I SA/Bk 420/25

WyrokWSA w Białymstoku2025-12-03

Skład orzekający: Justyna Siemieniako, Marcin Kojło, Paweł Janusz Lewkowicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organy administracji publicznej prawidłowo oceniły materiał dowodowy, w tym dane z zobrazowań satelitarnych i ortofotomap, przy ustalaniu powierzchni użytkowanej rolniczo i przyznawaniu płatności bezpośrednich, a także czy uzasadnienie decyzji było wystarczające i zgodne z zasadami postępowania administracyjnego?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania administracyjnego przez organ odwoławczy. Organ nie zebrał i nie ocenił wyczerpująco materiału dowodowego, a jego uzasadnienie było nierzetelne i nieprzekonujące, co uniemożliwiło sądową kontrolę rozstrzygnięcia. W szczególności organ nie odniósł się do zarzutów strony dotyczących wiarygodności dowodów cyfrowych i nie przeprowadził wnioskowanej kontroli terenowej, a także nie włączył do akt sprawy kluczowych dowodów, na które się powoływał.
Stan faktyczny
Skarżący F.J. złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich i przejściowego wsparcia krajowego na rok 2024. Organ I instancji odmówił przyznania części płatności, a organ II instancji utrzymał tę decyzję w mocy, wskazując na brak prowadzenia działalności rolniczej na części działek, co ustalono m.in. na podstawie analizy zobrazowań satelitarnych i ortofotomap. Skarżący w skardze zarzucił organom naruszenie przepisów k.p.a. poprzez zaniechanie odniesienia się do zarzutów dotyczących wiarygodności dowodów cyfrowych oraz niewyczerpujące zebranie i ocenę materiału dowodowego, w tym brak przeprowadzenia kontroli terenowej.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Podlaskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łomży z dnia 21 sierpnia 2025 r. Zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Justyna Siemieniako, Sędziowie sędzia WSA Marcin Kojło, sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 3 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi F. J. na decyzję Dyrektora Podlaskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łomży z dnia 21 sierpnia 2025 r. nr 9010-2025-001952 w przedmiocie przyznania płatności bezpośrednich i przejściowego wsparcia krajowego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 na 2024 rok 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Dyrektora Podlaskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łomży na rzecz skarżącego F. J. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. F.J. (dalej: "skarżący") złożył w dniu 14 kwietnia 2024 r. za pomocą formularza udostępnionego na stronie internetowej Agencji wniosek o przyznanie płatności na rok 2024 w ramach Interwencji w formie płatności bezpośrednich do podstawowego wsparcia dochodów i płatności redystrybucyjnej do powierzchni 1.111,64 ha oraz płatności do ekoschematu retencjonowanie wody na trwałych użytkach zielonych. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Hajnówce (Kierownik BP ARiMR) decyzją z 10 kwietnia 2025 r. nr 0192-2025-002421 odmówił skarżącemu przyznania płatności redystrybucyjnej oraz przyznał podstawowe wsparcie dochodów w pomniejszonej wysokości i płatność do ekoschematu retencjonowanie wody na trwałych użytkach zielonych do powierzchni stwierdzonej powierzchni potwierdzonej przez Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa. Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor Podlaskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dyrektor POR ARiMR) w Łomży decyzją z 21 sierpnia 2025 r. nr 9010-2025-001952 utrzymał w mocy decyzję Kierownika BP ARiMR z 10 kwietnia 2025 r. nr 0192-2025-002421. Organ odwoławczy podniósł, że strona w toku postępowania, w tym również w postępowaniu odwoławczym, nie przedstawiła żadnego wiarygodnego dowodu, który podważałby ustalenia organu I instancji albo chociaż je uprawdopodobniał. Dokonując analizy zobrazowań satelitarnych wykonanych na przestrzeni całego okresu wegetacyjnego w 2024 r. z satelity Sentinel-2-L2A, DIAS podniósł, że żaden z ww. zabiegów agrotechnicznych nie został wykonany przez skarżącego do końca 31 lipca 2024 r. Wskazał, że działki [...] (działka rolna E) i [...] (działka rolna D) położone w obrębie B., gmina S., powiat s., województwo podlaskie zostały wykluczone z płatności ze względu na brak prowadzenia działalności rolniczej ze względu na ustalony maksymalny kwalifikowany obszar (MKO). Podkreślił, że sporne działki nie były deklarowane przez skarżącego ani do programu rolno-środowiskowo-klimatycznego 2014-2020 ani 2023-2027. Zatem skarżącego obowiązuje termin koszenia do 31 lipca 2024 r. Działka rolna A ([...],[...],[...]) również została wykluczona z płatności. Zdaniem organu odwoławczego ani metoda LIDAR oraz ortofotomapa lotnicza z 26 maja 2024 r. nie potwierdza użytkowania działki rolnej A. Poza tym Dyrektor POR ARiMR podniósł, że w przedmiotowej sprawie ustalenie powierzchni użytkowanej rolniczo dla działek rolnych A ([...],[...],[...]) oparte zostało na wynikach kontroli administracyjnej przeprowadzonej przy wykorzystaniu dostępnych narzędzi informatycznych takich jak metoda LIDAR oraz ortofotomapa lotnicza z 26 maja 2024 r., które jednoznacznie wskazują na brak prowadzenia działalności rolniczej na całości działki nr [...],[...],[...] (działka rolna A na pow. 1,93 ha) przez skarżącego. W związku z powyższym Kierownik BP ARiMR dokonał dla ww. działek pomiaru powierzchni MKO i na ich podstawie na części tych działek stwierdził nieużytki, skutkujące uznaniem zmierzonej w granicach tych działek powierzchni MKO odpowiednio na poziomie dla działki 141/8 - 0,17 ha, dla działki [...]- 0,04 ha, dla działki [...]- 0,00 ha. Organ podkreślił, że działki nr: [...] i [...] były w 2024 r. deklarowane do płatności przez wielu rolników (DWD). Na podstawie porównania powierzchni zadeklarowanych we wniosku oraz powierzchni stwierdzonych w wyniku kontroli administracyjnej przy zastosowaniu ortofotomapy organ odwoławczy ustalił, że MKO (maksymalnie kwalifikowalny obszar) na działce [...] (0,17 ha) i [...] (0,04 ha) dotyczy innego producenta. W związku z czym, powierzchnia działek ewidencyjnych o nr [...] i [...] położonych w obrębie B1., gmina S1., województwo podlaskie zadeklarowanych we wniosku przez skarżącego została wykluczona z płatności ze względu na brak prowadzenia działalności rolniczej. Z płatności również została wykluczona działka nr [...] położona w obrębie B1., gmina S1., województwo podlaskie. Organ odwoławczy wyjaśnił, że metoda LIDAR - "metoda pomiaru odległości poprzez oświetlanie celu światłem laserowym i pomiar odbicia za pomocą czujnika. Różnice w czasie powrotu wiązki lasera oraz zmiana długości fali mogą być następnie wykorzystane do tworzenia trójwymiarowego modelu. Ma zastosowanie naziemne, lotnicze i mobilne" - potwierdza, że działki 141/8, 141/9 i 142/18 położone w obrębie B1., gmina S1., województwo podlaskie nie są uprawnione do płatności. Wskazał, że metoda LIDAR potwierdza, że na ww. działkach znajduje się wyrobisko po eksploatacji żwiru bądź piasku (ścieżka dostępu: geoportal.gov.pl, warstwa ISOK Cieniowanie WMTS). Potwierdzeniem tego jest zdjęcie z LIDAR, na którym zaznaczona jest deklaracja działek rolnych przez skarżącego i innego producenta. Dyrektor POR ARMiR podniósł, że wynika z niego, iż na działkach [...],[...] i [...] zadeklarowanych do płatności przez skarżącego występują wyrobiska i brak jest jakichkolwiek śladów użytkowania rolniczego. Sporne działki użytkowane są tylko na powierzchni zadeklarowanych przez innego producenta. Dowodem na to jest i metoda pomiaru LIDAR i ortofotomapa lotnicza z 26 maja 2024 r. Wszystkie ww. źródła, zdaniem organu odwoławczego, jednoznacznie wskazują na brak prowadzenia działalności rolniczej na działkach [...],[...] i [...] położonych w obrębie B1., gmina S1., województwo podlaskie w roku 2024 w związku z czym płatność do nich została odmówiona. Dyrektor POR ARMiR podniósł, że ustalenie powierzchni użytkowanej rolniczo dla działek rolnych C ([...]o pow. 84,62 ha), ([...] o pow. 1023,50 ha) oraz F ([...] o pow. 0,24 ha) oparte zostało na wynikach kontroli administracyjnej przeprowadzonej przy wykorzystaniu dostępnych narzędzi informatycznych takich jak ortofotomapa lotnicza z 27 czerwca 2024 r., z 12 października 2024 r., z marca 2025 r. oraz wszelkich zobrazowań satelitarnych wykonanych z satelity Sentinel-2-L2A (warstwa Highlight Optimized Natural Color) w okresie od czerwca 2024 r. do marca 2025 r. Wszystkie te źródła jednoznacznie wskazują na brak prowadzenia działalności rolniczej na części działek ewidencyjnych o nr [...] - działka rolna C o pow. 84,62 ha oraz działka ewidencyjna o nr [...] - działka rolna C o pow. 1023,50 ha oraz działka rolna F o pow. 0,24 ha przez skarżącego. W związku z powyższym Kierownik BP ARiMR dokonał dla ww. działek pomiaru powierzchni MKO. Na ich podstawie na części tych działek stwierdzono nieużytki, skutkujące uznaniem zmierzonej w granicach tych działek powierzchni MKO odpowiednio na poziomie dla działki [...] - 78,54 ha, dla działki- 995,30 ha. Jednak na podstawie porównania powierzchni zadeklarowanych w ewniosku plus uwzględniając deklaracje działek rolnych wrysowanych poza granicami MKO oraz prześledzeniu granic wrysowanych upraw przez skarżącego z powierzchnią stwierdzoną w wyniku kontroli administracyjnej przy zastosowaniu ortofotomapy z dnia 27 czerwca 2024 r., 12 października 2024 r. i marca 2025 r. ustalono, że powierzchnia stwierdzona na spornych działkach wynosi odpowiednio dla działki nr [...] - 78,10 ha, dla działki nr [...] - 990,87 ha. Organ wskazał, że ponadto działki rolne C i F były zadeklarowane przez skarżącego do programu rolno-środowiskowo-klimatycznego - Wariant: 4.9 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków: wodniczki. Zgodnie z Informacją zawierającą wymogi określone przez eksperta przyrodniczego w zakresie Pakietu 4. Cenne siedliska i zagrożone gatunki ptaków na obszarach natura 2000 lub Pakietu 5. Cenne siedliska poza Natura 2000 ekspert przyrodniczy w 2024 r. dla ww. działek rolnych określił wymóg polegający na jednokośnym użytkowaniu działek rolnych w terminie od 16 sierpnia 2024 r. do 15 lutego 2025 r. pozostawiając od 50% do 70% powierzchni niekoszonej. Podkreślił, że dla spornych działek były wykonane aż trzy naloty lotnicze, na podstawie których zostały wykonane ww. ortofotomapy lotnicze. Ostatnia ortofotomapa lotnicza z marca 2025 r. obejmuje termin koszenia działek rolnych C i F (tj. od 16 sierpnia do 15 lutego 2025 r.) i stanowi dowód, iż sporne działki zostały wykoszone tylko w części. Dowodem na to jest również zobrazowania satelitarne wykonane z satelity Sentinel-2-L2A z 16 marca 2025 r. Mając powyższe na uwadze, organ odwoławczy stwierdził, że płatność do działki nr [...] została przyznana do powierzchni 78,10 ha, a do działki nr [...] do powierzchni 990,87 ha. Ustalenie powierzchni użytkowanej rolniczo dla działek rolnych D ([...]o pow. 0,11 ha) oraz E ([...]o pow. 0,34 ha) oparte zostało na wynikach kontroli administracyjnej. przeprowadzonej przy wykorzystaniu dostępnych narzędzi informatycznych takich jak ortofotomapa lotnicza z 27 maja 2024 r. (dla działki rolnej D), z 28 maja 2024 r. (dla działki rolnej E) oraz wszelkich zobrazowań satelitarnych wykonanych z satelity Sentinel-2-L2A (warstwa Highlight Optimized Natural Color) na przestrzeni całego okresu wegetacyjnego w roku 2024 r. Zgłoszone przez skarżącego we wniosku o przyznanie płatności na rok 2024 działki ewidencyjne nr [...] (działka rolna D o pow. 0,11 ha) oraz nr [...] (działka rolna E o pow. 0,34 ha) położone w obrębie B., gmina S., powiat sokólski, województwo podlaskie w całości nie kwalifikują się do przyznania płatności ze względu na brak użytkowania rolniczego. Analiza zobrazowań satelitarnych wykonanych na przestrzeni całego okresu wegetacyjnego w 2024 r. z satelity Sentinel-2-L2A jednoznacznie wskazują na brak prowadzenia działalności rolniczej na całości ww. działek ewidencyjnych. Organ odwoławczy dokonał dla ww. działek pomiaru powierzchni MKO w oparciu o analizę zdjęć satelitarnych z satelity Sentinel-2- L2A z 2024 r. i na ich podstawie na całości tych działek stwierdzono nieużytki, skutkujące uznaniem zmierzonej w granicach tej działki powierzchni MKO na poziomie 0,00 ha. W związku z czym, powierzchnia działek ewidencyjnych o nr [...] (działka rolna D o pow. 0,11 ha) oraz o nr [...] (działka rolna E o pow. 0,34 ha) położonych w obrębie B., gmina S., powiat s., województwo podlaskie została wykluczona z płatności ze względu na brak prowadzenia działalności rolniczej. Taki stan rzeczy potwierdza również ortofotomapa lotnicza z dnia 27-28 czerwca 2024 r Z rozstrzygnięciem takim nie zgodził się skarżący. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, działający w jego imieniu pełnomocnik, zaskarżając decyzję organu II instancji w części, w jakiej dotyczy pomniejszenia płatności z tytułu podstawowego wsparcia dochodów - 2024 i odnosi się do działek C, F i A, zarzucił rażące naruszenie prawa, w szczególności następujących przepisów: 1) art. 107 § 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm., dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez zaniechanie przez organ odniesienia się do zarzutów odwołania wywiedzionego od decyzji I instancji w zakresie w jakim skarżący zarzucał brak wiarygodności zdjęć satelitarnych (ortofotomapy, LIDAR i Sentinel-2-L2A) i wskazywał, że zdjęcia te nie mogą stanowić wiarygodnego dowodu na niektóre działania wykonywane na działkach (organ zamiast odnieść się do wiarygodności zdjęć wykazał jedynie dopuszczalność ich stosowania); 2) art. 8 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w ten sposób, że organ rozpoznający sprawę zaniechał wyczerpującego zebrania i oceny materiału dowodowego, gdyż nie przeprowadził (wnioskowanej przez skarżącego) kontroli działek na gruntach, choć jedynie taka kontrola mogła wykazać jaki był faktycznie wykorzystywany przez skarżącego areał, co nie było możliwe na podstawie samych jedynie zdjęć satelitarnych, oraz nie pozyskał dokumentów z Biebrzańskiego Parku Narodowego, które potwierdzają twierdzenia skarżącego, co doprowadziło do błędnych ustaleń faktycznych (obniżenia) w zakresie maksymalnego obszaru kwalifikowanego (MKO), mimo że cała powierzchnia deklarowana przez skarżącego była użytkowana rolniczo, oraz błędnych ustaleń faktycznych (obniżenia), tj. niezgodnego z rzeczywistością stwierdzenia, że skarżący nie wykonywał działań w sposób wymagany w Wariancie 4.9. na deklarowanej powierzchni. Strona skarżąca na podstawie art. 106 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") wniosła o zwrócenie się do Biebrzańskiego Parku Narodowego ([...]) o złożenie do akt niniejszej sprawy kopii wszystkich protokołów kontroli, notatek z kontroli, raportów, notatek służbowych dotyczących prawidłowości wykonania przez skarżącego w latach 2024 - 2025 działań na działkach numer [...] i [...], obręb N., objętych umową nr [...] dzierżawy nieruchomości gruntowych z 17 maja 2021 r. oraz informacji (wyjaśnień) czy Biebrzański Park Narodowy stwierdził jakiekolwiek nieprawidłowości w wykonaniu ww. umowy w okresie sierpień 2024 r. - marzec 2025 r., a następnie przeprowadzenie dowodu z przedłożonych dokumentów na wykazanie faktu, iż faktyczna powierzchnia maksymalnego obszaru kwalifikowanego (MKO) jest tożsama z powierzchnią deklarowaną przez skarżącego do płatności oraz, że skarżący wykonał w sezonie 2024/2025 (którego dotyczy zaskarżona decyzja) wszystkie wymagane działania. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że nieprawidłowości i niezgodności dotyczyły: (-) różnicy pomiędzy deklarowaną (co w praktyce oznacza powierzchnię użytkowaną rolniczo) powierzchnią działek rolnych kwalifikowaną do podstawowego wsparcia dochodów (1.111,64 ha) względem powierzchni działek rolnych stwierdzonych w toku prowadzonego postępowania (1.069,86 ha) - różnica 41,78 ha; (-) przekroczenia powierzchni MKO (maksymalny kwalifikowany obszar) na działkach A, C, D, E i F, przy czym organ stwierdził, że powierzchnia deklarowana poza MKO nie może być przedmiotem żadnych płatności (bez względu na działania). Wskazując na powyższe zarzuty autor skargi wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia do organu I instancji, jak również o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Dyrektor POR ARiMR podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Kontrolując legalność skarżonej decyzji sąd dostrzegł naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik tej sprawy. Nie ulega wątpliwości, że jednym z warunków uzyskania płatności jest złożenie prawidłowo wypełnionego wniosku i oznaczenie przez stronę wnioskującą działki (działek) oraz powierzchni zadeklarowanych działek użytkowanych rolniczo, co do której strona ubiega się o przyznanie płatności. Zadeklarowany w ten sposób obszar podlega weryfikacji organu i dopiero wówczas stanowi podstawę przyznania płatności. Narzędziem do tej weryfikacji jest kontrola administracyjna przeprowadzana w głównej mierze przy wykorzystaniu dostępnych organom narzędzi informatycznych (ortofotomapa, zdjęcia satelitarne), ale też przy pomocy kontroli na miejscu, deklaracji i wyjaśnień rolników. Nie można też zaprzeczyć, że organ wyposażony przez prawodawcę (unijnego i krajowego) w odpowiednie, wysokospecjalistyczne i kosztowne narzędzia weryfikacji prawidłowości wniosków o płatność, ma nie tylko prawo, ale przede wszystkim obowiązek z niego korzystać. Sąd nie kwestionuje przy tym, że postępowanie w ramach przyznania płatności toczy się wedle odmiennych reguł niż klasyczne postępowanie administracyjne z Kodeksu postępowania administracyjnego. Przede wszystkim widoczne jest to na tle ciężaru dowodzenia, który w niniejszym przypadku spoczywał na skarżącym. Przekonuje o tym treść art. 66 ust. 1 i 2 ustawy z 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (Dz. U. z 2024 r., poz. 1741 ze zm.), zgodnie z którym, w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 k.p.a. nie stosuje się (ust. 1). Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek. Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (ust. 2). Niemniej, jeżeli organ opiera swoje twierdzenia na danych z systemów cyfrowych, satelitarnych – to zwłaszcza gdy wnioskodawca utrzymuje, że użytkuje rolniczo dany grunt zgodnie z wymogami programu – powinien należycie udokumentować swoją ocenę i przekonująco wyjaśnić w decyzji powody takiego a nie innego rozstrzygnięcia. W postępowaniu dotyczącym przyznania płatności organy Agencji nie są zwolnione od przestrzegania zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w tym przede wszystkim zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), zasady zaufania do władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.), zasady przekonywania (art. 11 k.p.a.). Wydając rozstrzygnięcie i przedstawiając jego pisemne motywy organ powinien w ramach uzasadnienia faktycznego wskazać fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł, oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, w ramach zaś uzasadnienia prawnego - wyjaśnić podstawy prawne decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (art. 107 § 3 k.p.a.). W literaturze przedmiotu i orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że zadaniem uzasadnienia jest przekonanie strony o prawidłowości rozstrzygnięcia. Uzasadnienie decyzji powinno być skonstruowane w sposób umożliwiający realizację zasady ogólnej przekonywania. Równocześnie uzasadnienie powinno umożliwić organowi nadzoru oraz sądowi administracyjnemu sprawdzenie prawidłowości toku rozumowania organu wydającego decyzję oraz motywów rozstrzygnięcia (zob. np. P. M. Przybysz [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2025, art. 107 oraz przywołane tam judykaty). W szczególności zaś decyzje odmowne lub nakładające sankcje względem wnioskodawcy powinny być przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały wszechstronnie rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Z decyzji musi zatem wynikać między innymi, że organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Uzasadnienie realizować winno, wyrażoną w art 11 k.p.a. zasadę przekonywania, zgodnie z którą, organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu (por. np. wyrok WSA w Rzeszowie z 22 stycznia 2029 r. sygn. akt I SA/Rz 1011/18, wyrok WSA w Białymstoku z 18 czerwca 2020 r. sygn. akt II SA/Bk 137/20). Zdaniem sądu, powyżej scharakteryzowane reguły zostały w tej sprawie naruszone. Analizując decyzję organu odwoławczego nasuwa się wniosek, jak słusznie podnosi pełnomocnik skarżącego, że w odniesieniu do działek C i F organ popada w sprzeczność. Z jednej strony stwierdza, że działki zostały zadeklarowane do programu rolno-środowiskowo-klimatycznego - Wariant 4.9 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków: wodniczki, co jest związane z wykonywaniem jednokośnego użytkowania działek rolnych w terminie od 16 sierpnia 2024 r. do 15 lutego 2025 r. pozostawiając od 50% do 70% powierzchni niekoszonej, a z drugiej strony stwierdza, że skarżący sporne działki wykosił "jedynie w części". Organ nie wyjaśnia, w jakiej części działki zostały wykoszone, a w jakiej nie, odwołując się wyłącznie do ogólnego stwierdzenia o skoszeniu "jedynie w części". W konsekwencji, strona skarżąca nie może odnieść się do twierdzeń organu. Ponadto w aktach sprawy nie ma ortofotomapy lotniczej z marca 2025 r., ani "zobrazowań satelitarnych wykonanych z satelity Sentinel-2-L2A w okresie od czerwca 2024 r. do marca 2025 r." (s. 7 decyzji I instancji), na które powołuje się organ i wskazując je jako kluczowe dowody w niniejszej sprawie. Również z tego powodu nie można odnieść się do zarzutu braku koszeń. Z kolei pozostałe mapy dotyczą tylko czerwca i października 2024 r, a zatem w okresie czerwca 2024 r. obejmują okres, w którym działania nie mogą być jeszcze prowadzone (od 16 sierpnia 2024 r. do 15 lutego 2025 r), nie obejmują całego okresu, w którym działania mogą być przeprowadzone. Zasadne są zatem zastrzeżenia skargi, że organ posłużył się dokumentami, których nie włączył do akt sprawy lub nie opisał ich w sposób pozwalający na ich weryfikację. Poza tym organ nie wyjaśnił jakie okoliczności (oprócz ogólnie użytego pojęcia "stwierdzono nieużytki") zdecydowały o uznaniu części zadeklarowanej powierzchni działek C i F za nieużytki i wyłączenia ich z powierzchni MKO. Co więcej, na mapach nie zaznaczono tych obszarów, które organ uznał za nieużytki, więc skarżący nie mógł odnieść się do twierdzeń organu. Odpowiedzi na swe wątpliwości skarżący poszukiwał już w odwołaniu od tej decyzji, sygnalizując, że Kierownik BP ARiMR oparł się wyłącznie na zdjęciach satelitarnych, które nie ukazują roślinności na działkach [...] i [...], a które organ I instancji uznał za dyskwalifikujące z dopłat. Wskazywał, że satelity rejestrują przede wszystkim kolory i strukturę powierzchni(cień, zbitą koronę roślinności, a nie szczegóły pojedynczych roślin, które sprawiają wrażenie obszaru zwartego. Z tego względu skarżący prosił o przeprowadzenie kontroli na miejscu. Odpowiedzi na swe wątpliwości skarżący jednak nie uzyskał w zaskarżonej decyzji, która nie zawiera kompleksowego i rzetelnego uzasadnienia, utrudniając tym samym sądową jej kontrolę. Po zacytowaniu przepisów prawa materialnego, omówieniu metod ustalania powierzchni działek do płatności i zastosowaniu ich do ustalonego stanu faktycznego sprawy, Dyrektor POR ARMiR podniósł, że na gruncie nastąpiła sukcesja młodych drzewek, co tylko potwierdza brak koszenia i prawidłowość wydanego rozstrzygnięcia. Należy zaznaczyć, że o ile ortofotomapa pozwala na poczynienie ogólnych ustaleń, to jest zbyt niedokładna, jak słusznie stwierdził skarżący, aby pokazać np. obszary, na których dochodziło do ręcznego usuwania zakrzaczeń (na zdjęciach nie widać wówczas pokosów - gdy używane są narzędzia ręczne to urobek składowany jest na kopy). W tym celu organ powinien dokonać kontroli w terenie. Ponadto organ ponownie rozpatrując sprawę powinien też odnieść się do faktu, że przedmiotowe działki są wydzierżawiane przez Biebrzański Park Narodowy oraz, jak podnosi skarżący, w odniesieniu do nich Park nie zgłaszał żadnych uwag do realizacji działań, co może wskazywać, że dzierżawca (skarżący) wykonał prawidłowo wszystkie wymogi Wariantu 4.9. Podobne wnioski pojawiają się podczas analizy decyzji organu odwoławczego odnośnie działki A, którą organ całkowicie wykluczył z jakichkolwiek płatności. Organ w oparciu o ortofotomapy i LIDAR - uznał, że działka ta stanowi dawne wyrobisko i że brak jest jakichkolwiek śladów użytkowania rolniczego. Wskazał, że dowodem na to jest metoda pomiaru Lidar i ortofotomapa lotnicza z 26 maja 2024 r. Tymczasem już w odwołaniu od decyzji skarżący podnosił, że ze względu na skąpą roślinność, na wskazanych działkach wypasane są owce, czego nie można dostrzec na zdjęciach satelitarnych. Z tego powodu skarżący wnosił o przeprowadzenie kontroli na miejscu, która byłaby w stanie stwierdzić występowanie darni oraz obecność owiec, a w konsekwencji rolnicze użytkowanie. Organ odwoławczy jednak zignorował wnioski skarżącego opierając się wyłącznie na orotofotomapach i Lidar, czym dopuścił się naruszenia obowiązków zebrania i wszechstronnego zbadania materiału dowodowego. Zdaniem sądu w realiach tego przypadku, wszystkie te okoliczności powinny zostać wnikliwie i przekonująco wyjaśnione w motywach rozstrzygnięcia, tak aby w pełni została zrealizowana zasada prawdy obiektywnej, zasada zaufania i zasada przekonywania. Rozpoznając zatem sprawę ponownie, organ odwoławczy w sposób skrupulatny przeanalizuje treść złożonego odwołania, skupiając się na czynnikach opisanych powyżej. Konieczne będzie skonstruowanie przez organ rzetelnego uzasadnienia wydanego rozstrzygnięcia. Wobec powyższego sąd stwierdził, że organ odwoławczy, wydając zaskarżoną decyzję, naruszył przepisy art. 7, art. 8, art. 11, art. 15, art. 77 w zw. z art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Zaskarżone rozstrzygnięcie jest zasadniczo powieleniem decyzji organu pierwszej instancji, uzupełnionym o treść przepisów oraz cytatów z orzeczeń sądów administracyjnych, ze zdawkowym jedynie odniesieniem się do treści złożonego odwołania. Zwraca uwagę sądu to, że mimo skonkretyzowanych uwag skarżącego i jego wątpliwości co do prawidłowości rozstrzygnięcia, Dyrektor nie podjął próby odpowiedzi na stanowisko strony skarżącej, zostawiając ją w niepewności co do motywów rozstrzygnięcia. Skarżący miał prawo oczekiwać od organu wytłumaczenia racji, jakimi ten się kierował. Skład orzekający uważa, że zaskarżone rozstrzygnięcie nie odpowiada wymogom, jakie winna spełniać decyzja wydawana w drugiej instancji, a przez to wymyka się spod sądowej kontroli. Na marginesie wypada dodać, że złożona przez organ odpowiedź na skargę strony w żaden sposób nie rozwiewa wątpliwości tak strony skarżącej, jak i sądu – napisana jest w sposób na tyle lapidarny, iż buduje w odbiorcy wrażenie zignorowania przez organ postępowania prowadzonego przed sądem. Z uwagi na powyższe sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. O kosztach postanowiono po myśli art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 ze zm.).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło