I SA/Bk 435/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wojciech Stachurski, Sędziowie sędzia WSA Sławomir Presnarowicz, sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska (spr.), Protokolant Beata Rusiecka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 13 maja 2009 r. sprawy ze skargi K. W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] sierpnia 2008 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z egzekucji 1. oddala skargę, 2. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku) na rzecz ustanowionego z urzędu radcy prawnego A. W. kwotę brutto 292,80 zł (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy), w tym VAT 52,80 zł (słownie: pięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) – tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, a także kwotę 17 zł (słownie: siedemnaście złotych) tytułem zwrotu niezbędnych wydatków. Postanowieniem z [...] czerwca 2008 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ł. odmówił Pani K. W. (dalej także jako: "Skarżąca") zwolnienia z egzekucji ciągnika siodłowego marki [...] zajętego w trakcie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych nr: [...], [...], [...], [...], [...], obejmujących zaległości z tytułu podatku od towarów i usług odpowiednio za: październik 2005 r., styczeń, luty i czerwiec 2006 r. oraz kwiecień 2004 r. Uzasadniając swoje stanowisko organ stwierdził, że wpłaty uzyskiwane przez organ egzekucyjny z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie zaspokoją wierzyciela w krótkim czasie, gdyż kwota zaległości podatkowych jest znaczna, niezbędne było, zatem zabezpieczenie należności podatkowych poprzez zajęcie pojazdu. Ponadto organ stwierdził, że pozostałe pojazdy stanowiące własność Skarżącej przedstawiają znikomą wartość handlową i stąd też zwalniając z egzekucji ciągnik siodłowy, organ pozbawiłby się możliwości zaspokojenia swoich należności. Postanowieniem z [...] sierpnia 2008 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał w mocy rozstrzygniecie organu egzekucyjnego. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że podnoszone przez Skarżącą fakty, które miały uzasadnić ważny interes przemawiający za zwolnieniem z egzekucji zajętego pojazdu tj. wyremontowanie zajętego pojazdu i przekazanie go do pracy w firmie osobie, która sfinansuje remont oraz brak środków finansowych na uregulowanie zaległości podatkowych, nie obligują organu egzekucyjnego do zwolnienia z egzekucji zajętego ciągnika siodłowego marki [...]. Dyrektor Izby Skarbowej w B. podniósł, że instytucja zwolnienia z egzekucji jest instytucja nadzwyczajną, stąd dłużnik powinien wykazać istnienie nadzwyczajnych okoliczności. Reasumując organ odwoławczy wskazał, że Skarżąca nie wykazała istnienia nadzwyczajnych okoliczności uzasadniających zwolnienie zajętego pojazdu. Za niezasadny uznano również zgłoszony w zażaleniu zarzut, że zajęty pojazd jest narzędziem pracy nieodzownym dla egzystencji rodziny, gdyż sama Skarżąca w złożonym wniosku o zwolnienie z egzekucji podała, że samochód nie jest użytkowany z uwagi na jego niesprawność. W skardze na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B., skierowanej do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Białymstoku Skarżąca podniosła, że jest w trudnej sytuacji oraz, że choruje od kilku lat na depresję oraz wniosła o umorzenie zaległości wskazując, że nie jest w stanie spłacić swoich zaległości, ponieważ jej dochód jest bardzo niski, a posiadany przez nią majątek jest małej wartości. Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w B. wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu, że wniosek Skarżącej o zwolnienie z egzekucji zajętego środka transportu nie zasługuje na uwzględnienie. Organ wskazał, że przepis art. 13 § 1 u.p.e.a. ma na celu ochronę interesów zobowiązanego, lecz nie może prowadzić do sytuacji, że egzekucja stanie się bezskuteczna. Natomiast odnosząc się do podniesionych w skardze argumentów dotyczących trudnej sytuacji życiowej Skarżącej spowodowanej zaległościami podatkowych oraz złym stanem zdrowia, Dyrektor Izby Skarbowej w B. wskazał, że trudna sytuacja finansowa nie może być przedmiotem rozpatrywania w postępowaniu w sprawie zwolnienia z egzekucji. Powyższe argumenty mogą być natomiast podnoszone w postępowaniu w sprawie zastosowania ulg w spłacie zobowiązań podatkowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Na wstępie należy podkreślić, iż podstawowym celem i efektem kontroli sądowej jest, eliminowanie z obrotu aktów i czynności organów administracji publicznych niezgodnych z prawem i przywrócenie stanu zgodnego z prawem poprzez wydanie orzeczenia odpowiedniej treści. Sądy administracyjne nie mają jednak uprawnień do merytorycznego rozpatrzenia sprawy, a wyłącznie uprawnienia kasatoryjne. Orzeczenie sądu administracyjnego stanowi dopiero podstawę uzyskania merytorycznego, zgodnego z prawem, rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej. W konsekwencji, sąd administracyjny nie może rozstrzygać w kwestiach pozostawionych uznaniu administracyjnemu, a do takiej należy rozstrzygnięcie w przedmiocie wyłączenia określonych składników majątku z egzekucji czy też umorzenie zaległości podatkowych. Takie rozstrzygnięcie należy do kompetencji organów administracyjnych i podlega badaniu przez sądy administracyjne przez pryzmat tego, czy organ prawidłowo zgromadził i ocenił materiał dowodowy, czy w sposób właściwy ustalił treść obowiązującej w danym zakresie normy prawnej, a także czy wyciągnięte przez organ wnioski zostały należycie uzasadnione. Spór w sprawie jest wynikiem odmowy zwolnienia z egzekucji administracyjnej ciągnika siodłowego marki [...] stanowiącego własność Skarżącej na mocy art.13 u.p.e.a. W myśl postanowień wspomnianego art. 13 § 1 u.p.e.a. "organ egzekucyjny, na wniosek zobowiązanego i ze względu na jego ważny interes, może zwolnić z egzekucji określone składniki majątkowe zobowiązanego, jeżeli zobowiązany uzyskał na to zgodę wierzyciela". Przepis ten uzależnia możliwość zwolnienia z egzekucji określonych składników majątkowych od łącznego zaistnienia trzech przesłanek: 1) złożenia przez zobowiązanego stosownego wniosku, 2) wyrażenia przez wierzyciela zgody na zwolnienie składników majątkowych z egzekucji, a także 3) istnienia po stronie zobowiązanego ważnego interesu, który uzasadnia zwolnienie składników majątkowych z egzekucji. O ile Skarżąca złożyła wniosek o zwolnienia ciągnika siodłowego marki [...] spod egzekucji, o tyle nie zaistniały pozostałe dwie przesłanki zwolnienia z egzekucji. Okolicznością bezsporną w sprawie jest, iż zgody na wyłączenie z egzekucji należącego do Skarżącej ciągnika siodłowego marki [...] nie wyraził wierzyciel tj. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ł., który jest równocześnie organem egzekucyjnym. W tej sytuacji, bowiem postanowienie wydane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ł. na podstawie art.13 u.p.e.a. zawiera zarówno wypowiedź wierzyciela, jak i wypowiedź samego organu egzekucyjnego w sprawie. Odnosząc się zaś do kwestii istnienia ważnego interesu Skarżącej w zwolnieniu ciągnika siodłowego marki [...] z egzekucji zaznaczyć należy, że organy obu instancji, prawidłowo zgromadziły materiał dowodowy w zakresie ustalenia istnienia po stronie Skarżącej ważnego interesu, a oceniając zebrany materiał w sposób prawidłowy uzasadniły przyjęte rozstrzygnięcie. Skarżąca składając wniosek o zwolnienie ciągnika siodłowego marki [...] z egzekucji podnosiła przede wszystkim, iż przedmiotowy ciągnik siodłowy stanowi źródło dochodów Skarżącej i jej rodziny. Ponadto z uwagi na fakt, iż pojazd jest niesprawny, Skarżąca podnosiła, iż zamierza porozumieć się z osobą, która pojazd naprawi na własny koszt, a następnie będzie go wykorzystywać w prowadzonej działalności gospodarczej. Podnoszone przez Skarżącą okoliczności zostały ocenione przez organy, aczkolwiek w ocenie organów nie stanowiły podstawy do zwolnienia ciągnika siodłowego marki [...] z egzekucji. Organy uzasadniły powody przyjęcia, iż powoływane okoliczności nie pozwalają na uznanie istnienia po stronie Skarżącej ważnego interesu w rozumieniu art. 13 § 1 u.p.e.a. Nie sposób odmówić słuszności argumentacji organu, iż ciągnik siodłowy marki [...] nie stanowi źródła dochodów skarżącej, bowiem nie jest (i z uwagi na obecny stan techniczny nie może być) w żaden sposób wykorzystywany i nie przynosi dochodów, zaś możliwość wyremontowania pojazdu przez potencjalnego sponsora w celu jego późniejszego wykorzystania w prowadzonej przez tego sponsora działalności gospodarczej nie przesądza o istnieniu ważnego interesu w zwolnieniu zajętego pojazdu z egzekucji administracyjnej. W ocenie Sądu Dyrektor Izby Skarbowej w B. wydając zaskarżone rozstrzygnięcie w sposób prawidłowy przeprowadził postępowanie dowodowe, rozpatrując wszelkie zgromadzone w sprawie dowody, a ich ocenę prawidłowo uzasadnił. Odnosząc się do podniesionej w skardze okoliczności w postaci choroby Skarżącej zauważyć należy, że okoliczność ta została zgłoszona dopiero w skardze do sądu, a nie była podnoszona w toku postępowania przed organami. Zgodnie z art. 133 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. dalej w skrócie jako: "u.p.p.s.a."), sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest, więc materiał dowodowy zgromadzony przez organy administracji publicznej w toku całego postępowania toczącego się przed organami. Powyższe oznacza, że sąd rozpatruje sprawę na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu. Z tego też powodu Sąd nie mógł uwzględnić przy orzekaniu podniesionej przez skarżącą okoliczności w postaci jej choroby. Okoliczność ta winna być zgłoszona przez skarżącą na etapie postępowania administracyjnego. Organ egzekucyjny oceniając zasadność złożonego wniosku w przedmiocie zwolnienia składników majątkowych z egzekucji na podstawie art. 13 § 1 u.p.e.a. winien, co prawda ustalić wszelkie istotne okoliczności w sprawie, jednak brak wskazania przez Skarżącą okoliczności w postaci choroby praktycznie uniemożliwia organowi rozpatrzenie tej okoliczności w aspekcie ważnego interesu skarżącej. Bez czynnego udziału Skarżącej, która w postępowaniu powinna wskazać wszelkie okoliczności świadczące o istnieniu ważnego interesu, organy nie były w stanie stwierdzić czy wystąpienie tej okoliczności uzasadniać mogłoby istnienie ważnego interesu skarżącej w rozumieniu art. 13 § 1 u.p.e.a. Z uwagi na zawarty w skardze wniosek o umorzenie zaległości podatkowych podkreślić należy, że zgodnie z art.134 u.p.p.s.a. sąd zobowiązany jest rozstrzygać w granicach danej sprawy. Obowiązek rozstrzygnięcia w granicach danej sprawy oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Jako, że przedmiotem rozpoznania Sądu jest postanowienie zapadłe w związku z prowadzoną egzekucją w administracji, Sąd zobowiązany był ocenić sprawę, uruchomiona wnioskiem o zwolnienie z egzekucji zajętego ciągnika siodłowego, a więc zbadać czy wydając zaskarżone postanowienie organ działał prawidłowo. Sąd nie był, więc uprawniony do rozstrzygania w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych objętych tytułami egzekucyjnymi. Na marginesie podnieść należy, iż słusznie organy obu instancji przyjęły, że w sprawie nie znajduje zastosowania art. 8 § 1 pkt 4 u.p.e.a., bowiem mieszczący się w tym przepisie z katalogu składników majątkowych (narzędzia i inne przedmioty niezbędne do pracy zarobkowej wykonywanej osobiście przez zobowiązanego), które nie podlegają egzekucji administracyjnej wyłączono środki transportu. Konkludując wskazać należy, że Dyrektor Izby Skarbowej w B. wydając zaskarżone postanowienie prawidłowo zastosował przepisy prawa. W tym stanie rzeczy za niezasadne uznano zarzuty Skarżącej. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 u.p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.