I SA/Bk 422/18
WyrokWSA w Białymstoku2018-09-24
Skład orzekający: Jacek Pruszyński, Małgorzata Anna Dziemianowicz, Andrzej Melezini
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy podatkowe prawidłowo ustaliły wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego w podatku od nieruchomości, rolnym i leśnym dla podatnika, który jest właścicielem części nieruchomości, a inne części posiada samoistnie lub zależnie, w sytuacji gdy dane w ewidencji gruntów i budynków są sprzeczne z danymi w księdze wieczystej?Ratio decidendi
Organy podatkowe prawidłowo ustaliły wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego, opierając się na danych z ewidencji gruntów i budynków oraz ksiąg wieczystych. W przypadku sprzeczności między tymi danymi, pierwszeństwo mają wpisy wieczystoksięgowe. Podatnik jest zobowiązany do ponoszenia ciężarów podatkowych zgodnie z obowiązującymi przepisami, a organy podatkowe nie mają kompetencji do badania konstytucyjności przepisów prawa ani do rozstrzygania sporów o stan prawny nieruchomości, które powinny być rozstrzygane w postępowaniu wieczystoksięgowym.Stan faktyczny
Skarżący kwestionował decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza ustalającą łączną kwotę zobowiązania pieniężnego na 2018 r. w podatku od nieruchomości, rolnym i leśnym. Skarżący zarzucał nieważność decyzji z powodu skierowania jej do osoby niebędącej stroną, ponieważ gospodarstwo rolne miało zostać przekazane Gminie. Podnosił również naruszenie zasady rozstrzygania wątpliwości na korzyść podatnika oraz zasady, że korzyści z rzeczy powinien czerpać ten, kto ponosi związane z nią ciężary. Organy podatkowe ustaliły zobowiązanie na podstawie danych z ewidencji gruntów i budynków oraz ksiąg wieczystych, wskazując na rozbieżności między nimi i pierwszeństwo wpisów wieczystoksięgowych.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jacek Pruszyński, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz (spr.), sędzia WSA Andrzej Melezini, Protokolant st. sekretarz sądowy Beata Borkowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 12 września 2018 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego na 2018 r. oddala skargę
Decyzją z dnia [...] lutego 2018 r. znak: [...] Burmistrz S. ustalił J. B.(dalej również jako Skarżący) na 2018 r. wymiar podatku od nieruchomości za budynki mieszkalne o ogólnej powierzchni 156,09 m2 w kwocie 108,00 zł, podatku rolnego od pow. 8,1380 ha obliczeniowych w kwocie 1068,00zł i podatku leśnego od lasu o pow. 3,6822 ha w kwocie 160,00 zł - pobieranych jako łączne zobowiązanie pieniężne.
W odwołaniu od tej decyzji Skarżący zarzucił jej nieważność na podstawie przesłanki z art. 247 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201 z późn zm. – dalej: "o.p."), wskutek skierowania do osoby niebędącej stroną w sprawie, gdyż gospodarstwo rolne zostało z dniem
[...] sierpnia 2017 r. przekazane na rzecz Gminy i Ośrodka Pomocy Społecznej
w S. celem zaopiekowania się i czerpania z niego korzyści, a tym samym regulowania zobowiązań podatkowych. Skarżący zarzucił ponadto naruszenie zasady rozstrzygania wątpliwości na korzyść podatnika oraz zasady, że korzyści
z rzeczy powinien czerpać ten, kto ponosi związane z nią ciężary, co jego zdaniem spowodowało ustalenia zobowiązania podatkowego niezgodnie z rzeczywistym stanem faktycznym.
Decyzją z dnia [...] maja 2018 r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., utrzymało w mocy powyższe rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że ustalenie zobowiązania podatkowego na rok 2018 r. w podatku od nieruchomości zostało oparte na danych zawartych
w ewidencji gruntów i budynków, a także dodatkowych dowodach w postaci informacji z ksiąg wieczystych i innych dokumentów urzędowych umożliwiających odtworzenie prawidłowej numeracji geodezyjnej działek i ich stan własności.
Z ewidencji gruntów i budynków wynika, że Skarżący jest właścicielem następujących działek: w obrębie wsi K.: [...] w obrębie miasta S.: [...] (z działki [...]), [...] (z działki [...]), [...], w obrębie m. S. – K.: [...], w obrębie m. S. – K.: [...]. Ponadto Skarżący jest dzierżawcą gruntu o nr [...] od Gminy S. położonego w obrębie m. S. Wszystkie działki, których właścicielem jest Skarżący zostały uwidocznione
w księgach wieczystych o nr KW [...] i KW [...], z tym że działka o numerze [...] figuruje w księdze wieczystej jako [...], działki [...] figurują jako [...], a działki [...], [...] figurują jako [...]. Odnośnie działki [...], jej podział na działki [...] nie został odnotowany w księdze wieczystej. Fragment działki o nr [...] został jednak zajęty pod ulicę [...] i stanowi nieruchomość o numerze [...] (KW [...]) - dlatego nie został objęty opodatkowaniem. Kolegium wyjaśniło dalej, że w zakresie podatku leśnego, dane
w kwestii wieku lasu wynikają z oświadczenia Skarżącego z dnia [...] lipca 1989 r.
W kwestii powierzchni mieszkalnej przyjęto zaś dane za protokołem oględzin z dnia [...] sierpnia 2007 r. Kolegium zauważyło, że w aktach sprawy znajdują się złożone przez Skarżącego w dniu 7 sierpnia 2009 r. informacje podatkowe za lata 2007-2009, w których wykazał inne przedmioty do opodatkowania niż we wcześniejszej informacji dotyczącej roku 2004. Wynika z nich, że Skarżący zgłosił
do opodatkowania tylko część gruntów: do podatku rolnego - działkę nr geod. [...] (z obrębu S.), działkę nr geod. [...] (z obrębu S.) i działkę nr [...]
(z obrębu S.), do opodatkowania podatkiem od nieruchomości za rok 2008-2009 zgłosił powierzchnię mieszkalną - 62,62 m2 (ul. [...]). Natomiast
w informacji o lasach na 2007-2009 Skarżący wpisał "niemożność złożenia informacji".
Organ podkreślił, że ponieważ od kilku lat Skarżący kwestionuje prawidłowość opodatkowania wyżej wymienionych nieruchomości, ustalenie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2018 r. w znacznej mierze opiera się także na materiałach dowodowych zgromadzonych w toku prowadzonych postępowań dotyczących lat poprzednich, m.in. są to: informacje podatkowe składane w latach poprzednich, wypisy z ksiąg wieczystych, umowa dzierżawy dotycząca działki
nr [...], protokoły z oględzin nieruchomości z dnia [...] sierpnia 2007 r., z dnia
[...] kwietnia 2009 r., wyjaśnienia strony z dnia [...] sierpnia 2009 r., akt notarialny z dnia [...] lutego 2007 r., decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] lutego 2010 r. o stwierdzeniu nieważności podziału działki [...], decyzję Starostwa Powiatowego z dnia [...] maja 2007r. o odmowie wprowadzenia zmiany
w ewidencji gruntów i budynków.
Wskazując na charakter danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków Kolegium wyjaśniło, że w ewidencji gruntów figurują działki [...],
a w księdze wieczystej KW [...] figuruje działka [...]. Powyższe wynika z faktu, że
w księdze wieczystej nie uwzględniono podziału z 1987 r. na działki [...], następnie podziału działki [...] na działki [...]. Z tego powodu nie doszło do wyodrębnienia z księgi działki [...], która już 1986 r. stała się własnością Skarbu Państwa i weszła w skład działki nr [...], stanowiącą obecnie ulicę [...] (została ujawniona w księdze wieczystej KW [...]). W księdze wieczystej KW [...] nie uwzględniono także zdarzenia, że działka [...] została darowana na mocy aktu notarialnego bratu R. B. W kwestii podziału działki [...] zapadła decyzja SKO z dnia [...] lutego 2010 r. Nr [...] stwierdzająca nieważność decyzji podziałowej działki nr [...] na działki [...]. W toku niniejszego postępowania ustalono zatem, że z uwagi na to, że nabywca działki [...] – R. B. nie został ujawniony w Księdze wieczystej, nie działa wobec niego ochrona wynikająca z rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych. Uwzględniając fakt, że Skarżący deklaruje całą działkę [...] do opodatkowania, a także, że w toku poprzednich postępowań wyjaśnił, iż przekazanie bratu części działki było tylko umową użyczenia – organ stwierdził, że opodatkowaniu podlega działka [...] o powierzchni objętej wcześniejszymi działkami o numerach [...] ([...]) oraz [...]. Skarżący jest zatem podatnikiem jako samoistny posiadacz części działki wcześniej darowanej bratu. W tym stanie faktycznym i prawnym Kolegium stwierdziło, że pomimo, iż podatnik zadeklarował do opodatkowania całą działkę [...], to kolejna księga wieczysta oraz rzeczywisty istniejący stan przesądza o tym, że fragment [...] (zajęty pod drogę) nie obciąża podatnika. Kolegium uznało, że wprawdzie, stosownie do art. 21 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, organ przy wymiarze jest związany zapisem w ewidencji, to jednak związanie to odnosi się wyłącznie do powierzchni gruntów i budynków, oraz rodzaju ich oznaczenia. Dane z ewidencji gruntów nie mogą przesądzać jednak o własności nieruchomości i podmiotowości podatkowej. W przypadku sprzeczności, pierwszeństwo mają przepisy wieczystoksięgowe.
Ustosunkowując się do zarzutów odwołania Kolegium uznało je za niezasadne. W szczególności nie podzieliło stanowiska, że Skarżący nie jest stroną w sprawie z tego powodu, że gospodarstwo rolne zostało przekazane na rzecz Gminy S.. Zdaniem organu akta sprawy nie potwierdzają takiego stanu rzeczy. Brak jest dowodu wskazującego na zawarcie umowy z Gminą S. w zakresie przejęcia nieruchomości, a załączony do odwołania "Wniosek o zaopiekowanie się gospodarstwem rolnym" skierowany do Burmistrza S., nie spowodował przejęcia przed adresata wniosku przedmiotowego gospodarstwa rolnego. Co więcej, Skarżący uzyskał od Burmistrza odpowiedź z dnia [...] września 2017 r., w którym wyjaśniono, iż Burmistrz nie ma kompetencji do przejęcia gospodarstwa rolnego oraz jego prowadzenia. W aktach sprawy znajduje się ponadto wniosek o zwrot podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju, co również potwierdza, że Skarżący nadal prowadzi gospodarstwo rolne i ponosi na ten cel wydatki związane z zakupem oleju napędowego.
W ocenie organu niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 2a o.p., ponieważ zasada z tego przepisu dotyczy niedających się usunąć wątpliwości co do przepisów prawa, a nie co do oceny materiału dowodowego.
Nie godząc się z takim rozstrzygnięciem Skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku i zarzucił:
- obrazę art. 233 § 1 o.p., przez brak rozpatrzenia wniosków o stwierdzenie zgodności lub niezgodności zaskarżonej odwołaniem decyzji z art. 2a o.p. oraz z art. 84 Konstytucji RP;
- naruszenie art. 247 § 1 o.p., przez brak stwierdzenia nieważności decyzji skierowanej do osoby nie będącej stroną w sprawie oraz wydanej w celu popełnienia przestępstwa oszustwa metodą na podatek;
- bezczynność orzeczniczą przez brak ustalenia osoby zobowiązanej do obowiązku podatkowego od nieruchomości za działki nr [...] oraz działki [...] wydzielonej z działki nr [...];
- brak podania podstawy prawnej do uzależniania prawidłowego ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego od przedstawienia przez podatnika dowodu wskazującego na zawarcie umowy z Gminą S. w zakresie przejęcia nieruchomości od osoby chorej.
Wskazując na powyższe Skarżący wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
Podczas rozprawy w dniu 12 września 2018 r. Skarżący zwrócił uwagę na sporządzoną w organie odwoławczym notatkę służbową z [...] czerwca 2018 r. Podniósł również, że SKO nie wyznaczyło terminu do wypowiedzenia się w sprawie, mimo włączenia do akt nowych dokumentów – nie wydano w tym zakresie postanowienia o dopuszczeniu dowodów. Organ nie wskazał kto jest właścicielem działki [...]. Skarżący twierdzi, że w trakcie oględzin budynku nie dokonano pomiaru wysokości pomieszczeń. W podstawie prawnej nie podano przepisu określającego wyliczenie powierzchni użytkowej budynku, a także co składa się na tą powierzchnię. Skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji jako wydanych z rażącym naruszeniem prawa. Jego zdaniem rażące naruszenie prawa polega na nieopodatkowaniu całości gospodarstwa rolnego co naraża go na odpowiedzialność karno-skarbową w sytuacji, gdy nikt nie opłaca podatku za te działki. Burmistrz S. powinien ustalić jakie działki wchodzą w skład gospodarstwa rolnego Skarżącego i je opodatkować, ewentualnie wskazać kto inny jest podatnikiem w tym zakresie. Według Skarżącego organ powinien wypowiedzieć się w kwestii opodatkowania działki nr [...] wieś K. Gmina nie może rozstrzygać w kwestii własności określonej działki będąc jednocześnie organem podatkowym. Skarżący zarzucił, że decyzja narusza jego prawa przyszłe. Wskazał, że działki [...] to te same działki.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
Skarga jest niezasadna.
Zasadniczy spór w sprawie sprowadza się do oceny, czy organy prawidłowo obciążyły Skarżącego zobowiązaniem podatkowym w podatku od nieruchomości, podatku rolnym i leśnym za 2018 r., płatnym w formie łącznego zobowiązania pieniężnego, w szczególności w odniesieniu do działek, których jest właścicielem,
a które znajdują się w posiadaniu samoistnym Gminy S. oraz, których nie jest właścicielem, a które znajdują się w jego posiadaniu samoistnym. Spór oparty na podobnych okolicznościach faktycznych był już przedmiotem rozstrzygania przez tut. Sąd rozpoznający skargi Skarżącego na decyzje wymierzające wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego na 2013 r., 2016 r., czy też 2017 r. (I SA/Bk 265/15,
I SA/Bk 918/16, I SA/Bk 621/17). Rozważania zawarte w wymienionych wyrokach
w pełni podziela skład orzekający w tej sprawie.
Wskazać zatem należy, że zgodnie art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia
12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2017 r., poz. 1785 ze zm., dalej powoływana jako u.p.o.l.), podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych, z zastrzeżeniem sytuacji, gdy przedmiot opodatkowania znajduje się
w posiadaniu samoistnym (art. 3 ust. 3 u.p.o.l.). W tym ostatnim przypadku obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości ciąży na posiadaczu samoistnym. Podobne regulacje zawarto także w art. 3 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy
z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2017 r. poz. 1892) oraz
w art. 2 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o podatku leśnym (Dz. U. z 2017 r. poz. 1821), zgodnie z nimi regułą jest, że podatnikami podatku rolnego i leśnego są właściciele gruntów i lasów, chyba że grunt lub las znajduje się w samoistnym posiadaniu.
Podstawę wymiaru podatków w myśl postanowień art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2017 r. poz. 2101 ze zm.), stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Jednakże związanie to odnosi się wyłącznie do powierzchni gruntów i budynków, ich rodzaju oraz oznaczenia.
Dokonując oceny prawidłowości przeprowadzonego postępowania podatkowego należy stwierdzić, że Burmistrz S. ustalił wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego w oparciu m.in. o dane zawarte w ewidencji gruntów,
z których wynika, że Skarżący figuruje jako właściciel działek oraz dzierżawca działki nr [...], stanowiącej własność Gminy S.. Wszystkie działki, których właścicielem jest Skarżący zostały uwidocznione w księgach wieczystych o nr KW [...] i KW [...], z tym że działka o numerze [...] figuruje w księdze wieczystej jako [...], działki [...] figurują jako [...], a działki [...] figurują jako [...]. Jednakże podział działki [...] na działki [...] oraz [...] nie został odnotowany w księdze wieczystej. Fragment działki nr [...] został zajęty pod ulicę [...] i stanowi nieruchomość o nr [...] (KW [...]) – dlatego nie został objęty opodatkowaniem. Działka nr [...] stała się własnością Skarbu Państwa i weszła w skład działki nr [...], która stanowi ulicę [...]. Ostatnia okoliczność została ujawniona w księdze wieczystej KW [...].
W orzecznictwie wskazuje się, że w przypadku sprzeczności danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków z danymi ujawnionymi w księdze wieczystej nieruchomości, pierwszeństwo mają wpisy wieczystoksięgowe (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 14 grudnia 2010 r. w sprawie o sygn. I SA/Gl 838/10, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Mając powyższe na uwadze należy uznać, że rzeczywisty stan posiadania działek nr [...] został prawidłowo ustalony.
Po raz kolejny należy wyjaśnić Skarżącemu, że w sytuacji wątpliwości co do zgodności z rzeczywistością zapisów ksiąg wieczystych i ewidencji gruntów, organy podatkowe nie mają uprawnienia ustalania rzeczywistego stanu prawnego czy rzeczywistego stanu władania poszczególnymi nieruchomościami. Stan prawny nieruchomości określają wpisy w księdze wieczystej, a ewentualne wątpliwości
i spory z tym związane badane i rozstrzygane być powinny w toku postępowania wieczystoksięgowego. Również dlatego podatkowo istotne i wiążące organy podatkowe dane, zawarte w ewidencji gruntów i budynków, winny być korygowane
i ewentualnie zmieniane w odpowiednim postępowaniu administracyjnym, a nie postępowaniu podatkowym. Z powyższych względów powinnością organów podatkowych jest wprawdzie ustalenie stanu prawnego oraz istotnych podatkowo cech nieruchomości, stanowiących przedmiot opodatkowania, ale tylko przez zgromadzenie informacji wynikających – odpowiednio – z wpisów do ksiąg wieczystych oraz z wpisów do ewidencji gruntów i budynków (zob. wyrok NSA z dnia 11 grudnia 2015 r. sygn. II FSK 1203/15 w sprawie ze skargi kasacyjnej Skarżącego dotyczącej łącznego zobowiązania pieniężnego za 2013 r.). Owszem, w świetle
art. 194 § 3 o.p. dopuszczalne jest przeprowadzenie dowodu przeciw dokumentowi będącemu wypisem z rejestru gruntów, ale tylko gdy odnosi się do wadliwości jego treści.
Reasumując, organy prawidłowo ustaliły Skarżącemu łączne zobowiązanie pieniężne na 2018 r. uwzględniając zapisy ewidencji gruntów oraz ksiąg wieczystych. Opodatkowane zostały działki stanowiące własność Skarżącego oraz te, które były
w jego samoistnym posiadaniu oraz posiadaniu zależnym (dzierżawionym od Gminy S.). Zaznaczyć przy tym należy, że w odniesieniu do fragmentu działki nr [...], zajętego pod ulicę S., Skarżący nie został uznany za podatnika i nie został obciążony podatkiem od nieruchomości. Tym samym, organy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego sprawy.
Oczywistym jest, że zapisy ewidencji gruntów nie przesądzają, czy dany grunt znajduje się w posiadaniu samoistnym, jednakże w tym zakresie organy oparły się nie tylko na wspomnianej ewidencji, ale również innym materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie, w szczególności protokołach oględzin nieruchomości
z 2007 r. i 2009 r., wyjaśnieniach Skarżącego z [...] sierpnia 2009 r., czy decyzjach stwierdzających nieważność podziału działki, bądź też odmawiających wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków. Zaznaczyć przy tym należy, że Skarżący nie zgłaszał na etapie postępowania przed organami podatkowymi, jakoby stan faktyczny i prawny spornych nieruchomości w 2018 r. uległ zmianie w porównaniu do lat wcześniejszych, dlatego też organy mogły oprzeć się w tym zakresie na ustaleniach z lat poprzednich, które były poddane ocenie również przez sądy administracyjne.
Zdaniem Sądu, organy obu instancji w pełni zrealizowały zasady prowadzenia postępowania podatkowego wymienione w art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 o.p.
W sprawie podjęto wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, jak też zebrano i wyczerpująco rozpatrzono cały materiał dowodowy. Zebrane dowody zostały ocenione prawidłowo, w granicach wyznaczonych regułę swobodnej oceny dowodów, a wnioski wyciągnięte przez organy mają logiczne uzasadnienie, o czym przekonują motywy zaskarżonej decyzji. Na podstawie zgromadzonych dowodów i ustalonego stanu faktycznego dokonały prawidłowej subsumpcji pod obowiązujące przepisy prawa.
Pozbawione podstaw są zarzuty dotyczące naruszenia art. 233 § 1 o.p., przez brak rozpatrzenia wniosków o stwierdzenie zgodności lub niezgodności zaskarżonej odwołaniem decyzji z art. 2a o.p. oraz z art. 84 Konstytucji RP. W zaskarżonej decyzji organ wypowiedział się w zakresie zasady in dubio pro tributario, trafnie wskazując, że zasada ta dotyczy niedających się usunąć wątpliwości co do przepisów prawa, a nie co do oceny materiału dowodowego. W sprawie nie wystąpiły wątpliwości co do interpretacji przepisów prawa materialnego. Również stan faktyczny nie budzi wątpliwości, gdyż wynika wprost z dowodów znajdujących się w aktach sprawy. W zakresie dotyczącym stwierdzenia niezgodności decyzji z art. 84 Konstytucji RP należy zaznaczyć, że organy podatkowe nie oceniają obowiązujących przepisów z punktu widzenia ich konstytucyjności, ponieważ orzekanie o zgodności przepisów prawa z Konstytucją należy do kompetencji Trybunału Konstytucyjnego. Organ ma obowiązek działać na podstawie przepisów prawa i w ich granicach.
Z drugiej strony, również podatnik obowiązany jest do działania zgodnego z prawem, w tym także do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych określonych w ustawie
Nie mógł zostać uwzględniony zarzut naruszenia 247 § 1 o.p., przez brak stwierdzenia nieważności decyzji skierowanej do osoby nie będącej stroną w sprawie oraz wydanej w celu popełnienia przestępstwa oszustwa metodą na podatek. W tym zakresie podkreślenia wymaga, że nadzwyczajny tryb przewidziany w art. 247 § 1 o.p. dotyczy decyzji, które są ostateczne. Prowadząc postępowanie odwoławcze na skutek kwestionowania decyzji podstawowym środkiem odwoławczym w procedurze podatkowej, organ nie może uruchamiać nadzwyczajnego trybu stwierdzenia nieważności. Badając jednak w ramach procedury odwoławczej twierdzenia Skarżącego, że decyzja organu pierwszej instancji nie została skierowania do strony postępowania Kolegium wyjaśniło w pełni trafnie i przekonująco, że to Skarżący jest stroną postępowania. Z akt sprawy nie wynika, że Skarżący przekazał gminie swoje gospodarstwo rolne. Pismo zatytułowane "Wniosek o zaopiekowanie się gospodarstwem rolnym" i skierowane do Burmistrza S., nie sprawia, że jego adresat staje się właścicielem nieruchomości. Przeniesienie własności nieruchomości wymaga zawarcia umowy sporządzonej w formie aktu notarialnego. Takiej umowy
w aktach sprawy nie ma.
Odnosząc się z kolei do zarzutu braku ustalenia osoby zobowiązanej do obowiązku podatkowego od nieruchomości od działek nr [...] oraz działki [...] wydzielonej z działki nr [...], Sąd zauważa, że Skarżący w toku postępowania podatkowego nie składał w tym zakresie żadnych wniosków dowodowych. Jak już wyżej wyjaśniono, wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego Skarżącego ustalono w oparciu m.in. o dane zawarte w ewidencji gruntów, z których wynika, że Skarżący figuruje jako właściciel działek oraz dzierżawca jednej z działek, stanowiącej własność Gminy, jak też po analizie zapisów ksiąg wieczystych. Wymienione w petitum skargi działki nie figurują w ewidencji gruntów i budynków jako działki należące do Skarżącego, stąd trudno jest oczekiwać aby były przedmiotem prowadzonego przez organy postępowania. Brak jest podstaw, wobec braku innych danych, aby opodatkować Skarżącego w tym zakresie.
Zdaniem Sądu nie może być uwzględniony jako podstawa uchylenia decyzji argument Skarżącego, że Kolegium nie wyznaczyło terminu do wypowiedzenia się
w sprawie. Co prawda organ odwoławczy dołączył do akt dokumenty, niemniej jednak nie były do dokumenty nowe. Dołączone wypisy z rejestru gruntów zostały jedynie uaktualnione według stanu na marzec 2018 r. i wynika z nich, że od początku 2018 r. nie było żadnych zmian w ewidencji odnośnie przedmiotowych gruntów.
Z kolei notatka urzędowa, dotycząca ustalenia, czy działki wskazane w skardze figurują w ewidencji gruntów na Skarżącego, została sporządzona już po wydaniu zaskarżonej decyzji w związku z zarzutami kierowanymi w skardze do Sądu dotyczącymi bezczynności orzeczniczej i braku ustalenia osoby zobowiązanej do obowiązku podatkowego od nieruchomości za działki nr [...] oraz działki [...] wydzielonej z działki nr [...]. Zgodnie z art. 200 § 1 o.p., przed wydaniem decyzji organ podatkowy wyznacza stronie siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Okoliczność, że organ odwoławczy nie wyznaczył stronie siedmiodniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego może stanowić podstawę do uchylenia decyzji, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Takich następstw Sąd jednak nie dostrzega. W toku rozpoznawania sprawy strona miała możliwość zapoznawania się z zebranymi dowodami i wypowiadania się w tym zakresie.
Odnosząc się do zastrzeżeń Skarżącego w zakresie pobawienia możności obrony swoich praw, opisywanych w pismach kierowanych do Sądu, zauważyć trzeba, że ani na etapie postępowania podatkowego, ani też postępowania sądowego Skarżący nie formułował wniosków o wyznaczenie przedstawiciela ustawowego, czy też kuratora. Z akt sprawy nie wynika, aby Skarżący był ubezwłasnowolniony z powodu niepełnosprawności umysłowej. Akta sprawy dowodzą zaś, że Skarżący aktywnie uczestniczył w postępowaniu, składając w nim wnioski i środki zaskarżenia. Jego postawa nie budziła wątpliwości, że może samodzielnie poradzić sobie w sprawie dotyczącej wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego. Podczas rozprawy sądowej Skarżący został pouczony o możliwości ubiegania się o przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia zawodowego pełnomocnika. Wniosku takiego jednak nie złożył, decydując się na samodzielne wystąpienie w sprawie. W takich okolicznościach nie można zdaniem Sądu uznać aby Skarżący został pozbawiony możności obrony swoich praw. Wszelkie pisma kierowane do organu i do Sądu zostały wnikliwie przeanalizowane, a ich ocena, która jest niezgodna z oczekiwaniami samego Skarżącego, nie może świadczyć sama
w sobie o naruszeniu konstytucyjnego prawa do Sądu i pozbawieniu możliwości obrony jego własnych praw.
Odnośnie instytucji osoby towarzyszącej, o której wspomina Skarżący
w jednym z pism kierowanych do Sądu, zauważenia wymaga, że instytucja ta znana jest przepisom działu 2 tytułu III ustawy z dnia [...] lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, które to przepisy stosuje się z mocy art. 205 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przy ustalaniu i wypłacaniu przysługujących stronie postępowania sądowo-administracyjnego należności z tytułu kosztów przejazdów oraz utraconego zarobku. Chodzi tu zatem o zwrot kosztów osobie towarzyszącej, jeżeli strona nie mogła stawić się na wezwanie sądu bez opieki tej osoby. Abstrahując od tego, że Skarżący samodzielnie stawił się na rozprawie i aktywnie w niej uczestniczył, nie można z przepisów dotyczących zwrotu kosztów postępowania wywodzić braku możliwości obrony swoich praw w sytuacji, gdy Skarżącemu nie "asystowała" tzw. osoba towarzysząca.
Wyjaśniając kwestię braku pomiaru wysokości pomieszczeń Sąd zauważa,
że ze znajdującego się w aktach protokołu oględzin rzeczywiście wynika, że podczas tej czynności nie dokonano pomiaru wysokości pomieszczeń w budynkach Skarżącego. Faktu tego Skarżący nie podnosił jednak na wcześniejszych etapach postępowania, czyniąc to dopiero w skardze. Podkreślenia wymaga w szczególności, że Skarżący nie kwestionował przeprowadzonych oględzin ani w toku przeprowadzania tej czynności (nic takiego nie wynika z protokołu) ani w czasie postępowania. Organy zaś – z uwagi na niezmienny stan faktyczny i wieloletnie spory podatnika w zakresie łącznego zobowiązania pieniężnego, rozstrzygnięcia swoje opierały w dużej mierze na dowodach gromadzonych w innych postępowaniach, w tym informacjach podatkowych składanych przez Skarżącego oraz m.in. oględzinach nieruchomości. We wspomnianej informacji dotyczącej lat 2008-2009 (później nie aktualizowanej przez podatnika) Skarżący wykazał powierzchnię jednego z budynków, nie oznaczając przy tym rubryki odnoszącej się do wysokości kondygnacji mających wpływ na zmniejszenie podstawy opodatkowania. Dostępne dowody były wystarczające do wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego na 2018 r.
Zdaniem Sądu zaskarżona decyzja w sposób prawidłowy opodatkowuje grunty, odnośnie których zebrane dowody pozwalały na stwierdzenie, że podatnikiem jest Skarżący. Decyzje nie mogły ze swej istoty rozstrzygać o prawach i obowiązkach innych podatników nie będących stroną tego postępowania. Decyzje zawierają właściwą podstawę prawną, a brak wskazania i omówienia normy określającej wyliczenie powierzchni użytkowej budynku, oraz nie wyjaśnienie co składa się na tą powierzchnię, nie może stanowić o takim naruszeniu, które uzasadniałoby wyeliminowanie decyzji z obrotu prawnego.
Nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi orzeczono więc jak
w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło