I SA/Bk 427/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Mieczysław Markowski, Sędziowie sędzia WSA Jacek Pruszyński, sędzia WSA Wojciech Stachurski (spr.), Protokolant Beata Borkowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 21 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w przedmiocie długu celnego oddala skargę Decyzją z [...] września 2011 r. nr [...], Dyrektor Izby Celnej w B. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w B. z [...] czerwca 2011 r. nr [...], określającą Panu J. G. (zwanemu dalej również jako "Skarżący") kwotę długu celnego wraz z odsetkami za zwłokę, z tytułu importu używanego samochodu osobowego marki [...] o nr nadwozia [...], zgłoszonego do procedury dopuszczenia do obrotu ze zwolnieniem od cła i należności podatkowych jako mienie przesiedlenia w dokumencie SAD nr [...] z dnia [...] lutego 2010r. Z uzasadnienia decyzji organu drugiej instancji wynika, że przedmiotowy samochód, zgłoszony przez Skarżącego jako mienie przesiedlenia ze Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej, został dopuszczony do swobodnego obrotu i zwolniony z należności celnych w oparciu o przepisy rozporządzenia Rady (EWG) Nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. WE L z dnia 19 października 1992 r. Nr 302 z późn. zm., dalej w powoływany w skrócie "WKC"), art. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 1186/2009 z dnia 16.11.2009 r. ustanawiającego wspólnotowy system zwolnień celnych (Dz. Urz. WE 324/23 z dnia 10.12.2009 r. dalej w skrócie "rozporządzenie nr 1186/2009"), art. 36 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 622). Zwolnienie towaru od wnioskowanej procedury nastąpiło pod warunkiem określonym w art. 8 ust. 1 rozporządzenia nr 1186/2009 tj. pod warunkiem, że w ciągu 12 miesięcy od daty dopuszczenia do swobodnego obrotu, mienie osobiste, które zostało zwolnione z należności celnych przywozowych nie będzie pożyczane, oddane w zastaw, wynajmowane lub odstępowane, odpłatnie lub nieodpłatnie, bez uprzedniego poinformowania o tym właściwych organów. Jednakże, w związku z poczynionymi w trakcie czynności sprawdzających ustaleniami, Urząd Celny w B. postanowieniem z [...] grudnia 2010 r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie przedmiotowego pojazdu w celu sprawdzenia, czy są przestrzegane warunki określone przez przepisy prawa celnego udzielonego zwolnienia z należności przywozowych, w tym czy nastąpiło przesiedlenie Skarżącego do Polski. W toku postępowania stwierdzono, że Skarżący nie przeniósł swego miejsca zamieszkania z państwa trzeciego na obszar celny Wspólnoty, przez co naruszył warunki określone w art. 3 cyt. rozporządzenia nr 1186/2009 ustanawiającego wspólny system zwolnień celnych. W konsekwencji nie zostały spełnione przesłanki warunkujące zwolnienie przywozu przedmiotowego samochodu z podatku akcyzowego oraz podatku od towarów i usług. Na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego Dyrektor Izby Celnej wskazał, że Skarżący przebywał w USA od 1995 roku. Po powrocie do Polski, w dniu [...] lutego 2010 r. złożył oświadczenie, że pobyt w USA zakończył w dniu [...] stycznia 2010 r. a po powrocie z USA jego życie będzie koncentrowało się w Polsce, w Ł.. Z akt sprawy wynika natomiast, że Skarżący przebywał w Polsce od dnia [...] stycznia 2010 r. do [...] marca 2010 r. Następnie Skarżący powrócił do USA a do Polski przyleciał ponownie w dniu [...] stycznia 2011 r. Organ ustalił, że w okresie roku od zadeklarowanego przesiedlenia się do Polski, tj. od [...] stycznia 2010 r. do [...] stycznia 2011 r. Skarżący przebywał w Polsce łącznie 74 dni. Następnie, w okresie od kwietnia 2011 r. do [...] sierpnia 2011 roku Skarżący znów przebywał w USA, przy czym – jak wynika z jego wyjaśnień – powrót do Polski w dniu [...] sierpnia 2011 r. związany był z postępowaniem odwoławczym w niniejszej sprawie. W pozostałym okresie roku przebywał on na terenie USA. Z informacji uzyskanych przez organ wynika, że Skarżący nie jest osobą ubezpieczoną w Polsce, nie osiąga w Polsce dochodów, nie podjął w Polsce pracy, nie rozpoczął działalności gospodarczej ani nie podjął żadnych działań formalnych związanych z deklarowanym zamiarem rozpoczęcia takiej działalności. Ponadto posiada on numer NIP, jednak w składanych zeznaniach rocznych PIT 37 w latach 2004 – 2009 wykazywał on dochody zerowe. Skarżący wskazywał w toku postępowania, że powodem pozostawania w USA jest toczące się postępowanie w sprawie o odszkodowanie za wypadek przy pracy, który miał miejsce w 2007 r. oraz konieczność osobistego stawiania się na badania lekarskie wyznaczone w dniach [...] kwietnia 2010 r., [...] maja 2010r., [...] lipca 2010 r. oraz na rozprawy sądowe. Organ zauważył, że o ile przedstawione dowody uzasadniają pobyt w USA w okresie od [...] kwietnia 2010 r. do [...] lipca 2010 r., to brak było podstaw by uznać, że uzasadniony potrzebą prowadzanie dowodów był pobyt w USA po [...] lipca 2010 r. Skarżący nie wykazał, że po dacie lipiec 2010 r. otrzymywał jakiekolwiek wezwania czy dokonywał jakichkolwiek czynności związanych z prowadzoną tam sprawą odszkodowawczą. W ocenie organu odwoławczego, nie można uznać za spełnienie warunku zaprzestania zamieszkiwania w państwie trzecim i ustalenia miejsca zamieszkania na obszarze celnym Wspólnoty w sytuacji, w której osoba zainteresowana opuściła terytorium państwa trzeciego, ale akt ten nie był ostatnią czynnością procesu przesiedlenia na teren Wspólnoty. Organ zauważył, że po zaistnieniu tego zdarzenia Skarżący nie zakończył swoich osobistych spraw na terenie państwa trzeciego i powracał tam na długie okresy, co wskazuje na pozorność ustalenia przez niego miejsca zamieszkania na terenie Wspólnoty. Organ odwoławczy uznał, że fakt zameldowania w Polsce (trwający zresztą od 1984 r.), a także posiadanie w tym kraju nieruchomości, nie przesądzają o tym, że nastąpiło przesiedlenie do Polski. Warunkiem skorzystania z uprzywilejowania w postaci zwolnienia z obowiązku uiszczenia należności przywozowych jest zaprzestanie zamieszkiwania na stałe w państwie trzecim, które osoba opuściła i ustalenie stałego miejsca zamieszkania na terenie Wspólnoty. Na podstawie zebranego materiału dowodowego organ stwierdził, że ośrodek osobistych i życiowych interesów Skarżącego od chwili zgłoszenia mienia przesiedlenia w dalszym ciągu znajduje się w USA, gdzie nadal przebywa on przez większość czasu, gdzie toczy się jego życie, był odwiedzany przez żonę, angażuje się w uzyskanie odszkodowania i świadczeń rentowych. Zdaniem organu konieczność faktycznego przebywania w USA uzasadnia status emigracyjny strony, tj. bycie rezydentem USA. Nie godząc się z takim rozstrzygnięciem, Skarżący, działając poprzez swojego pełnomocnika, złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, wnosząc w niej o uchylenie decyzji organów obu instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 191 i 122 ustawy z dnia 19 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r., Nr 8. poz. 60 ze zm. - zwana dalej w skrócie "o.p."), poprzez dowolną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, nieuwzględniającą zasad wiedzy, logiki i doświadczenia życiowego oraz dyrektywy rozstrzygania wątpliwości na korzyść podatnika, co poskutkowało nieustaleniem prawdy obiektywnej i błędnym wnioskiem organów celnych, że centrum życiowe skarżącego znajduje się w dalszym ciągu w USA; a także naruszenie prawa materialnego, tj. - art. 3 rozporządzenia nr 1186/2009 ustanawiającego wspólnotowy system zwolnień celnych, poprzez uznanie, że Skarżący nie spełnił wszystkich warunków do zwolnienia należącego do niego mienia osobistego z należności przywozowych, zwłaszcza w kwestii przeniesienia swego stałego miejsca zamieszkania na obszar celny Wspólnoty, chociaż ze względu na szczególne okoliczności dokładnie przedstawione w sprawie, należało uznać, iż nastąpiło przesiedlenie skarżącego do Polski; * art. 204 ust. l lit. b w zw. z art. 4 pkt 2 WKC w zw. z art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 93 ze zm.) poprzez przyjęcie, że w odniesieniu do skarżącego powstał dług celny, mimo, że wszystkie warunki wymagane do objęcia towaru procedurą celną lub do zastosowania obniżonych lub zerowych stawek należności celnych przywozowych ze względu na przeznaczenie towaru zostały spełnione - skarżący na stałe zamieszkuje na obszarze celnym Wspólnoty. W uzasadnieniu skargi argumentowano, że powiązania osobiste jak i centrum interesów życiowych Skarżącego nie skupiają się już w USA, ale od dłuższego czasu konkretyzują się w Polsce, a konieczność ponownych wyjazdów do USA wynikała ze szczególnej sytuacji, w jakiej znalazł się skarżący, polegającej na tym, że w związku z toczącym się postępowaniem odszkodowawczym w jego sprawie, istniała konieczność osobistego stawiennictwa przed tamtejszą komisją lekarską. Z uwagi na wysokie koszty biletów lotniczych Skarżący nie mógł pozwolić sobie na powroty do kraju pomiędzy kolejnymi terminami badań wyznaczonych przez komisje lekarskie. Po wyjeździe zaś w marcu 2010 r. musiał on oczekiwać na kolejne badania, których terminów nie był w stanie przewidzieć. Podniesiono, że Skarżący nadal uważa Ł. za swoje centrum życiowe. Potwierdzeniem planowanego na stałe powrotu do kraju, jest, zdaniem Skarżącego, to, że w lutym 2010 r., po wykonaniu remontu budynku gospodarczego rozpoczął on remont elewacji domu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga jest bezzasadna. Istota powstałego w tej sprawie sporu dotyczy tego, czy Skarżący w styczniu 2010 r. przeniósł swój pobyt stały (miejsce zamieszkania) z terytorium państwa trzeciego (USA) na terytorium Wspólnoty Europejskiej (Rzeczypospolitej Polskiej), a w konsekwencji - czy spełnił warunek uprawniający go do zwolnienia z należności podatkowych w odniesieniu do sprowadzonego samochodu osobowego marki [...]. Warunki pozwalające na zwolnienie z należności celnych przywozowych mienia osobistego przywożonego na obszar celny Wspólnoty przez osoby fizyczne przesiedlające się z państw trzecich zostały określone w art. 3 – 11 cyt. rozporządzenia 1186/2009 z dnia 16 listopada 2009 r. Zgodnie z art. 3 tego aktu, z zastrzeżeniem art. 4-11 zwolnione z należności celnych przywozowych jest mienie osobiste przywożone przez osoby fizyczne przenoszące swoje miejsce zamieszkania z państwa trzeciego na obszar celny Wspólnoty. Stosownie natomiast do art. 4 cyt. rozporządzenia, zwolnienie to jest ograniczone do mienia osobistego, które: a) za wyjątkiem szczególnie uzasadnionych okoliczności, pozostawało w posiadaniu oraz, w przypadku towarów nieprzeznaczonych do konsumpcji, było używane przez osobę zainteresowaną w jej poprzednim miejscu zamieszkania przez co najmniej sześć miesięcy przed datą, w której osoba zainteresowana przestała zamieszkiwać w państwie trzecim, który opuściła; b) jest przeznaczone do użytku w takim samym celu w nowym miejscu zamieszkania. Przy czym, zwolnienie to mogło być udzielone tylko osobom, których miejsce zamieszkania znajdowało się poza obszarem celnym Wspólnoty nieprzerwanie przez okres co najmniej 12 miesięcy (art. 5 akapit 1 cyt. rozporządzenia). Kluczowym dla rozstrzygnięcia powstałego w tej sprawie sporu jest ustalenie, jak należy rozumieć zawarte w przywołanych przepisach prawa celnego pojęcie "miejsce zamieszkania", którego przeniesienie z państwa trzeciego na obszar celny Wspólnoty uprawnia osobę zainteresowaną do skorzystania ze zwolnienia od cła, a w konsekwencji także zwolnienia z należności podatkowych. Kwestia ta była już przedmiotem rozważań WSA w Białymstoku. Między innymi w wyroku z 3 listopada 2010 r., sygn. I SA/Bk 269/10 Sąd wyjaśnił, że za "osobę mającą swoją siedzibę we Wspólnocie" uznaje się w przypadku osób fizycznych, każdą osobę, która na stałe zamieszkuje we Wspólnocie. Należy też odwołać się do krajowego porządku prawnego, zwłaszcza do definicji "miejsca zamieszkania" zawartej w art. 25 kodeksu cywilnego. W myśl tej regulacji prawnej miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Żeby można było wskazać daną miejscowość jako centrum życiowej aktywności osoby, należy przeanalizować, czy łącznie występują dwa integralne składniki miejsca zamieszkania, tj. corpus - będący obiektywnym składnikiem pojęcia miejsca zamieszkania, związanym z faktycznym pobytem w danej miejscowości oraz animus - subiektywny element tego pojęcia wyrażający się w zamiarze stałego pobytu w danej miejscowości. Dla ustalenia miejsca zamieszkania nie jest zatem wystarczające samo zamieszkiwanie w sensie fizycznym, ale bez zamiaru stałego pobytu, ani też sam zamiar stałego pobytu w danej miejscowości niepołączony z przebywaniem w tej miejscowości. Natomiast, przy ustalaniu zamiaru nie można poprzestawać tylko na oświadczeniach zainteresowanej osoby, ponieważ sam zamiar stałego pobytu w danej miejscowości nie stanowi o zamieszkaniu, lecz musi być połączony z przebywaniem w danej miejscowości, i to z takim przebywaniem, które ma cechy założenia tam ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów (zob. np. komentarz do art. 25 kodeksu cywilnego [w:] B. Giesen, W. J. Katner, P. Księżak, B. Lewaszkiewicz-Petrykowska, R. Majda, E. Michniewicz-Broda, T. Pajor, U. Promińska, M. Pyziak-Szafnicka, W. Robaczyński, M. Serwach, Z. Świderski, M. Wojewoda, Kodeks cywilny. Część ogólna. Komentarz, LEX 2009; komentarz do art.25 kodeksu cywilnego, [w:] K. Piasecki, Kodeks cywilny. Komentarz. Księga pierwsza. Część ogólna, Zakamycze 2003; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 stycznia 2009 r., II FSK 896/08, LEX nr 478565). Poglądy te podziela również Sąd orzekający w niniejszej sprawie. Odnosząc je natomiast do okoliczności faktycznych tej sprawy należy stwierdzić, że organy podatkowe zebrały wystarczające dowody na potwierdzenie tezy, iż w 2010 r. Skarżący nie przeniósł swego miejsca zamieszkania z państwa trzeciego (USA) na obszar Wspólnoty. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że Skarżący już po dwóch i pół miesiącach od zgłoszenia do procedury celnej mienia przesiedlenia powrócił do USA, gdzie dalej przebywał. Wskazują na to nie tylko informacje uzyskane od Straży Granicznej, ale również Skarżący nie kwestionował tego faktu. Nie kwestionując potrzeby ponownego wyjazdu Skarżącego do USA w celu przeprowadzenia badań lekarskich związanych z prowadzoną sprawą sądową o odszkodowanie, należy zauważyć, że z przedstawionych przez Skarżącego dokumentów wynika, iż badania takie miały miejsce w dniach [...] kwietnia 2010 r., [...] maja 2010r. oraz [...] lipca 2010 r. Prawidłowo organy podatkowe przyjęły, że brak jest usprawiedliwienia dla dalszego pozostawania Skarżącego na terenie Stanów Zjednoczonych. Decyzja organu drugiej instancji w niniejszej sprawie została wydana [...] września 2011 r., a więc po upływie ponad roku od daty ostatniego badania. Skarżący nie przedstawił natomiast przekonującego dowodu, z którego wynikałaby konieczność jego dalszego przebywania na terenie USA. Nie jest bowiem przekonujące twierdzenie, że oczekuje on na dalsze czynności w sprawie odszkodowawczej. Organy celne prawidłowo zatem przyjęły, iż faktycznie nie doszło do przesiedlenia Skarżącego na teren Wspólnoty Trzeba podkreślić, że niewystarczające jest w tym przypadku samo zameldowanie się przez Skarżącego na pobyt stały w kraju, czy też fakt poczynienia remontów. Zameldowanie jest bowiem kategorią prawa administracyjnego, a o miejscu zamieszkania osoby fizycznej decydują kryteria przebywania w danej miejscowości z zamiarem stałego w niej pobytu. Zameldowanie jest więc stanem, który może ułatwić ustalenie miejsce zamieszkania, a nie przesądzać o takim fakcie. W tej sprawie organy w sposób prawidłowy ustaliły, że Skarżący w dalszym ciągu przez zdecydowaną większość czasu przebywał w USA. Nieprzekonujące są w tym zakresie wyjaśnienia Skarżącego, że nie poczynił on żadnych działań mających na celu rozpoczęcie pracy czy prowadzenie działalności gospodarczej, gdyż wymaga to zaangażowania i stałej obecności. W ocenie Sądu, gdyby Skarżący istotnie zamierzał prowadzić działalność gospodarczą w Polsce nie przebywałby przez tak długi czas w USA, oczekując na nieokreślony termin kolejnych spotkań w sprawie odszkodowawczej. Słusznie zauważył też organ, że Skarżący w 2010 r. zgłosił jako mienie przesiedlenia tylko wspomniany samochód osobowy. Doświadczenie życiowe pozwala natomiast stwierdzić, że osoba, która po dłuższym pobycie za granicą wraca do kraju i faktycznie przenosi tu swoje miejsce zamieszkania, przywozi ze sobą i zgłasza także inne rzeczy osobistego użytku. Wiedza o takiej możliwości jest zaś na tyle rozpowszechniona, że trudno dać wiarę Skarżącemu, iż o tym nie wiedział. Wszystkie te okoliczności potwierdzają ustalenia organów, że Skarżący w 2010 r. nie przeniósł swojego miejsca zamieszkania z USA na obszar Wspólnoty. Ustalenia te nie naruszają obowiązujących przepisów prawa procesowego, w tym przywołanych w skardze przepisów art. 122 i art. 191 o.p. Organy zebrały i wyczerpująco rozpatrzyły cały materiał dowodowy. Na jego podstawie i wyciągnęły logiczne i, co za tym idzie, przekonujące wnioski. W prawidłowo ustalonym stanie faktycznym zastosowane zostały właściwe przepisy prawa materialnego. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł o oddaleniu skargi.