I SA/Bk 395/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału I: Tomasz Oleksicki, po rozpoznaniu w dniu 09 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] marca 2015 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy od stycznia do kwietnia 2012 roku i od lipca do grudnia 2012 r. p o s t a n a w i a - przyznać prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi w kwocie powyżej 3.000 zł (słownie: trzy tysiące złotych), - w pozostałym zakresie odmówić przyznania prawa pomocy. A. P. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych podając, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz ze współmałżonką A. P. oraz córką U. P. ([...] lat). Źródłem utrzymania rodziny jest wynagrodzenie wnioskodawcy z tytułu zatrudnienia w wysokości 875 zł miesięcznie. W 2014 r. skarżący zlikwidował prowadzoną działalność gospodarczą. Małż. P. nie posiadają majątku, w tym zgromadzonych oszczędności i przedmiotów wartościowych (k. 12 – 14). W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 13 maja 2015 r. (k. 23) wnioskodawca oświadczył, że jest jedynym żywicielem rodziny, bowiem A. P. nie osiąga dochodu. Skarżący nie posiada samochodu. Małż. P. korzystają z pomocy rodziny w zakresie pokrywania bieżących wydatków (k. 26). Skarżący dołączył do akt sprawy: umowę wynajmu budynku (k. 27 – 30); oświadczenie o wysokości ponoszonych miesięcznych wydatków (k. 31); rachunki i faktury dokumentujące wysokość ponoszonych wydatków (k. 32 – 42); dokumenty poświadczające aktualny stan zadłużenia z tytułu zaciągniętych kredytów (k. 43 – 52 i k. 54 - 67); wyciąg z rachunku bankowego (k. 53); zaświadczenie o wysokości otrzymywanego wynagrodzenia (k. 68); zeznania PIT za 2014 r. (k. 69 – 75); zgłoszenie o zaprzestaniu prowadzenia działalności gospodarczej (k. 76). Zgodnie z treścią art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych (w tym przyznane częściowe zwolnienie od wpisu od skargi) następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W rozpatrywanym przypadku A. P. wykazał, że obecnie jedynym źródłem dochodu trzyosobowej rodziny jest jego wynagrodzenie uzyskiwane z tytułu pracy na stanowisku sprzedawcy w wysokości 875 zł brutto (676,08 zł netto) k. 68. Skarżący z dniem [...] lutego 2014 r. zlikwidował prowadzoną działalność gospodarczą (k. 76). Wykazane wydatki miesięczne wynoszą 2.725 zł w tym: wynajem mieszkania – 1.300 zł; energia elektryczna – 330 zł; opłata za wodę 95 zł; żywność – 1.000 zł (k. 31). Dodatkowo wnioskodawca uiszcza miesięczne opłaty za: telewizję satelitarną – 100 zł (k. 35 – 36); Internet – 50,41 zł (k. 37); wodę i ścieki 140 zł (281 zł za dwa miesiące k. 39). Łącznie miesięczne wydatki małż. P. wynoszą 3.015 zł. W zakresie pokrywania wyszczególnionych wydatków wnioskodawca korzysta z pomocy rodziny. Skarżący jest zadłużony z tytułu zaciągniętych kredytów bankowych i umowy rachunku bankowego na łączną kwotę 802.346 zł w tym: w [...] [...] (na dzień [...] maja 2015 r.) na kwotę 665.752 zł (k. 43) oraz w Banku [...] [...] (na dzień [...] maja 2015 r.) na kwotę 136.594 zł (k. 52). Małż. P. nie posiadają majątku. Na obecnym etapie postępowania koszty sądowe ograniczają się do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 17.467 zł (k. 1), niewątpliwie wnioskodawcy nie stać na uiszczenie tej opłaty w całości, jednak przyznane zwolnienie umożliwi rozpoznaje sprawy przez tut. Sąd. W tym miejscu należało zatem skonstatować, iż u podstaw przedmiotowego rozstrzygnięcia legł fakt iż, wnioskodawca i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym pozostają faktycznie na utrzymaniu jego rodziny. Świadczy o tym okoliczność, iż większość wydatków miesięcznych wnioskodawcy tj. 2.140 zł jest opłacana przez jego rodzinę (A. P. z własnych środków pokrywa wydatki w wysokości 676,08 zł). Skarżący spłaca również zadłużenie bankowe w łącznej kwocie 802.346 zł, na które otrzymuje środki finansowe od rodziny. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które powinny to być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami (postanowienie NSA z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt II OZ 1125/11, publ. https://cbois.nsa.gov.pl/). Dlatego też wnioskodawca oraz pomagająca mu w zakresie opłacania ponoszonych wydatków rodzina powinni wygospodarować środki na pokrycie przynajmniej części wpisu od skargi tj. 3.000 zł. Przyznanie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zatem prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł dochodów i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Dodatkowo koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania, dlatego też część uzyskiwanych środków powinna być przeznaczona na ich poniesienie. Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.