I SA/Bk 434/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Mieczysław Markowski (spr.), Sędziowie asesor WSA Jacek Pruszyński, sędzia WSA Wojciech Stachurski, Protokolant Beata Borkowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 11 marca 2008 r. sprawy ze skargi A. A. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za niektóre miesiące 2005 r. oddala skargę W wyniku przeprowadzonego postępowania kontrolnego, Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w B. decyzją z dnia [...] marca 2007 r. Nr [...] ustalił A. A. wysokość zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług za miesiące od maja do listopada 2005 r. oraz określił wysokość tego zobowiązania za listopad i grudzień 2005 r. W trakcie przeprowadzonego postępowania organ I instancji ustalił, że w 2005r. A. A. prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą polegającą na detalicznym handlu artykułami odzieżowymi. Podatnik nie prowadził żadnej dokumentacji związanej z tą działalnością oraz nie składał deklaracji i zeznań podatkowych za 2005 r. W trakcie postępowania podatnik nie przedstawił również żadnych dowodów źródłowych dotyczących uzyskanych przychodów i poniesionych kosztów uzyskania przychodów. Ze złożonych wyjaśnień wynika również, że podatnik nie zgłosił prowadzenia działalności w żadnym urzędzie. W trakcie postępowania ustalono także, że podatnik nie posiada konta bankowego, nie zaciągał kredytów ani nie zawierał umów handlowych. Z uwagi na brak jakichkolwiek dokumentów Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w B. określił podstawę opodatkowania VAT w drodze oszacowania. Podstawą przeprowadzenia oszacowania były przekazane przez podatnika oświadczenia, o stanie majątkowym na dzień 31.12.2004 r. i 31.12.2005 r., o poniesionych wydatkach oraz o wysokości i źródłach uzyskanych dochodów w 2005 r. Organ pierwszej instancji oszacował, iż obrót podatnika w ramach prowadzonej działalności kształtował się w maju 2005 r. w wysokości [...] zł, zaś w kolejnych miesiącach 2005 r. w wysokości około [...] zł. W świetle powyższego, zdaniem organu kontroli skarbowej, należny podatek od towarów i usług za miesiące od maja do listopada 2005 r. wynosi [...] zł zaś zaległość podatkowa za miesiące listopad – grudzień 2005 r. wynosiła w łącznej kwocie [...] zł wraz z należnymi odsetkami za zwłokę. Niezgadzając się z powyższą decyzją, A. A. w odwołaniu do Dyrektora Izby Skarbowej w B. zarzucił nieprawidłowe obliczenie podatku. Zarzucił zawyżenie podstawy opodatkowania VAT-em, gdyż nigdy nie miał obrotów miesięcznych w wysokości prawie po [...] zł. W 2005 r. dopiero zaczynał prowadzić działalność gospodarczą i nie miał doświadczenia, dlatego też nieprawa jest, iż miał takie wysokie obroty. Zarzucił również nieprawidłowe przyjęcie stanu majątkowego na koniec 2004 r. oraz błędne wyliczenie poniesionych kosztów uzyskania przychodów w 2005 r. Podatnik ponadto zarzucił organowi pierwszej instancji, iż w trakcie postępowania nie mógł korzystać z pomocy tłumacza przysięgłego w związku z faktem, iż słabo zna język polski i w związku z tym nie rozumiał wielu pytań i treści protokołów przedkładanych mu do podpisu. Po rozpoznaniu odwołania, Dyrektor Izby Skarbowej w B. decyzją z dnia [...] czerwca 2007 r. Nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Uznając zarzuty odwołania za niezasadne, organ odwoławczy stwierdził, iż Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w B. nie naruszył zasad postępowania podatkowego. Podkreślił, iż ze znajdującego się w dokumentach sprawy aktu notarialnego wynika, iż w dniu jego sporządzenia, tj. 14.04.2003 r. podatnik złożył oświadczenie, że zna język polski. Nie można zatem przyjąć, że w listopadzie 2006 r. kiedy zostało wszczęte postępowanie kontrolne strona nie znała języka polskiego zwłaszcza, że od 1997 r. podatnik nie opuszczał terytorium Rzeczpospolitej Polski. Zaznaczył również, że w trakcie postępowania kontrolnego podatnik nie żądał obecności tłumacza, zaś składane przez niego wyjaśnienia były spójne i logiczne a zatem okoliczności te świadczą, iż podatnik rozumiał treść zadawanych mu pytań. Odnośnie zarzutu zawyżenia obrotów z prowadzonej przez podatnika działalności gospodarczej, organ odwoławczy podkreślił, iż podatnik nie wypełnił obowiązków wynikających z ustawy o podatku od towarów i usług, w szczególności nie prowadził ewidencji. Dlatego też stosownie do treści art. 109 ust. 2 ustawy o VAT organ był zobowiązany do określenia wartości niezaewidencjonowanej sprzedaży w drodze oszacowania i ustalił podatek przy zastosowaniu stawki 22% bez prawa obniżenia kwoty podatku należnego, o którym mowa w art. 86 ustawy. Za nietrafne organ II instancji uznał również zarzuty dotyczące nieprawidłowego przyjęcia stanu majątkowego na koniec 2004 r. oraz wysokości poniesionych kosztów uzyskania przychodów. Wskazał, iż wartości przyjęte do wyliczenia powyższych kwot wynikają z oświadczeń złożonych przez podatnika w trakcie przeprowadzonej kontroli jak również jego wyjaśnień. Organ wskazał, iż twierdzenia dotyczące ponoszenia dodatkowych kosztów związanych z przejazdami po Warszawie stoją w sprzeczności ze składanymi pisemnymi wyjaśnieniami. Wskazał, iż w piśmie z dnia 30.11.2006 r. podatnik wyjaśnił, iż zakupione na bazarze towary dostarczane były do autobusu wózkiem ręcznym i podatnik nie ponosił dodatkowych opłat oprócz zakupu biletu na przejazd na trasie Z. – W. – Z. Na powyższą decyzję, A. A. wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wskazując, iż organy skarbowe obu instancji nieprawidłowo przyjęły, że w sprawie nie ma dowodów źródłowych dotyczących uzyskiwanych przychodów, zakupionych towarów oraz pozostałych wydatków, a także nie zgłoszenia działalności gospodarczej w żadnym urzędzie. Zdaniem skarżącego brak było podstaw do określenia podstawy opodatkowania w drodze oszacowania. Skarżący zarzucił również naruszenie zasad prawa procesowego poprzez niezapewnienie pomocy tłumacza przysięgłego w trakcie postępowania. Zaznaczył, iż od samego początku postępowania zgłaszał wniosek o pomoc tłumacza przysięgłego z uwagi na słabą znajomość języka polskiego i leczenie psychiatryczne. Prosta znajomość języka polskiego nie wystarcza do prowadzenia działalności handlowej gdzie wymagana jest znajomość prawa. Zdaniem skarżącego stopień znajomości języka przez cudzoziemca nie jest wystarczający do zajęcia stanowiska wobec prowadzonej w stosunku do niego kontroli skarbowej. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenia, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd administracyjny został wyposażony w funkcje kontrolne działalności administracji publicznej, co oznacza, że w przypadku zaskarżenia decyzji, sąd bada jej zgodność z przepisami prawa (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. Nr 153, poz. 1269 oraz art. 3 i art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Podstawowym celem i efektem kontroli sądowej jest więc eliminowanie z obrotu aktów i czynności organów administracji publicznych niezgodnych z prawem i przywrócenie stanu zgodnego z prawem poprzez wydanie orzeczenia odpowiedniej treści. Dokonując kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, sąd rozpoznając sprawę bada, czy organy do ustalonego stanu faktycznego zastosowały właściwą normę prawa materialnego oraz czy nie uchybiły przepisom prawa regulującym zasady postępowania, a jeśli dopuściły się takich uchybień, to czy te uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uchylenie zaskarżonej decyzji następuje bowiem – m.in. wówczas, gdy sąd stwierdzi, że w sprawie doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy bądź gdy dopuszczono się naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając sprawę Sąd nie stwierdził, podnoszonych w skardze naruszeń przepisów prawa. Również dokonując kontroli zaskarżonej decyzji z urzędu (art. 134 §1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) Sąd nie stwierdził naruszenia prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie, bądź stwierdzenie nieważności. Organ podatkowy właściwie dokonał subsumcji normy prawa materialnego pod prawidłowo ustalony stan faktyczny, jak również nie naruszył przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W okolicznościach niniejszej sprawy Sąd podziela stanowisko organów skarbowych, iż prowadzona przez Skarżącego działalność gospodarcza polegająca na sprzedaży artykułów odzieżowych podlegała opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. z 2004 r., Nr 54, poz. 535 ze zm., dalej powoływana jako ustawa o VAT) opodatkowaniu podlega odpłatna dostawa towarów na terytorium kraju, zaś podatnikami są m.in. osoby fizyczne wykonujące samodzielną działalność gospodarczą (art. 15 ust. 1 ustawy o VAT). Zatem skarżący był podatnikiem podatku VAT a mimo to nie wypełnił obowiązków wynikających z ustawy, w szczególności jako osoba rozpoczynająca działalność gospodarczą i korzystająca ze zwolnienia podmiotowego w VAT nie prowadził ewidencji sprzedaży za dany dzień. W świetle powyższego należało uznać, iż organ kontroli skarbowej był uprawniony do określenia wartości niezaewidencjonowanej sprzedaży w drodze oszacowania i ustalenia podatku w wysokości 22% bez prawa obniżenia kwoty podatku należnego o podatek naliczony – art. 109 ust. 2 ustawy o VAT. Jednocześnie art. 23 §1 pkt 1 Ordynacji podatkowej stanowi, że organ podatkowy określa podstawę opodatkowania w drodze oszacowania, jeżeli brak ksiąg podatkowych lub innych danych niezbędnych do jej określenia. Niesporny jest fakt braku ksiąg podatkowych dotyczących handlu artykułami odzieżowymi przez podatnika. Tym samym chybione jest twierdzenie skargi, że określenie podstawy opodatkowania VAT w drodze oszacowania było nieprawidłowe. W ocenie Sądu stanowisko organów, co do przyjętej metody oszacowania na podstawie art. 23 §4 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 109 ust. 2 ustawy o VAT nie narusza prawa, gdyż znajduje uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym i zostało należycie wyjaśnione. Podkreślić należy, iż określenie podstawy opodatkowania w drodze oszacowania powinno zmierzać do określenia jej wysokości zbliżonej do rzeczywistej podstawy opodatkowania, jednak nie musi być ona identyczna z podstawą faktycznie zaistniałą. Każda metoda szacunkowa nie ma nigdy cech metody doskonałej, ale jest to konieczność i konsekwencja wynikająca z nie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów przez podatnika. Ustalenie podstawy obliczenia podatku w drodze szacunku polega na dokonaniu ustaleń przybliżonych do stanu rzeczywistego, ale nie tożsamego – zob. wyrok NSA z 23 maja 2000 r. sygn. akt SA/Bk 592/99. LEX Nr 43402. W ocenie Sądu wyliczony przez organy skarbowe obrót jest zbliżony do rzeczywiście uzyskiwanego przez podatnika w poszczególnych miesiącach 2005 r., zważywszy na wysokość zadeklarowanych przez podatnika wydatków w 2005 r., oraz fakt, iż poza prowadzoną działalnością gospodarczą skarżący nie uzyskiwał w 2005 r. żadnych innych dochodów. Podkreślić należy, iż zeznań skarżącego w charakterze strony z dnia 20 listopada 2006 r. wynika, iż jednorazowo kupował w Warszawie towar o wartości [...] zł, po który jeździł dwa-trzy razy w miesiącu, a następnie sprzedawał go na okolicznych bazarach. Możliwym zatem jest, iż obrót skarżącego kształtował się w wysokości [...] zł miesięcznie, tak jak przyjęły organy skarbowe (z wyjątkiem miesiąca maja 2005 r. kiedy podatnik rozpoczynał działalność gospodarczą). Przyjąć zatem należało, iż zarzuty Skarżącego dotyczące zawyżenia podstawy opodatkowania były niezasadne. Podobnie należało ocenić zarzuty dotyczące nieprawidłowego wyliczenia stanu majątkowego na koniec 2004 r. oraz wysokości poniesionych kosztów uzyskania przychodów. Jak słusznie zaznaczył organ II instancji wartości przyjęte do wyliczenia powyższych kwot wynikają z oświadczeń złożonych przez podatnika i wyjaśnień złożonych w trakcie przeprowadzonej kontroli, tak więc w tym zakresie organy skarbowe przyjęły kwoty wskazane przez podatnika. Za niezasadne należało również uznać zarzuty skargi naruszenia przepisów procesowych, w zakresie braku możliwości skorzystania przez skarżącego z pomocy tłumacza przysięgłego. Wbrew twierdzeniom skarżącego, z akt sprawy nie wynika, iż w trakcie kontroli a następnie postępowania podatkowego domagał się powołania tłumacza. Jednocześnie treść protokołu kontrolowanego w charakterze strony (k. 23-26 akt) świadczy, iż w prawidłowy sposób formułował on myśli i zdania, w dostateczny sposób rozumiał pytania inspektora, a zatem słusznie organy skarbowe przyjęły, iż skarżący w wystarczającym stopniu włada językiem polskim i w tym zakresie nie jest niezbędna pomoc tłumacza przysięgłego. Brak jest również jakichkolwiek dokumentów w aktach sprawy świadczących o chorobie psychicznej skarżącego. Przyjąć zatem należało, iż w tym zakresie nie naruszone w sprawie zostały przepisy postępowania podatkowego. Konkludując stwierdzić należy, że Dyrektor Izby Skarbowej w B. wydając zaskarżoną decyzję prawidłowo zastosował przepisy cytowanej ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług jak i nie naruszył zasad postępowania podatkowego uregulowanych w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. W przedstawionej analizie faktycznej i prawej, nie sposób dopatrzyć się istotnych błędów czy niejasności. W tym stanie rzeczy, nie można uznać za słuszne zarzuty skarżącego naruszenia przepisów prawa. Mając powyższe na uwadze, Sąd uznając skargę za nieuzasadnioną, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.