I SA/Bk 44/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wojciech Stachurski (spr.), Sędziowie sędzia WSA Piotr Pietrasz, sędzia WSA Sławomir Presnarowicz, Protokolant Beata Rusiecka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 09 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi W. S. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie wstrzymanie płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w roku 4 i 5 1. oddala skargę, 2. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku) na rzecz ustanowionego z urzędu adwokata A. A. kwotę brutto 292,80 (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złotych, w tym VAT 52,80 złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. U Z A S A D N I E I N I E Zaskarżoną do Sądu decyzją z [...] grudnia 2009 r. nr [...] Dyrektor Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w Ł. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S., w której orzeczono o wstrzymaniu Panu W. S. (dalej zwany również jako "Skarżący") płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w 4 i 5 roku. Z uzasadnienia decyzji wynika, że Skarżący złożył [...] marca 2005 r. do Biura Powiatowego ARiMR w S. wniosek o pomoc finansową na wsparcie gospodarstwa niskotowarowego. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. wydał [...] października 2006 r. decyzję nr [...] o przyznaniu wnioskodawcy takiej płatności, pod warunkiem zrealizowania zadeklarowanych we wniosku i planie rozwoju gospodarstwa przedsięwzięć oraz złożenia Oświadczenia wraz z dokumentami potwierdzającym wykonanie tych przedsięwzięć, w terminie 6 miesięcy i 7 dni od dnia wypłaty trzeciej płatności. We wniosku i planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego, Skarżący zadeklarował przestawienie gospodarstwa niskotowarowego na produkcję metodami ekologicznymi, zakup zwierząt gospodarskich i zakup maszyn rolniczych. Płatność w trzecim roku realizacji tego planu Agencja przekazała na konto bankowe Skarżącego w dniu 31 grudnia 2008 r. W dniu 30 czerwca 2009 r. Skarżący złożył do Agencji oświadczenie o niezrealizowaniu zadeklarowanych przedsięwzięć z powodu długotrwałej niezdolności do pracy, dołączając zaświadczenie lekarskie. Z kolei 9 lipca 2009 r. Skarżący złożył następne oświadczenie o niezrealizowaniu zadeklarowanych przedsięwzięć z powodu długotrwałej niezdolności do pracy i dodatkowo - wystąpienia klęski żywiołowej. Razem z oświadczeniem przedłożył zaświadczenie o wypłacie zasiłku chorobowego wydane przez KRUS oraz kartę badania histopatologicznego. W dniu 17 września 2009 r. Skarżący przedłożył ponadto protokół z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwach rolnych i działach specjalnych produkcji rolnej spowodowanych klęską zalania terenu na skutek deszczu nawalnego, decyzję Towarzystwa Ubezpieczeń i Reasekuracji [...] o przyznaniu J. S. świadczenia z tytułu uszkodzenia budynku gospodarczego. Dodatkowo w 30 listopada 2009 r. dostarczył decyzję Prezesa KRUS w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników, decyzję o przyznaniu zasiłku celowego wydaną przez Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. B. oraz pismo PZU SA o przyznaniu J. S. dopłaty do odszkodowania za szkodę huraganową z [...] stycznia 2005 r. Orzekające w tej sprawie organy nie uznały tych okoliczności za wystarczające usprawiedliwienie faktu niezrealizowania zadeklarowanych przez Skarżącego przedsięwzięć. W ocenie Dyrektora ARiMR, złożony do akt protokół z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwach rolnych i działach specjalnych produkcji rolnej spowodowanych klęską zalania terenu na skutek deszczu nawalnego, czy też Decyzja Prezesa KRUS w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników i decyzja o przyznaniu zasiłku celowego, są dokumentami potwierdzającym wystąpienie zdarzeń losowych. Jednak nie są dowodami na wystąpienie klęski żywiołowej, bowiem skutki, jakie wywołały nie spowodowały ogłoszenia stanu klęski żywiołowej zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 18 kwietnia 2002 r. o stanie klęski żywiołowej (Dz. U. Nr 62, poz. 558). Z kolei w kwestii dokumentów w postaci decyzji Towarzystwa Ubezpieczeń i Reasekuracji [...] wydanej J. S. o przyznaniu świadczenia z tytułu uszkodzenia budynku gospodarczego oraz pisma z PZU S.A. o przyznaniu J. S. dopłaty do odszkodowania za szkodę huraganową, organ stwierdził, że nie dotyczą one niniejszej sprawy, gdyż ich adresat nie jest stroną niniejszego postępowania odwoławczego. Zdaniem Dyrektora ARiMR powyższe dokumenty nie mają mocy dowodowej na okoliczność wystąpienia zdarzeń o charakterze siły wyższej, o których mowa w § 9 ust. 2 pkt 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 286, poz. 2870 ze zm.) – przywoływanego dalej jako "rozporządzenie z 7 grudnia 2004 r." Organ stwierdził, iż w ramach wsparcia rozwoju obszarów wiejskich może wystąpić zdarzenie o charakterze siły wyższej, której przesłanki zawarte zostały art. 39 ust. 1 i ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 z 29 kwietnia 2004 roku ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGK). Zgodnie z art. 39 ust. 2 ww. rozporządzenia - o przypadkach siły wyższej zawiadamia się na piśmie właściwy organ, wraz z odpowiednimi dowodami zadowalającymi ten organ w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym rolnik jest w stanie dokonać tej czynności. Skarżący nie dopełnił jednak obowiązku wynikającego z art. 39 ust. 2 Rozporządzenia Komisji. Konkludując, Dyrektor ARiMR stwierdził, iż w Pan W. S. nie wykonał żadnego z zadeklarowanych przedsięwzięć w terminie do 30 czerwca 2009 r. tj. 6-miesiecy od dnia przekazania na rachunek bankowy beneficjenta płatności niskotowarowej w trzecim roku realizacji planu. Niedochowanie terminu określonego przepisie § 9 ust. 1 rozporządzenia z 7 grudnia 2004 r. spowodowało skutki materialnoprawne w postaci wydania decyzji o wstrzymaniu płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w roku 4 i 5. W skardze złożonej do Sądu Pan W. S. stwierdził, że jego zdaniem zaistniały okoliczności wyszczególnione w § 9 ust. 2 rozporządzenia 7 grudnia 2004 r., tj. zniszczenie budynków gospodarskich i wystąpienie klęski żywiołowej. Dodał, iż prowadzi gospodarstwo wspólnie z J. S., a zniszczenie budynków powstało w tym gospodarstwie. W odpowiedzi na Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. podtrzymał w całości stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sad Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga jest niezasadna. Materialną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy cytowanego rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich. Z treści § 8 i 9 tego rozporządzenia wynika, że przesłankami warunkującymi dokonanie wypłaty przyznanej płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w czwartym i piątym roku wypłaty tej płatności jest zrealizowanie przez producenta rolnego przedsięwzięcia zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego, nie później niż w terminie 6 miesięcy od dnia wypłaty płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w trzecim roku realizacji planu oraz złożenie kierownikowi biura powiatowego Agencji, właściwemu ze względu na miejsce zamieszkania producenta rolnego, oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego w terminie siedmiu dni od dnia, w którym upłynął termin sześciomiesięczny wraz z dokumentami potwierdzającymi ukończenie realizacji przedsięwzięć określonych w planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego. Dopiero kumulatywne spełnienie powyższych przesłanek warunkuje wypłatę płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w czwartym i piątym roku wypłaty tej płatności. Z akt sprawy wynika, że Skarżący złożył dwa oświadczenia. Pierwsze 30 czerwca 2009 r., w którym poinformował o niezrealizowaniu zadeklarowanych przedsięwzięć z powodu długotrwałej niezdolności do pracy. Natomiast w kolejnym oświadczeniu z 9 lipca 2009 r. (data wpływu do organu), rozszerzył wskazaną przyczynę niezrealizowania zadeklarowanych przedsięwzięć o wystąpienie klęski żywiołowej. W sprawie nie jest więc sporne, że Skarżący nie zrealizował w terminie przedsięwzięć z zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego. Sporne stało się natomiast to, czy przywołane przez Skarżącego przyczyny tego stanu rzeczy mogą stanowić podstawę do kontynuowania wypłat. Niedotrzymanie warunków kontynuowania płatności w czwartym i piątym roku nie zamyka bowiem ostatecznie możliwości uzyskania przez beneficjenta płatności również za ww. okres. Prawodawca umożliwił dokonywanie takich wypłat w sytuacji, gdy realizacja przedsięwzięć określonych w planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego była niemożliwa ze względu na zaistnienie chociażby jednej z okoliczności wymienionych w § 9 ust. 2 omawianego rozporządzenia, tj.: 1) długotrwałej niezdolności do pracy producenta rolnego; 2) wystąpienia klęski żywiołowej; 3) zniszczenia budynków inwentarskich w gospodarstwie na skutek ognia lub innych zdarzeń losowych, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych; 4) wystąpienia choroby zakaźnej zwierząt w gospodarstwie niskotowarowym producenta rolnego. Należy przy tym zaznaczyć, że przywołana regulacja prawna stanowi część systemu regulacji prawnych dotyczących wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej. Na system ten, obok prawa krajowego, składają się także przepisy prawa Unii Europejskiej. Kluczowe znaczenie ma w tym zakresie rozporządzenia Komisji (WE) Nr 817/2004 z 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenie Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR), Dz.U.UE.L.04.153.30., obowiązującego w dniu przyznania stronie płatności. W cytowanym akcie, zezwolono Państwom Członkowskim na uznanie kategorii siły wyższej m.in. długoterminowej niezdolności rolnika do wykonywania zawodu, czy też klęski żywiołowej poważnie dotykającej grunty rolne gospodarstwa (zob. art. 39 ust. 1). Jednocześnie zastrzeżono, że o przypadkach siły wyższej zawiadamia się na piśmie właściwy organ, wraz z odpowiednimi dowodami zadowalającymi ten organ w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym rolnik jest w stanie dokonać tej czynności. Ten termin może zostać przedłużony o 20 dni roboczych w przypadku, gdy taka możliwość przewidziana jest w dokumencie programowania (art. 39 ust. 2 rozporządzenia Komisji). Z oświadczeń kierowanych do organu wynika, że Skarżący powołuje się na swoją długotrwałą niezdolność do pracy oraz wystąpienie klęski żywiołowej. Jego zdaniem wskazane przypadki siły wyższej spowodowały niezrealizowanie zadeklarowanych przedsięwzięć. W tym miejscu Sąd zauważa, że nie można zgodzić się z poglądem organu odwoławczego, iż dowodem na wystąpienie klęski żywiołowej powinno być wprowadzenie przez Radę Ministrów stanu klęski żywiołowej w drodze rozporządzenia, w trybie art. 5 ustawy o stanie klęski żywiołowej. Podkreślenia wymaga, że rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem obszarów wiejskich, nie odsyła w zakresie rozumienia pojęcia "klęska żywiołowa" do ustawy o stanie klęski żywiołowej. Nie uzależnia także stwierdzenia istnienia takiego stanu w drodze aktu prawa powszechnie obowiązującego, dla potrzeb ekskulpowania się z niedotrzymania warunków kontynuacji płatności w czwartym i piątym roku. Ponadto, nie każda klęska żywiołowa pociąga za sobą ogłoszenie stanu tej klęski. Zgodnie z art. 228 ust. 1 Konstytucji RP, stan klęski żywiołowej może zostać wprowadzony w sytuacjach szczególnych zagrożeń, jeżeli zwykłe środki konstytucyjne są niewystarczające (por. wyrok NSA z 10 stycznia 2002 r., I SA/Kr 2180/01, Finanse Komunalne 2003/1/72, wyrok WSA w Szczecinie z 14 listopada 2007 r. I SA/Sz 176/07, Samorząd Terytorialny 2009/1-2/150). Niezależnie jednak od powyższego wskazać należy, że oświadczenia, w których Skarżący powołał się na przypadki siły wyższej, złożone zostały z naruszeniem terminu, o którym mowa w art. 39 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 817/2004. Zaświadczenie o uzyskaniu w okresie od 6 maja 2008 r. do 29 października 2008 r. zasiłku chorobowego za okres czasowej niezdolności do pracy został bowiem przedłożony wraz z pismem z 9 lipca 2009 r., tak więc ponad dziewięć miesięcy od dnia, w którym strona była w stanie dokonać tej czynności, tj. od dnia zakończenia okresu zasiłkowego. Nie bez znaczenia jest również fakt, iż niezdolność do pracy Skarżącego miała miejsce do końca października 2008 r. Natomiast na realizację przedsięwzięcia zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego, Skarżący miał termin do 30 czerwca 2009 r. Wynika z powyższego, że Skarżący, po ustaniu czasowej niezdolności do pracy, miał ponad pół roku czasu na zrealizowanie przedsięwzięć wymaganych wnioskiem i planem rozwoju gospodarstwa. Również oświadczenie o wystąpieniu klęski żywiołowej wraz z dokumentami świadczącymi zdaniem strony o wystąpieniu klęski złożone zostało po terminie. Z dokumentów tych wynika, że w miejscowości gdzie zamieszkuje Skarżący miały miejsce w 2005 r. i w 2007 r. gwałtowane zdarzenia atmosferyczne. Protokół oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwach rolnych i działach specjalnych produkcji rolnej spowodowanych klęską zalania terenu na skutek deszczu nawalnego, sporządzony został natomiast 26 sierpnia 2009 r., co wskazuje, że szkoda mogła mieć miejsce już po upływie terminu na złożenia oświadczenia o zrealizowaniu zadeklarowanych przedsięwzięć. W świetle powyższych okoliczności należało przyjąć, że organy słusznie wstrzymały płatność dla gospodarstwa niskotowarowego należącego do Skarżącego w 4 i 5 roku płatności. Skarżący nie wypełnił wymagań zawartych w § 8 rozporządzenia z 7 grudnia 2004 r., w szczególności, nie zrealizował przedsięwzięcia zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego, natomiast oświadczenie o wystąpieniu siły wyższej złożone zostało po terminie, o którym mowa w art. 39 ust. 2 przywołanego rozporządzenia Komisji. Nie stwierdzając zatem naruszenia prawa, które mogłoby mieć wpływ na wynik tej sprawy, Sąd nie miał podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji. Dlatego też orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). O przyznaniu wynagrodzenia ustanowionemu z urzędu adwokatowi Sąd orzekł na podstawie art. 250 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz przepisów § 2 ust. 1-3, § 18 ust. 1 pkt 1 lit. "c" i § 19 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).