I SA/Bk 422/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wojciech Stachurski, Sędziowie sędzia WSA Sławomir Presnarowicz, sędzia WSA Jacek Pruszyński (spr.), Protokolant Beata Rusiecka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 05 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi R.K. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] lipca 2009 r., nr [...] w przedmiocie utrzymania w mocy decyzji o uchyleniu decyzji dotychczasowej w całości oraz o odmowie przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2006 rok oddala skargę. Zaskarżoną decyzją Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z [...].07.2009 r. nr [...] utrzymano w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. z [...].05.2009r.nr [...] uchylającą w całości dotychczasową decyzję o przyznaniu płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na rok 2006 i odmawiającą przyznania tychże płatności. U podstaw tego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia faktyczne: Po rozpatrzeniu wniosku R. K. (dalej: Skarżący, Strona), Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. decyzją z [...].12.2006 r. nr [...] przyznał wnioskowane płatności ONW na rok 2006. Następnie organ ten postanowieniem z 06.11.2008 r. z urzędu wznowił postępowanie w sprawie z powodu stwierdzenia istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych i nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji i nieznanych organowi (oświadczenie wnioskodawcy z 19.11.2007 r. oraz protokół z kontroli z 14.02.2008 r.). Po przeprowadzeniu postępowania wznowieniowego, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. wydał w dniu [...].05.2009 r. decyzję nr [...], w której uchylił decyzję z [...].12.2006 r. oraz odmówił przyznania płatności ONW na rok 2006. W uzasadnieniu organ wskazał, że Skarżący nie użytkował działek, w stosunku do których wnioskował o przyznanie płatności. Nie zgadzając się z powyższą decyzją Skarżący złożył od niej odwołanie. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. decyzją z [...].07.2009 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną. Organ odwoławczy wskazał, że w świetle § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 14.04.2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 73, poz. 657 ze zm.), płatność ONW udzielana jest producentowi rolnemu, który prowadzi działalność rolniczą na obszarze znajdującym się w mniej korzystnej sytuacji, przez przynajmniej pięć lat od pierwszej wypłaty dodatku wyrównawczego, a łączna powierzchnia działek rolnych, na których jest prowadzona działalność rolnicza, wynosi co najmniej 1 hektar, a także prowadzi ogólną dobrą praktykę rolniczą zgodną z potrzebą ochrony środowiska i utrzymania krajobrazu wiejskiego. W ocenie organu odwoławczego przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe wykazało, iż Skarżący nie użytkował działek, w stosunku do których ubiegał się o pomoc ONW. Świadek F.J. zeznał, że od 2004 r. do sierpnia 2006 r. użytkował działkę ewidencyjną nr [...] (kosił trawę i wypasał bydło) na podstawie ustnej umowy dzierżawy z R. K. oraz był wyłącznym użytkownikiem przedmiotowej działki. Z kolei świadkowie: J. M. T., D. T., M. G., Z. Ć. i M. B. zeznali, iż posiadaczem działek ewidencyjnych: nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] w roku 2004 był J. M. T., zaś od maja 2005 r. działki te użytkuje D. T. Nadto świadek Z. Ć.i zeznał, iż od 2000r. do dnia rozprawy włącznie samodzielnie użytkuje działki ewidencyjne nr [...] i [...] oraz wschodnią część działki ewidencyjnej nr [...] poprzez wypas bydła na podstawie ustnej umowy dzierżawy. Ponadto w trakcie rozpraw administracyjnych, na których przesłuchano w/w świadków Skarżący nie kwestionował i nie wnosił uwag do zeznań świadków oraz przyznał, że w latach 2004 – 2006 grunty rolne stanowiące jego gospodarstwo rolne faktycznie użytkowali w/w świadkowie. Organ ocenił powyższe zeznania jako wiarygodne, nie dał natomiast wiary późniejszym wyjaśnieniom Skarżącego z 18.05.2009 r. i 25.05.2009 r. W związku z tym Skarżący nie spełnił podstawowego warunku przyznania ONW, co skutkowało odmową jej przyznania. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wniósł R. K. Zdaniem Skarżącego zaskarżona decyzja opiera się na nie w pełni zrozumiałych zapisach zeznań świadków, albowiem prowadzący przesłuchania podyktował świadkom obce im pojęcia prawne. Dlatego też świadkowie ci złożyli w dniu 23.05.2009 r. dodatkowe oświadczenie uzupełniające i prostujące uprzednio złożone zeznania. Z oświadczenia tego jednoznacznie wynika, że sąsiedzi R. K. nigdy nie dzierżawili należącej do niego ziemi ani nie pobierali z tego tytułu należnych rekompensat. Skarżący wskazał ponadto, iż już na samym początku w sprawie doszło do nieporozumienia, gdyż zgodnie z treścią wezwania rozprawa administracyjna z 29.01.2009 r. miała być tylko "w sprawie ustalenia powierzchni kwalifikujących się do przyznania płatności", a w rzeczywistości dotyczyła innego problemu. Skarżący argumentował także, że po zakupie gospodarstwa w 1992 r. rozpoczął w nim prace mające na celu doprowadzenie go do stanu używalności rolniczej. W latach 1995-1999 oddał je w dzierżawę na podstawie umowy i na piśmie S. G. ojcu M. G. Z powodu nieopłacalności dzierżawca zrezygnował z przedłużenia umowy dzierżawy. Pomimo podjętych starań nikt nie chciał zawrzeć z Skarżącym umowy dzierżawy. Dlatego też sam zajął się produkcją rolną przestawiając gospodarstwo z nieopłacalnej dotąd produkcji zbóż na produkcję traw. Następnie zaczął zmieniać profil gospodarstwa na produkcję ekologiczną. Negowanie całej jego działalności rolniczej przez dowolną interpretację protokołów z rozpraw administracyjnych bez uwzględnienia całokształtu sytuacji jest pomyłką i nieporozumieniem. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Podlaskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę należało oddalić, bowiem nie doszło w tej sprawie do naruszenia przepisów prawa materialnego, ani też przepisów postępowania administracyjnego, które skutkowałyby uchyleniem zaskarżonej decyzji. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż działania dotyczące wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) reguluje ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz. 2273 ze zm.). Na podstawie art. 3 ust. 2 pkt 1 tej ustawy zostało wydane Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 73, poz. 657 ze zm.). W myśl § 2 tego rozporządzenia płatność z tytułu ONW przydzielana jest producentowi rolnemu, który zobowiąże się do przestrzegania wymagań, o których mowa w art. 14 ust. 2 i 3 rozporządzenia 1257/1999/WE z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOiGR), nowelizującego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. UE L 160, z 26.06.1999 r. ze zm.) oraz gdy łączna powierzchnia działek położonych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, na których prowadzona jest działalność rolnicza wynosi co najmniej jeden hektar. Wyliczenie wysokości płatności ONW - zgodnie z § 4 ust. 1 i 2 rozporządzenia o ONW - następuje w oparciu o powierzchnię zadeklarowanych i położonych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania działek rolnych, użytkowanych rolniczo jako grunty orne, sady, łąki i pastwiska trwałe. Płatność ONW jest udzielana na wniosek producenta rolnego o przyznanie płatności ONW (§ 6 ust. 2 rozporządzenia o ONW). Z powyższych regulacji prawnych wprost i jednoznacznie wynika, iż pomoc jest udzielana na wniosek producenta rolnego. Zgodnie z art. 5 ust. 1a ustawy o wspieraniu obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej pojęcie "producent rolny" zostało zdefiniowane w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, lub grupy producentów rolnych. Przechodząc więc na regulację ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2004 r. Nr 10, poz. 76 ze zm.), w szczególności art. 3 pkt 3, "producentem rolnym" jest m.in. osoba fizyczna, będąca posiadaczem gospodarstwa rolnego, a płatność ONW - co wynika z powyższych unormowań prawnych - jest udzielana producentowi rolnemu do położonych na obszarach ONW działek rolnych użytkowanych jako grunty orne, sady, łąki trwałe oraz pastwiska trwałe, czyli na których producent ten prowadzi działalność rolniczą. Istotą płatności z tytułu ONW jest zatem pomoc producentowi rolnemu, który faktycznie użytkuje grunty rolne, stosując zasady zwykłej dobrej praktyki rolniczej, zgodnie z potrzebą ochrony środowiska naturalnego i utrzymania terenów wiejskich, w szczególności przez zrównoważoną gospodarkę rolną. Decyduje o profilu upraw i dokonuje swobodnie zabiegów agrotechnicznych oraz zbiera plony, a nie jedynie posiada tytuł prawny do zadeklarowanych gruntów. Sama więc możność władania gruntami rolnymi nie wystarczy, liczy się bowiem efektywne (rzeczywiste) w sensie gospodarczym korzystanie z gruntów, czyli faktyczne ich użytkowanie. Innymi słowy płatność przysługuje za rolnicze użytkowanie działek rolnych, w tym przypadku położonych na obszarach znajdujących się w mniej korzystnej sytuacji ze względu na położenie geograficzne bądź występujące utrudnienia klimatyczne. Stanowi wkład finansowy do faktycznie prowadzonej działalności rolniczej. Konsekwencją tak wyraźnie przyjętej filozofii przyznawania dopłat jest fakt, iż właściciel nie może otrzymać takich płatności za działki, których - w danym roku objętym przyznawaną płatnością - nie posiadał, nie prowadził na nich upraw, a więc nie utrzymywał ich zgodnie z zasadami zwykłej dobrej praktyki rolniczej, o której mowa w art. 14 ust. 2 rozporządzenia 1257/1999/WE (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 marca 2008 r., II GSK 456/07, LEX nr 469729 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 lipca 2007 r., IV SA/Wa 690/07, LEX nr 382722). Przekładając powyższe na realia niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż organy administracyjne prawidłowo ustaliły, że Skarżący występując o przyznanie płatności ONW na rok 2006 nie użytkował faktycznie swoich gruntów rolnych. Były one natomiast użytkowane przez: D. T., Z. Ć. i F. J. Wniosek ten wynika jednoznacznie z zeznań przesłuchanych świadków, jak też z wyjaśnień samego Skarżącego. Skarżący podnosi, iż on i świadkowie zostali wprowadzeni w błąd przez osobę prowadzącą przesłuchania m.in. przez podyktowanie nieznanych im pojęć prawnych. Zarzuty te nie znajdują oparcia w protokołach przesłuchań świadków. Trzeba podkreślić, że wszyscy świadkowie potwierdzili podpisem złożone zeznania. Ponadto, co istotne we wszystkich przesłuchaniach brał udział Skarżący, nie zgłaszając żadnych zastrzeżeń, co do sposobu ich przeprowadzenia czy treści sporządzonego protokołu. Nie ma zatem jakichkolwiek podstaw, by podważać wiarygodność uzyskanych przez organ zeznań. Trudno uwzględnić też tłumaczenia, że ani świadkowie, ani Skarżący nie rozumieli, co oznacza pojęcie dzierżawy, która jest umową powszechnie stosowaną. Trzeba zauważyć, że świadkowie niezależnie od tego wskazywali, iż użytkowali grunty rolne Skarżącego i robili to na własne potrzeby. Organ odwoławczy miał też podstawy, by nie dać wiary przedłożonym przez Skarżącego późniejszym oświadczeniom świadków, w którym zaprzeczają oni wcześniejszym zeznaniom. Podkreślić w tym miejscu należy, iż pisemne oświadczenie osoby fizycznej, co do postrzeżonych przez nią faktów jest jedynie dokumentem prywatnym i nie może być utożsamiane z dowodem z zeznania świadka, ponieważ inna jest jego wartość dowodowa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 kwietnia 2003 r., I SA 2282/01, LEX nr 159221). Dysponując przy tym jednoznacznymi zeznaniami, złożonymi na rozprawie administracyjnej, organ odwoławczy prawidłowo nie uwzględnił późniejszej zmiany tych zeznań. Nie może skutkować uchyleniem decyzji wskazywany w skardze fakt, że w wezwaniu na rozprawę administracyjną jako jej przedmiot wskazano ustalenie powierzchni do przyznania płatności. Trzeba podkreślić, że Skarżący brał udział w rozprawie, na której wyszły na jaw nowe okoliczności (także dla organu), nie może zatem twierdzić że został zaskoczony przez organ. Stronę pouczono też o jej prawach. Mając na względzie powyższe, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.