I SA/Bk 430/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Melezini, Sędziowie sędzia WSA Marcin Kojło,, sędzia WSA Dariusz Marian Zalewski (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 stycznia 2023 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi T. M. na czynność Naczelnika P. Urzędu Celno-Skarbowego w B. z dnia [...] sierpnia 2022 r. w przedmiocie odmowy potwierdzenia wywozu zakupionego towaru 1. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności, 2. zasądza od Naczelnika P. Urzędu Celno-Skarbowego w B. na rzecz skarżącej T. M. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I. Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym: 1. W dniu [...] sierpnia 2022 r. T. M. (dalej powoływana jako: skarżąca), przekraczając granicę polsko-białoruską przez drogowe przejście graniczne w Bobrownikach na kierunku wyjazdowym z Polski, przystępując do odprawy paszportowej przedstawiła kontrolującemu ją funkcjonariuszowi Straży Granicznej polski paszport. Dane podróżnej, z okazanego dokumentu podróży o godz. 00:02 zostały zaewidencjonowane w systemie odpraw Straży Granicznej (ZSE6). W momencie zgłoszenia się podróżnej do odprawy celnej, o godz. 00:14, wraz z dokumentem TAX FREE o nr [...] podróżna przedstawiła paszport białoruski. Na podstawie danych systemu Cyfrowa Granica, kontrolujący skarżącą funkcjonariusz Służby Celno-Skarbowej ustalił, że posługuje się ona dwoma paszportami, jednym wydanym w kraju UE i drugim wydanym w kraju trzecim. Dokumentem, za pomocą, którego zainicjowano odprawę graniczną w systemie Cyfrowa Granica, był dokument unijny. 2. Z uwagi na fakt, że skarżąca w trakcie przekraczania granicy przedłożyła dwa różne dokumenty, to zgodnie z art. 126 ust. 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. z 2022 r. poz. 931 ze zm., dalej jako: u.p.t.u.), funkcjonariusz odmówił potwierdzenia ww. dokumentu TAX FREE (rejestracja odmowy w elektronicznym systemie "Zwrot VAT" nastąpiła o godz. 00:14). Ustalono, że strona skarżąca w chwili odprawy nie przedstawiła żadnych innych dokumentów świadczących o miejscu zamieszkania, uprawdopodabniających jej prawo do uzyskania zwrotu podatku zapłaconego przy nabyciu towarów na terytorium kraju, które w stanie nienaruszonym zostały wywiezione przez nią poza terytorium Unii Europejskiej w bagażu osobistym podróżnego, zgodnie z art. 126 ust. 1 u.p.t.u. 3. Funkcjonariusz celny dokonał odmowy potwierdzenia wywozu po sprawdzeniu zgodności danych dotyczących podróżnego, zawartych w dokumencie elektronicznym TAX FREE, z danymi zawartymi w przedstawionych dokumentach stwierdzających tożsamość, zgodnie z art. 128 ust. 3 u.p.t.u. Wraz z odmową potwierdzenia wyprowadzenia towarów funkcjonariusz poinformował podróżną o jej przyczynach, wskazując możliwość złożenia skargi na powyższą czynność do sądu administracyjnego. 4. W dniu 28 września 2022 r. skarżąca złożyła skargę na czynność Naczelnika P. Urzędu Celno-Skarbowego w B. (dalej powoływany jako: Naczelnik PUCS, organ), zaskarżając ją w całości. W uzasadnieniu skarżąca podała, że w dniu [...] lipca 2022 roku w B.1 w sklepie E. przy ul. [...] w B.1 (należącym do spółki E. Sp. z o.o. z siedzibą w W.) zakupiła komputer – laptopa za kwotę 3999,00 zł brutto (3251,22 zł netto i VAT 747,78 zł). Wskazała, że jej zamiarem był zakup laptopa na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, a następnie wywiezienie zakupionego towaru do kraju jej pochodzenia i zarazem zamieszkania, czyli do Republiki Białorusi. Stwierdziła, że jej obywatelstwo białoruskie potwierdza paszport wydany przez Republikę Białorusi (wydany w dniu [...] czerwca 2016 roku). Wskazała, że nie może zgodzić się z decyzją organu krajowej administracji skarbowej. W ten sposób jej zdaniem niesłusznie odmówiono jej zwrotu podatku VAT w kwocie 747,48 zł naliczonego do zakupionego przez nią laptopa. Według skarżącej jako osoba posiadająca obywatelstwo Republiki Białorusi i miejsce zamieszkania na terenie tego państwa powinna otrzymać zwrot podatku VAT doliczonego do zakupionego towaru, bowiem jej zamiarem było wywiezienie zakupionego towaru do kraju jej miejsca zamieszkania. Mając na uwadze powyższe skarżąca wniosła o uchylenie w całości decyzji o odmowie potwierdzenia wywozu towaru na dokumencie "Zwrot VAT dla podróżnych" w dniu [...] sierpnia 2022 roku, ewentualnie zmianę zaskarżonej decyzji poprzez potwierdzenie wywozu towaru na dokumencie "Zwrot VAT dla podróżnych", a także o zasądzenie od organu administracji publicznej na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania wg norm przepisanych. 5. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. 2022 poz. 329, dalej jako: p.p.s.a.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. 2. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Wykładnia powołanego przepisu wskazuje, że sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony, granicą praw i obowiązków sądu, wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami, mianowicie: legalnością działań organu oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. 3. Rozpoznając sprawę według powyższych kryteriów należy uznać, że skarga zasługuje na uwzględnienie. 4. Przede wszystkim zauważyć należy, że organ odmawiając potwierdzenia wywozu towarów w przedmiotowej sprawie, jedynie z uwagi na "brak możliwości weryfikacji stałego miejsca zamieszkania - dwa paszporty, w tym jeden UE", dokonał naruszenia szeregu przepisów tj. art. 6, 7, 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. Organ zaniechał podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do zebrania całego materiału dowodowego i dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a także dokonał dowolnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, nie podjął z urzędu wszelkich czynności niezbędnych do ustalenia faktycznego miejsca stałego zamieszkania Skarżącej, szczególnie w przypadku gdy Skarżąca legitymowała się paszportem białoruskim dla celów Tax Free, a w tym paszporcie jej miejsce zamieszkania było wykazane. Wskazać także należy, że posiadanie paszportu UE jako drugiego nie uprawniało Organu do samoistnej odmowy potwierdzania wywozu towaru. Ustawa o podatku od towarów i usług w art. 126 ust. 1 i 2 umożliwia zwrot podatku w przypadku stałego miejsca zamieszkania poza terytorium UE, zaś posiadanie dwóch lub więcej paszportów niezależnie od kraju ich wydania nie ma wpływu na procedurę TAX FREE. Organ był więc zobowiązany do stwierdzenia czy Skarżąca ma miejsce zamieszkania poza Unią Europejską, czy też nie, co zostało zaniechane. Szczególnie jest to istotne w sytuacji, gdy adres zamieszkania widnieje w paszporcie białoruskim. Przypomnieć również należy, że Organ dysponował dokumentem TAX FREE, w którym zostało wskazane, iż Skarżąca mieszka na stałe na Białorusi. Co więcej okazała ona wszelkie dokumenty i złożyła oświadczenie potwierdzające ten fakt. Natomiast Organ z przyczyn nieznanych dokonał dowolnej oceny tych dowodów, nie przeprowadzając również żadnych innych niezbędnych czynności wyjaśniających, stwierdzając, że odmowa jest uzasadniona z uwagi na jedynie posiadanie dwóch paszportów, w tym jednego z kraju UE, co niema decydującego znaczenia w przedmiotowej sprawie. Znaczenie ma miejsce stałego zamieszkania Skarżącej. Organ zaniechał jednak weryfikacji stałego miejsca zamieszkania Skarżącej, która wskazała że mieszka na terenie Białorusi, przy braku jakichkolwiek nieruchomości lub miejsca zamieszkania w Polsce, a które mogłyby wskazywać na ewentualne stałe miejsce zamieszkania w EU. Wskazać bowiem należy, że Organ był uprawionym do sprawdzenia dokumentów Skarżącej, które mogłyby posiadać polski adres lub świadczyłyby o dłuższym pobycie na terytorium EU. Stanowczo należy stwierdzić także, że pomimo połączenia systemów komputerowych celem ułatwienia odprawy, na co wskazuje organ, wjazd na granicę i kontrola graniczna jest czym innym niż procedura wnioskowa przy zwrocie VAT podróżnym. To, że systemy są połączone w jeden nie oznacza, że nie można legitymować się jednym paszportem przy wjeździe, a innym przy Tax Free. To są bowiem dwie różne procedury administracyjne. Osoba, która posiada obywatelstwo dwóch państw, ma prawo posługiwania się zarówno jednym jak i drugim dokumentem przy przekraczaniu granicy. 5. Z uwagi na powyższe naruszenie przez organ przepisów postępowania, przedwczesnym byłoby orzekanie o naruszeniu przepisów prawa materialnego zawartych w skardze. Organ rozpoznając sprawę ponownie powinien zweryfikować miejsce zamieszkania Skarżącej lub przyjąć, iż jej miejscem zamieszkania jest Białoruś, co wynika z wpisu w jej paszporcie. 6. Ze względu na powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. postanowił jak w sentencji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 p.p.s.a.