tego semestru.
W §10 ust. 12c omawianego Rozporządzenia wskazano zaś, że przepis ust. 12b nie dotyczy szkół, w których liczba uczniów uczęszczających na pierwszy semestr w poszczególnych miesiącach innych niż pierwszy miesiąc tego semestru, zwiększy się o nie więcej niż 30 uczniów w porównaniu do liczby uczniów tego semestru, na których szkoła otrzymała dotację na podstawie ust. 12 w pierwszym miesiącu tego semestru.
Podstawę prawną do wydania Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 20 marca 2020 r. stanowił art. 30c ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz. U. z 2019 r. poz. 1148, ze zm., dalej: "u.p.o."). W myśl art. 30c u.p.o. w przypadku, o którym mowa w art. 30b, minister właściwy do spraw oświaty i wychowania, w drodze rozporządzenia, może wyłączyć stosowanie niektórych przepisów niniejszej ustawy, ustawy o systemie oświaty oraz ustawy o finansowaniu zadań oświatowych w odniesieniu do wszystkich lub niektórych jednostek systemu oświaty, o których mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 30b, w szczególności w zakresie przeprowadzania postępowania rekrutacyjnego, oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów, przeprowadzania egzaminów, organizacji roku szkolnego i organizacji pracy tych jednostek, a także wprowadzić w tym zakresie odrębne unormowania, tak aby zapewnić prawidłową realizację celów i zadań tych jednostek. Natomiast zgodnie z art. 30b u.p.o. w przypadkach uzasadnionych nadzwyczajnymi okolicznościami zagrażającymi życiu lub zdrowiu dzieci i młodzieży minister właściwy do spraw oświaty i wychowania, w drodze rozporządzenia, może czasowo ograniczyć lub czasowo zawiesić funkcjonowanie jednostek systemu oświaty na obszarze kraju lub jego części, uwzględniając stopień zagrożenia na danym obszarze.
Sąd uznał, że analiza delegacji ustawowej z art. 30c ustawy Prawo oświatowe nie wskazuje, aby zachodziły przesłanki odmowy zastosowania w sprawie przepisu § 10 ust. 12c Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 20 marca 2020 r. Nie stwierdzono wykroczenia poza upoważnienie wynikające z ustawy Prawo oświatowe.
Niewątpliwie, użyte w art. 30c u.p.o. sformułowanie "wyłączyć stosowanie niektórych przepisów (...) o finansowaniu zadań oświatowych" nie powinno być odczytywane jako uprawniające do dokonywania wyłączeń stosowania przepisów tej ustawy w sposób nieograniczony, w szczególności obejmujący całość regulacji w danym przedmiocie, a zatem należy przyjąć interpretację, że art. 30c u.p.o. nie upoważnia do wyłączenia całości czy też znacznej części regulacji, lecz jedynie niektórych przepisów w tym przedmiocie. Przy tym tego rodzaju modyfikacje przepisów – wyłączenie stosowania przepisów ustawy oraz wprowadzenie odrębnych regulacji w rozporządzeniu – nie mogą zmieniać regulacji o podstawowym znaczeniu w danej ustawie. Należy mieć przy tym na uwadze przedmiot regulacji oraz jej wpływ na prawa i wolności jednostki. Tego rodzaju interpretacja zapewnia zgodność ze standardem konstytucyjnym w świetle orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, gdzie wskazuje się, że zasadnicza regulacja pewnej kwestii nie może być domeną przepisów wykonawczych, wydawanych przez organy nienależące do władzy ustawodawczej. Nie jest bowiem dopuszczalne, aby prawodawczym decyzjom organu władzy wykonawczej pozostawić kształtowanie zasadniczych elementów regulacji prawnej (por. wyrok TK z dnia 28 czerwca 2018 r., sygn. akt SK 4/17, LEX nr 2508667).
W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego sformułowano ogólną zasadę na tle stosowania art. 92 ust. 1 Konstytucji, że im silniej regulacja ustawowa dotyczy kwestii podstawowych dla pozycji jednostki (podmiotów podobnych), tym pełniejsza musi być regulacja ustawowa i tym mniej miejsca pozostaje dla odesłań do aktów wykonawczych. Przy czym minimum treściowe wytycznych nie ma charakteru stałego, a wyznaczane musi być a casu ad casum, stosownie do regulowanej materii i jej związku z sytuacją jednostki. Oczywiste jest przy tym, że "wytyczne" nigdy nie mogą mieć blankietowego czy quasi-blankietowego charakteru (np. ograniczając się do ogólnego stwierdzenia, że rozporządzenie określi "ogólne zasady"), nawet jednak, gdy przybiorą one postać wskazań merytorycznych, to zawsze pozostanie pytanie, czy - na tle regulowanej materii - stopień ich szczegółowości można uznać za konstytucyjnie dostateczny (por. wyroki TK z dnia 17 października 2000 r., sygn. akt K 16/99, LEX nr 44555; z dnia 16 stycznia 2007 r., sygn. akt U 5/06, LEX nr 232289 czy też ww. wyrok TK z dnia 28 czerwca 2018 r., sygn. akt SK 4/17). W związku z tym wymienienie zakresu materii, których wyłączenie stosowania jest możliwe w formie katalogu otwartego poprzez użycie zwrotu "w szczególności" może budzić zastrzeżenia. Nie można jednak zgodzić się z twierdzeniem skarżącej, że art. 30c u.p.o. stanowi przepis o charakterze blankietowym. Choć niewątpliwie możliwy zakres unormowania jest szeroki, to istotne jest to, że zakres ten jest możliwy do odczytania i nie jest nieograniczony (podobnie na tle tej regulacji zob. wyrok WSA w Białymstoku z 14 października 2021 r., sygn. akt II SA/Bk 685/21, którego argumentację sąd w tej sprawie w pełni podziela i posługuje się nią w uzasadnieniu tego wyroku). W świetle utrwalonego orzecznictwa TK, sposób ujęcia wytycznych, zakres ich szczegółowości i zawarte w nich treści są w zasadzie sprawą uznania ustawodawcy. Istotne jest jednak, czy przepis upoważniający zawiera określone wytyczne i czy sposób zredagowania wytycznych pozostaje w zgodzie z ogólnymi zasadami wyłączności ustawy i nakazami, by pewne kwestie były regulowane w całości w ustawie. Użyte po zwrocie "w szczególności" materie regulacyjne, a zatem przeprowadzanie postępowania rekrutacyjnego, klasyfikowanie, ocenianie i promowanie uczniów, przeprowadzania egzaminów, organizacja roku szkolnego i organizacja pracy tych jednostek a także wprowadzenie w tym zakresie odrębnego unormowania, tak aby zapewnić prawidłową realizację celów i zadań tych jednostek, stanowią wytyczne dla podmiotu uprawnionego do wydania Rozporządzenia. Nie jest to katalog wyczerpujący. Interpretując art. 30c u.p.o. w zgodzie ze standardem konstytucyjnym należy uznać, że uregulowanie określonej materii w rozporządzeniu na podstawie tego przepisu powinno wykazywać związek z jedną z wymienionych w nim materii, a związek ten powinien być ścisły tym bardziej, im znaczniej ingeruje w prawa i wolności jednostki. Kwestia ograniczenia liczby uczniów pierwszego semestru w niektórych miesiącach (tu marzec, kwiecień, maj 2021 r.) i związanego z tym zakresu finansowania, nie wykazuje takiej ingerencji w większym stopniu. Wykazuje ona natomiast związek z materią organizacji pracy jednostki systemu oświaty i zapewnieniem prawidłowej realizacji celów i zadań tych jednostek w nadzwyczajnych okolicznościach, zagrażających życiu lub zdrowiu dzieci i młodzieży jak też trudnościami wypełniania dotychczas podstawowego kryterium jakim jest uczestnictwo w zajęciach. Z uwagi na te właśnie okoliczności nastąpiło ograniczenie funkcjonowania szkół i placówek.
W ocenie sądu, wprowadzenie ograniczeń liczby uczniów pierwszego semestru w miesiącach innych niż pierwszy miesiąc tego semestru, z czym wiązał się również zakres finansowania szkół w tych miesiącach, było uzasadnione nadzwyczajnymi okolicznościami zagrażającymi życiu lub zdrowiu osób korzystających z tych placówek a także trudnościami organizacyjnymi funkcjonowania jednostek oświatowych i realizowania przez nie zadań edukacyjnych. Z tym wiązała się niemożliwość weryfikowania spełnienia dotychczasowego kryterium finansowania jakim na podstawie art. 26 ust. 2 u.f.z.o. jest uczestniczenie w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych w danym miesiącu. Nadzwyczajne okoliczności, na które powołał się Minister Edukacji Narodowej w tytule rozporządzenia stanowiła choroba COVID-19. Szkoły były i są tymi miejscami, w których dochodzi do rozprzestrzeniania się wirusa (fakt notoryjny), zatem uzasadnione było podjęcie działań mających na celu ograniczenie tego zjawiska, a jednocześnie uzasadnionym było wprowadzenie rozwiązań kompromisowych, pozwalających na funkcjonowanie jednostek oświatowych i realizację przez nie celów edukacyjnych. Za uzasadnione sąd uznaje wprowadzenie rozwiązań, które ograniczyły zakres obowiązku uczestnictwa w zajęciach edukacyjnych, równocześnie ograniczając (choć nie całkowicie wyłączając) przyznawanie dotacji na osoby, które rozpoczęły realizację nauki na pierwszym semestrze w miesiącach późniejszych niż pierwszy miesiąc tego semestru finansowanie jednostek oświatowych.
Ponadto, jak zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, badając kwestię upoważnienia z art. 30c u.p.o., chociaż rozporządzenie stanowi akt niższego rzędu w stosunku do ustawy, to jednak upoważnienie do wyłączenia stosowania niektórych przepisów ustawy ujęte zostało wprost w akcie rangi ustawowej. Wydając zatem omawiane rozporządzenie, upoważniony minister nie domniemywał swoich kompetencji. Przy tym uprawnienie do wyłączenia stosowania nie jest pojęciem tożsamym z uchyleniem przepisu, lecz z czasowym zawieszeniem stosowania, co zgodnie z art. 30c w zw. z art. 30b u.p.o. uwarunkowane było zaistnieniem przypadków uzasadnionych nadzwyczajnymi okolicznościami zagrażającymi życiu lub zdrowiu, a zatem jest ograniczone do sytuacji nadzwyczajnych, wyjątkowych. Ustawodawca uznał zatem, że w określonych sytuacjach niektóre przepisy ustawowe mogą być czasowo modyfikowane przez właściwy organ władzy wykonawczej (wyrok z 14 października 2021 r., sygn. akt II SA/Bk 685/21).
Przepisy omawianego rozporządzenia zawieszające stosowanie określonych przepisów ustawowych, nawet w sytuacji wyjątkowej, nadzwyczajnej, nie powinny negatywnie wpływać na zakres praw i wolności jednostki, w stosunku do regulacji ustawowej. Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Zmiana w postaci ograniczenia liczby uczniów pierwszego semestru w niektórych miesiącach tego semestru, na których przysługuje dotacja oświatowa, nie wpływa w sposób istotny na prawa i wolności jednostek, będąc jednocześnie uzasadniona nadzwyczajnymi okolicznościami i dobrami wyższego rzędu tj. potrzebą ochrony życia i zdrowia ludzi. Wprowadzone ograniczenie mogło skutkować negatywnie na sferę finansową podmiotów prowadzących jednostki oświatowe, jednak za istotne sąd uznaje to, że sporne przepisy Rozporządzenia zostały dodane przez § 1 pkt 1 lit. d rozporządzenia z dnia 28 grudnia 2020 r. (Dz.U.2020.2382) zmieniającego nin. Rozporządzenie z dniem 1 lutego 2021 r. Zatem skarżąca spółka nie została zaskoczona zmianą i znając treść regulacji, winna była ją zastosować. Jak wynika z treści pism w sprawie, spółka była też informowana przez organ o wprowadzonych ograniczeniach już w marcu 2021 r. i wzywana do ograniczenia liczby uczniów pierwszego semestru w kolejnych miesiącach innych niż pierwszy miesiąc, a mimo to wykazywała do dotacji uczniów bez zachowania wprowadzonego limitu.
Rację ma strona skarżąca, że przepisy Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej modyfikują normy ustawowe. Na wyłączenie, a więc tym bardziej modyfikację (argumentum a maiori ad minus) stosowania niektórych przepisów w sytuacjach nadzwyczajnych pozwala jednak przepis art. 30c u.p.o.
Należy też zwrócić uwagę, że organy administracji, przestrzegając zasady praworządności, nie mogą odmawiać stosowania obowiązujących przepisów rangi podustawowej, nawet wówczas, gdy dostrzegają ich niezgodność z ustawą lub Konstytucją, bowiem, w przeciwieństwie do sądów, nie korzystają z przymiotu niezawisłości (por. wyrok NSA z dnia 13 czerwca 2013 r., sygn. akt I OSK 15/12, CBOSA). Sądy są uprawnione do odmowy stosowania przepisów rozporządzenia w przypadku stwierdzenia ich niezgodności z Konstytucją i ustawami, natomiast uprawnienie tego rodzaju nie przysługuje organom administracji publicznej. W związku z tym Prezydent Miasta B. nie mógł odmówić stosowania przepisów Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie szczególnych rozwiązań w okresie czasowego ograniczenia funkcjonowania jednostek systemu oświaty w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19. Sąd natomiast kontrolując czynność tego organu nie podzielił wyrażonych w skardze zastrzeżeń natury konstytucyjnej. Uznaje się zarzut naruszenia art. 92 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 26 ust. 2 u.f.z.o. za nieuzasadniony.
Drugi zarzut skargi dotyczy naruszenia art. 26 ust. 2 u.f.z.o. w zw. z § 10 ust. 12 c Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 20 marca 2020 r. Naruszenia tego strona skarżąca upatruje w nieprawidłowym ustaleniu liczby uczniów w pierwszym miesiącu pierwszego semestru. Zdaniem spółki, przepis § 10 ust. 12c Rozporządzenia odnosi się do uczniów pierwszego miesiąca pierwszego semestru, nie zaś do uczniów zapisanych do szkoły na konkretny dzień (pierwszy dzień pierwszego miesiąca).
Zauważyć należy że uregulowania cyt. Rozporządzenia z dniem 1 lutego 2020 r. ograniczyły zakres stosowania art. 26 ust. 2 u.f.z.o. i wynikające z niego prawo do otrzymania dotacji na wszystkich uczniów, którzy uczestniczą w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych w danym miesiącu, z których uczeń nie został zwolniony na podstawie przepisów wydanych na podstawie art. 44zb ustawy o systemie oświaty.
Uwzględnienie ograniczonych możliwości uczestnictwa w zajęciach i weryfikowania przez niepubliczne szkoły, w których nie jest realizowany obowiązek szkolny lub obowiązek nauki, realizacji obowiązku uczestnictwa w zajęciach, spowodowało, że Minister wprowadził rozwiązania pozwalające w nadzwyczajnych sytuacjach na zmianę zasad ustalania warunków uczestnictwa. Nakazano ustalać spełnienie warunku uczestnictwa w danym miesiącu w odniesieniu do okresu, w którym danego ucznia nie obejmowało ograniczenie funkcjonowania szkoły. Przyjęto, że okres, o którym mowa w ust. 9, nie może być krótszy niż 40% czasu przeznaczonego w danym miesiącu na obowiązkowe zajęcia edukacyjne, o których mowa w ust. 9. Jeżeli okres, w którym danego ucznia nie obejmuje ograniczenie funkcjonowania szkoły, w danym miesiącu jest krótszy niż 40%, to uznaje się, że uczeń spełnił w tym miesiącu warunek, o którym mowa w ust. 9, jeżeli spełnił go w ostatnim miesiącu, w którym ustalano spełnienie tego warunku na podstawie art. 26 ust. 2 u.f.z.o.
W spornych przepisach §10 ust. 12b i ust. 12 c Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 20 marca 2020 r. ograniczono zakres dotowania uczniów pierwszego semestru, którzy nie rozpoczęli nauki w pierwszym miesiącu pierwszego semestru, przez co ograniczono możliwość rozpoczęcia nauki później, niż w pierwszym miesiącu pierwszego semestru. W §10 ust. 12b Rozporządzenia postanowiono, że "Liczba uczniów uczęszczających na pierwszy semestr, na których szkoła otrzymuje dotację na podstawie ust. 12, w poszczególnych miesiącach innych niż pierwszy miesiąc tego semestru, nie może być większa niż 110% liczby uczniów uczęszczających na ten semestr, na których szkoła otrzymała dotację na podstawie ust. 12 w pierwszym miesiącu tego semestru". Z kolei § 10 ust. 12c Rozporządzenia stanowi, że "Przepis ust. 12b nie dotyczy szkół, w których liczba uczniów uczęszczających na pierwszy semestr w poszczególnych miesiącach innych niż pierwszy miesiąc tego semestru, zwiększy się o nie więcej niż 30 uczniów w porównaniu do liczby uczniów tego semestru, na których szkoła otrzymała dotację na podstawie ust. 12 w pierwszym miesiącu tego semestru".
W wyżej przywołanych przepisach liczbę uczniów dotowanych w kolejnych miesiącach pierwszego semestru, odniesiono do liczby uczniów pierwszego miesiąca pierwszego semestru (w niniejszej sprawy – luty 2021 r.), na których szkoła otrzymała dotację. Minister nie posłużył się sformułowaniem, które odnosiłoby liczbę uczniów dotowanych w kolejnych miesiącach pierwszego semestru do liczby uczniów uczęszczających do szkoły w pierwszym miesiącu pierwszego semestru. Jak już wcześniej wyjaśniano, rozwiązanie to było podyktowane obiektywnymi trudnościami w ustaleniu takiej liczby uczniów w odniesieniu do uczniów pierwszego semestru.
Rację należy więc przyznać organowi, że użyte w analizowanych przepisach Rozporządzenia sformułowanie "otrzymała dotację w pierwszym miesiącu tego semestru" wskazuje na liczbę uczniów, na których wypłacono dotację w pierwszym miesiącu semestru, czyli w lutym 2021 r. Tym samym sąd nie podziela stanowiska strony skarżącej, że przepis ten należy odnosić do wszystkich uczniów zapisanych w danym miesiącu do szkoły i którzy mieli możliwość uczestnictwa w zajęciach. Stanowisko to nie znajduje potwierdzenia w jednoznacznie brzmiących przepisach.
Nie jest sporne w tej sprawie, że w lutym 2021 r. N. nie wykazała do dotacji żadnego słuchacza semestru pierwszego i konsekwentnie – nie otrzymała w tym miesiącu dotacji na takiego ucznia. Organ jednoznacznie wskazuje, że za luty nie została wypłacona dotacja na uczniów pierwszego semestru. Strona skarżąca tego twierdzenia nie kwestionuje.
W tych okolicznościach, w związku z brzmieniem art. 12b u 12c Rozporządzenia Ministra Edukacji z dnia 20 marca 2020 r., spółka mogła w kolejnych miesiącach semestru (a więc również w maju i czerwcu) wykazać do dotacji maksymalnie 30 uczniów semestru pierwszego. Zasadnie więc organ, pomimo wskazywania większej liczby uczniów tego semestru uczęszczających do szkoły, przekazywał w tych okresach dotację jedynie na 30 uczniów pierwszego semestru.
Strona skarżąca swoje zarzuty opiera na twierdzeniu, że w lutym do PSZ uczęszczało 109 słuchaczy wykazanych na dzień 1 lutego 2021 r. oraz 31 słuchaczy, w tym 25 słuchaczy pierwszego miesiąca pierwszego semestru, których nie wykazano do dotacji w lutym, ale spełnili oni wymóg 50% frekwencji. Osoby te nie były uczniami na pierwszy dzień lutego, ale zapisali się do szkoły w terminie późniejszym (nadal w lutym).
Argumentacja ta nie zasługiwała na uwzględnienie w sytuacji, gdy w spornym okresie stosowanie art. 26 ust. 2 u.f.z.d. zostało wyłączone na mocy Rozporządzenia Ministra Edukacji z dnia 20 marca 2020 r.
Za niezasadny sąd uznaje w okolicznościach sprawy zarzut skargi naruszenia § 10 ust. 12 c Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 20 marca 2020 r. Sąd przyznaje rację organowi, że w sytuacji gdy spółka w lutym 2021 r. nie wykazała do dotacji żadnego słuchacza pierwszego semestru, to w kolejnych miesiącach mogła wykazać maksymalnie 30 uczniów semestru pierwszego. Taką maksymalnie liczbę organ był uprawniony dotować. Za zasadne sąd uznaje działanie organu polegające na przekazywaniu dotacji w maju na 30 uczniów pierwszego semestru.
Końcowo należy podkreślić, że skarżąca spółka nie kwestionuje pozostałych wyliczeń dotacji przez organ za maj i czerwiec 2021 r. Sąd rozpoznając tę sprawę również nie stwierdził, aby naruszenia takie miały miejsce.
Przede wszystkim należało mieć na względzie to, że z dniem 29 maja 2021 r. we wszystkich szkołach na terenie Polski wprowadzono naukę stacjonarną. Jak wskazuje organ, wszyscy uczniowie wykazani na pierwszy dzień roboczy czerwca 2021 r. mieli możliwość zrealizowania frekwencji zgodnie z art. 26 ust. 2 u.f.z.o. Organ przekazał dotację za ten okres na 137 uczniów, zgodnie z wykazanym stanem uczniów.
Mając na uwadze powyższe rozważania sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło