I SA/Bk 403/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Mieczysław Markowski, Sędziowie sędzia WSA Jacek Pruszyński (spr.), sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska, Protokolant st. sekretarz sądowy Beata Rusiecka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 11 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi I. i E. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] maja 2013 r., nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości na 2012 r. oddala skargę. Zaskarżoną do Sądu decyzją z [...] maja 2013 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy C. z [...] listopada 2012 r. nr [...], w której ustalono Państwu I. i E. D. (dalej powoływanych również jako Skarżący) zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości za rok 2012 w wysokości 143 zł. Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym: Decyzją z [...] stycznia 2012 r. Wójt Gminy C. ustalił Skarżącym wymiar podatku od nieruchomości - garażu na rok 2012. W uzasadnieniu wskazano, że wysokość podatku ustalono na podstawie złożonej informacji w sprawie podatku od nieruchomości, rolnego i leśnego oraz danych w ewidencji gruntów (k. [...] akt admin.). Decyzją z [...] września 2012 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. uchyliło ww. decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Kolegium stwierdziło bowiem konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, wyjaśnienia szeregu kwestii merytorycznych istotnych przy opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości pozostałych budynków tj. garażu. W szczególności za konieczne SKO uznało wyjaśnienie kwestii, czy Skarżący zaliczają się do kategorii podmiotów wymienionych w art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jedn. Dz. U. z 2010 r., nr 95, poz. 613 ze zm., dalej: u.p.o.l.). Pismem z [...] października 2012 r., a następnie pismem z [...] października 2012 r. Wójt Gminy C. wezwał Skarżących do przedstawienia tytułu prawnego do zajmowania gruntu należącego do wspólnoty, na których posadowiony jest garaż. Pismem z [...] października 2012 r. organ wezwał Wspólnotę Mieszkaniową Bloku nr [...] przy ul. F. w C. do przedstawienia tytułu prawnego do zajmowania przez Skarżących gruntu należącego do wspólnoty, na którym posadowiony jest ich garaż. Po tych próbach wyjaśnienia kwestii tytułu prawnego zajmowania przez Skarżących gruntu należącego do wspólnoty Wójt Gminy C. wydał decyzję z [...] listopada 2012 r., którą ponownie ustalił Skarżącym wymiar podatku od nieruchomości za rok 2012 w wysokości 143 zł. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że na podstawie protokołu oględzin garażu oraz opinii biegłego z zakresu budownictwa K. P. uznał, iż garaż jest budynkiem w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. Jest on trwale związanym z gruntem. Owo związanie wyraża się w tym, że nie można go przenieść bez rozbiórki, bez naruszenia jego konstrukcji. Garaż ten zawiera fundamenty wykonane z elementów rozbiórkowych betonowych wkopanych w ziemię, wykazuje też cechy trwałości, choćby z uwagi na czas jego użytkowania. Organ na podstawie wypisów z ewidencji gruntów ustalił, że współwłaścicielami działki nr [...], na której posadowiony jest sporny garaż, jest 16 podmiotów. Właścicielem działki jest bowiem Wspólnota Mieszkaniowa. Organ stwierdził, że wobec trwałego związania garażu z gruntem podatnikiem powinien być właściciel gruntu, na którym jest usytuowany garaż. Uznał jednak, że podatnikami w odniesieniu do garażu są Skarżący z tytułu samoistnego posiadania tego obiektu. O samoistności posiadania świadczy obecność Skarżącej przy oględzinach garażu, jej informacja o okolicznościach jego kupna od poprzedniego właściciela, a także o fakcie garażowania w nim samochodu i zamiarze dalszego z niego korzystania. Organ wskazał, że podatnicy nigdy nie twierdzili, że pozostali współwłaściciele działki korzystali z tego garażu lub że płacą czynsz. Skarżący zaś w roku 2003 zgłosili garaż do opodatkowania i od listopada 2005 r. opłacają podatek od tego garażu. Organ podkreślił, że fakt sprzedaży lokalu, budynku gospodarczego i gruntu nie wyklucza faktu posiadania budynku przez Skarżących. Decyzją z [...] maja 2013 r., znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ przywołał treść przepisów art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l oraz definicję budynku z ustawy Prawo budowlane, a także opinię biegłego z zakresu budownictwa K. P. Stwierdził następnie, że sporny garaż posiada wszystkie cechy budynku. Zdaniem Kolegium usytuowanie garażu na elementach betonowych wkopanych w ziemię i ułożenie na tym betonowej posadzki ma na celu zapobieganie osiadaniu obiektu w gruncie, czyli elementy betonowe są fundamentem dla tego obiektu. Długoletnie użytkowanie potwierdza zaś jego techniczną trwałość i brak cech tzw. przemijającego użytku. Garaż posiada też ściany i dach. Zdaniem organu nie ma znaczenia dla zakwalifikowania obiektu jako budynek istnienie kanału remontowego w garażu. Dołączone do akt pismo J. Ś. organ potraktował jako wykonaną na zlecenie strony opinię prywatną. SKO podzieliło ustalenia organu I instancji co do podmiotowej strony decyzji. Przyjęto że Skarżący są podatnikami jako samoistni posiadacze spornego garażu. W skardze do Sądu Państwo I. i E. D. wnieśli o uchylenie decyzji SKO oraz ją poprzedzającej decyzji Wójta Gminy C., a także o zasądzenie kosztów postępowania zgodnie z obowiązującymi przepisami. Decyzji zarzucili naruszenie prawa materialnego tj.: - art. 1a ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. poprzez błędną ich interpretację i bezpodstawne przyjęcie, że szopa wykorzystywana jako garaż jest budynkiem podlegającym opodatkowaniu, chociaż w rzeczywistości nie stanowi ona takiego obiektu, gdyż nie posiada fundamentów oraz trwałego związania z gruntem, - art. 3 ust. 3 u.p.o.l. poprzez błędną jego interpretację i bezpodstawne przyjęcie, że Skarżący są samoistnymi posiadaczami garażu, podczas gdy w rzeczywistości pozostają on jedynie, z mocy umowy o bezpłatne użyczenie (art. 710 Kodeksu cywilnego) – posiadaczami zależnymi (art. 336 Kodeksu cywilnego) tego obiektu, co sprawia, że nie są podatnikami z mocy art. 3 ust. 3 u.p.o.l. oraz naruszenie prawa procesowego tj.: - art. 122 i 187 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.), mające istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji mimo braku dostatecznego wyjaśnienia przyczyn zajęcia przeciwstawnych stanowisk przez ekspertów oceniających, czy garaż jest budynkiem podlegającym opodatkowaniu. W uzasadnieniu podnieśli m.in., że garaż nie posiada fundamentów, a w jego wnętrzu znajduje się jedynie betonowa posadzka. Nie ma też żadnego zakotwiczenia w gruncie. Ich zdaniem nie można przyjąć, że budowla ma cechy budowli użytkowej tj. pełnowartościowego garażu, gdyż nie funkcjonuje pod nim kanał betonowy, a otwór po nim jest zakryty deskami. Fakty te potwierdził Pan J. Ś., posiadający uprawnienia budowlane i od wielu lat zajmujący się prowadzeniem różnego rodzaju budów. Zdaniem Skarżących brak jest podstaw by dyskwalifikować jego ocenę bez uprzedniego podjęcia przez organ działań zmierzających do wyjaśnienia przyczyn wyrażenia przez ekspertów tak skrajnie przeciwstawnych ocen. Skarżący podtrzymali stanowisko, że nie są samoistnymi posiadaczami gruntu i związanego z nim garażu. Właścicielami nieruchomości pozostają nadal członkowie wspólnoty mieszkaniowej bloku nr [...] przy ul. F. w C. Oni jedynie korzystają z obiektu w oparciu o umowę nieodpłatnego użyczenia, którą zawarli w sposób dorozumiany (art. 60 Kodeksu cywilnego). W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Zdaniem Sądu organ prawidłowo przeprowadził postępowanie podatkowe w sprawie, jak też właściwie zastosował przepisy prawa materialnego. Podkreślić należy, że stan faktyczny sprawy jest w zasadzie bezsporny. Spór sprowadza się natomiast do dwóch kwestii: czy wykorzystywany przez Skarżących garaż stanowi budynek w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. podlegający opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości oraz czy Skarżący są podatnikami podatku od nieruchomości w związku z wykorzystywaniem tego garażu. Organy uznały, że garaż stanowi przedmiot samoistnego posiadania Skarżących, ci zaś twierdzą, że korzystają z obiektu na podstawie nieodpłatnej umowy użyczenia. W myśl art. 2 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają m.in. budynki lub ich części. Budynkiem jest zaś obiekt budowlany w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach (art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l.). Z akt sprawy wynika a Skarżący tego nie kwestionują, że sporny garaż posiada dach i przegrody budowlane. Zdaniem Skarżących obiekt ten nie posiada jednak fundamentów i nie jest trwale związany z gruntem. Odnośnie stwierdzenia, czy obiekt posiada fundamenty pomocna jest zwykle dokumentacja budowlana. W przypadku zaś braku takiej dokumentacji przyjmuje się, że organy winny wyjaśnić taką kwestię z pomocą opinii biegłego. Odnośnie zaś cechy "trwałego związania z gruntem" Sąd podziela pogląd, że za trwale związany z gruntem można uznać tylko taki budynek, który spełnia dwa warunki: 1) nie można go od gruntu oderwać bez jego uszkodzenia, 2) nie jest to obiekt wzniesiony do tzw. przemijającego użytku (por. L. Etel, Podatek od nieruchomości. Komentarz do art. 1a ustawy o podatku od nieruchomości, pkt 1, LEX 2012). W tej sprawie brak jest dokumentacji budowlanej garażu. Aby ustalić kwestię, czy obiekt posiada fundamenty organy przeprowadziły więc oględziny oraz skorzystały z opinii biegłego. Z protokołu oględzin wynika, że garaż stoi na betonowych cegłach, a posadzka wewnątrz jest zalana, betonowa (k. [...] akt admin.). Powołany przez organ biegły K. P. stwierdził natomiast jednoznacznie, że przedmiotowy garaż drewniany jest budynkiem. Stwierdził on w trakcie oględzin, że garaż ten posiada fundamenty z elementów rozbiórkowych betonowych wkopanych w ziemię. Do opinii został dołączony materiał zdjęciowy, biegły posiada uprawnienia budowlane, słusznie więc organy uznały, że jest on osobą dysponującą odpowiednią wiedzą do sporządzenia opinii. W aktach sprawy znajduje się również opinia sporządzona na zlecenie Skarżących przez Pana J. Ś. Stwierdził on odmiennie niż biegły powołany przez organ, że sporny garaż nie jest budynkiem, gdyż nie posiada fundamentów i nie jest trwale związany z gruntem. Organ prawidłowo potraktował tą opinię jako prywatną i dokonał jej oceny. Przyjął jednak, że opinia ta nie podważa ustaleń dokonanych przez biegłego powołanego przez organ. Sąd stwierdza natomiast, że chociaż istniejące w sprawie opinie co do kluczowej kwestii prezentują skrajnie odmienne stanowiska, to jednak w kontekście całego zgromadzonego materiału dowodowego organ zasadnie oparł się na opinii powołanego w sprawie biegłego. W ocenie Sądu organy miały wystarczające podstawy by uznać, że sporny garaż spełnia wszystkie wymogi budynku podlegającego opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości. Organ wnikliwie rozważył tą kwestię i wskazał, że usytuowanie garażu na elementach betonowych wkopanych w ziemię i ułożenie na tym betonowej posadzki ma na celu zapobieganie osiadaniu obiektu w gruncie. Organ słusznie też zauważył, że techniczną trwałość i brak cech tzw. przemijającego użytku potwierdza fakt długoletniego użytkowania tego obiektu. Zauważyć bowiem należy, że Skarżący zakupili garaż w 1983 r. i przez cały czas go użytkują. Skarżący kwestionując to stanowisko podnoszą, że w garażu tym brak jest kanału betonowego, a otwór po nim jest zakryty deskami. Ma jednak rację SKO, że kanał remontowy nie ma znaczenia dla zaklasyfikowania obiektu jako budynku. Nie został zawarty w definicji budynku, zamieszczonej w art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. Przechodząc zaś do kwestii podmiotowej, w sprawie nie budzi wątpliwości, że Skarżący są posiadaczami garażu. W toku całego postępowania nie kwestionowali oni faktu posiadania i korzystania z tego garażu. Sporny pozostawał jedynie charakter tego posiadania. Odnośnie tej kwestii ustalono jednak, że Skarżący korzystają z garażu w sposób wyłączny, przechowując w nim swój samochód. Oni też zgłosili po raz pierwszy garaż do opodatkowania w roku 2003. Istotne jest również to, że w informacji w sprawie podatku od nieruchomości na rok 2011 Skarżący deklarując wyłącznie garaż w rubryce dotyczącej rodzaju własności/ posiadania wskazali siebie jako właścicieli. W tej sytuacji organy prawidłowo oceniły, że Skarżący są samoistnymi posiadaczami nieruchomości. Posiadaczem samoistnym rzeczy jest ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (art. 336 Kodeksu cywilnego). W ocenie Sądu fakt nabycia garażu przez Skarżących, zgłoszenia go do opodatkowania, wyłącznego korzystania, brak uiszczania jakichkolwiek należności z tego powodu na rzecz właściciela niewątpliwie świadczy o traktowaniu przez Skarżących garażu w sposób właścicielski. To zaś skutkuje tym, że na podstawie art. 3 ust. 3 u.p.o.l. jeżeli rzeczą włada posiadacz samoistny, to na nim, nie zaś na właścicielu spoczywa obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości. Odnośnie zaś twierdzenia Skarżących, że korzystają oni z obiektu w oparciu o umowę nieodpłatnego użyczenia, którą zawarli w sposób dorozumiany Sąd stwierdza, że argument ten budzi poważne zastrzeżenia. Należy zauważyć, że pojawił się on dopiero w skardze do Sądu, co wskazuje na to, że jest to jedynie stanowisko przyjęte na potrzeby tej sprawy. Dodatkowo Skarżący w żaden sposób nie wykazali istnienia takiej umowy. Istnieniu umowy użyczenia przeczy też w sposób ewidentny fakt, że przez wiele lat (od roku 2003) Skarżący wskazywali siebie jako podatników podatku – właścicieli w odniesieniu do spornego garażu. Należy przy tym zauważyć, że Skarżący byli kilkakrotnie wzywani przez organ, celem wyjaśnienia kwestii charakteru posiadania garażu. Pomimo doręczenia im wezwań z [...] października 2012 r. i z [...] października 2012 r. do przedstawienia tytułu prawnego do zajmowania gruntu należącego do wspólnoty, na których posadowiony jest garaż, nie stawili się w organie. Pismem z [...] października 2012 r. organ wezwał również Wspólnotę Mieszkaniową Bloku nr [...] przy ul. F. w C. do przedstawienia tytułu prawnego do zajmowania przez Skarżących gruntu należącego do wspólnoty, na którym posadowiony jest ich garaż. Również jednak to wezwanie pozostało bez odpowiedzi. Podsumowując, zaskarżona decyzja w ocenie Sądu jest w pełni zgodna z przepisami prawa. Mając powyższe na uwadze Sąd, w oparciu o przepis art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), orzekł, jak w sentencji.