I SA/Bk 44/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 28 sierpnia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o zawieszenie postępowania w sprawie ze skargi H. Sp. z o. o. w B. na decyzję Zarządu Województwa P. z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności jako nabywcy przedsiębiorstwa za zaległości B. sp. j. w B. z tytułu dofinansowania podlegającego zwrotowi, wypłaconego w związku z realizacją projektu pn. "Budowa pensjonatu we wsi M. nad Jeziorem S." p o s t a n a w i a: zawiesić postępowanie H. Sp. z o. o. w B. pismem z dnia [...] sierpnia 2019 r. złożyła wniosek o zawieszenie postępowania w sprawie ze skargi na decyzję Zarządu Województwa P. z dnia [...] listopada 2018 r., nr [...], w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności jako nabywcy przedsiębiorstwa za zaległości B. sp. j. w B. z tytułu dofinansowania podlegającego zwrotowi, wypłaconego w związku z realizacją projektu pn. "Budowa pensjonatu we wsi M. nad Jeziorem S.". Podała, że w dniu [...] sierpnia 2019 r. odbyło się Nadzwyczajne Zgromadzenie Wspólników skarżącej, podczas którego została odwołana ze stanowiska Prezes Zarządu P. K., która jednocześnie była jedynym jego członkiem i spółka pozostała bez organów uprawnionych do jej reprezentacji. Z uwagi na powyższe zasadne jest zawieszenie przedmiotowego postępowania do czasu powołania nowego zarządu, o czym zobowiązała się niezwłocznie powiadomić sąd. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Wniosek zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z dyspozycją zawartą w przepisie art. 124 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), sąd zawiesza postępowanie z urzędu, jeżeli w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej stroną zachodzą braki uniemożliwiające jej działanie. Jednostka organizacyjna to zespół prawnie wyodrębnionych i zorganizowanych składników majątkowych i osób, wyposażonych w możliwość działania na określonym polu, w tym występowania w obrocie prawnym. Spółki kapitałowe bez wątpienia są jednostkami organizacyjnymi. Spółka kapitałowa to bowiem nic innego, jak wyodrębniony prawnie majątek oraz osoby (akcjonariusze, udziałowcy i członkowie organów), wyposażone w osobowość prawną i z określonymi celami działalności. Potwierdza to art. 33 kodeksu cywilnego, według którego osobami prawnymi są Skarb Państwa i jednostki organizacyjne, którym przepisy szczególne przyznają osobowość prawną. Przepis ten wskazuje, że wszystkie osoby prawne (poza Skarbem Państwa) są jednostkami organizacyjnymi. Spółki kapitałowe to kategoria osób prawnych, a osoby prawne to kategoria jednostek organizacyjnych. W rozpoznawanej sprawie skarga została wniesiona przez spółkę z o.o., która jest bez wątpienia jednostką organizacyjną. Zgodnie zaś z art. 26 § 1 p.p.s.a., zdolność do czynności w postępowaniu w sprawach sądowoadministracyjnych (zdolność procesową) mają osoby fizyczne posiadające pełną zdolność do czynności prawnych, osoby prawne oraz organizacje społeczne i jednostki organizacyjne, o których mowa w art. 25. Natomiast w myśl art. 28 § 1 p.p.s.a., osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu. Z powyższych przepisów wynika, że osoba prawna może działać w procesie sądowoadministracyjnym wówczas, gdy jej organy są zdolne do podjęcia czynności procesowych. Brak obsadzenia tych organów (np. sytuacja, kiedy nikt w danej spółce nie pełni funkcji członka zarządu) oznacza, że osoba prawna nie ma możliwości działania w postępowaniu sądowym. Jest to zatem brak w składzie organu strony, uniemożliwiający jej działanie. Wskazać należy, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest pogląd, zgodnie z którym przesłanka zawieszenia postępowania sądowego zawarta w przepisie art. 124 § 1 pkt 2 p.p.s.a. istnieje wyłącznie w sytuacji, gdy braki w składzie organów nie mają pierwotnego charakteru, co oznacza, że muszą powstać w toku prowadzonego przez sąd postępowania (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 lutego 2005 roku, w spr. OZ 1555/04 i z dnia 28 sierpnia 2008 roku, w spr. II OZ 829/08 ). Jak wynika z pisma skarżącej, odwołanie ze stanowiska Prezes Zarządu, będącej jednocześnie jedynym jego członkiem, nastąpiło w dniu [...] sierpnia 2019 r., zatem po wniesieniu skargi, tym samym przesłanka braku reprezentacji nie miała charakteru pierwotnego lecz nastąpiła w trakcie postępowania sądowego. Odwołanie Prezes Zarządu, będącej jedyną osobą uprawnioną do reprezentowania spółki powoduje , że spółka nie posiada organu powołanego do jej reprezentowania. Spółka także nie posiada żadnego organu nadzoru. Działanie osoby prawnej przez jej organy w procesie jest powiązane ze z jej zdolnością procesową (art. 65 § 1 k.p.c.) w tym sensie, że brak takiego organu lub braki w jego składzie uniemożliwiają osobie prawnej korzystanie z posiadanej zdolności procesowej. Zdolność procesowa osoby prawnej jest bowiem nierozerwalnie związana z jej zdolnością sądową. Oznacza to, że każdy podmiot niebędący osobą fizyczną i mający zdolność sądową posiada jednocześnie zdolność procesową. Dopóki więc osoba prawna istnieje w obrocie prawnym, dopóty posiada zdolność sądową i zdolność procesową. Zdolności tych nie pozbawia osoby prawnej brak organów uprawnionych do działania w jej imieniu lub braki w składzie tych organów, które mogą jedynie uniemożliwić działanie takiego podmiotu w procesie. Wynika to już tylko z art. 38 k.c., w myśl którego osoba prawna działa przez swoje organy w sposób przewidziany w ustawie i w opartym na niej statucie. Zgodnie z wywodzoną z tego przepisu teorią organów, akceptowaną powszechnie w judykaturze i doktrynie, osoba prawna ma zdolność prawną i odpowiadającą jej na gruncie prawa procesowego zdolność sądową oraz pełną zdolność do czynności prawnych i będącą jej odzwierciedleniem procesowym zdolność procesową (art. 67 § 1 k.p.c.), a czynności prawne i procesowe dokonywane przez występujące w roli organu (organów) tego podmiotu osoby fizyczne są działaniami samej osoby prawnej ( por postanowienie Sądu Najwyższego z 2 czerwca 2010 r II PZ 15/10. LEX nr 619634). Jeżeli osoba ta nie posiada organu powołanego do jej reprezentowania, to pomimo posiadania zdolności sądowej i procesowej nie może ujawnić swojej woli i podejmować czynności prawnych lub procesowych (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 listopada 2006 r., l CSK 224/06, LEX nr 276251 i orzeczenia tam powołane). To z kolei stanowi obligatoryjną przesłankę zawieszenia postępowania wyrażoną w art. 124 § 1 pkt 2 p.p.s.a. czyli występowanie braków w składzie osobowym organów osoby prawnej , które uniemożliwiają jej działanie. W tych okolicznościach, w związku z powzięciem powyższej informacji o braku organów uprawnionych do reprezentowania skarżącej spółki zaistniała przyczyna obligatoryjnego zawieszenia postępowania z urzędu, albowiem brak zarządu spółki uniemożliwia jej prawidłowe działanie, a w szczególności reprezentowanie spółki w postępowaniu sądowym (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 kwietnia 2013 roku, w spr. II OSK 2525/11). Zrealizowanie się powyższej hipotezy obliguje sąd do zawieszenia postępowania. W świetle przedstawionego i udokumentowanego stanu faktycznego zachodzi obligatoryjna przesłanka zawieszenia postępowania wyrażona w art. 124 § 1 pkt 2 p.p.s.a.