I SA/Bk 448/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Melezini (spr.), sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz,, sędzia WSA Jacek Pruszyński, Protokolant st. sekretarz sądowy Beata Borkowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 23 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi "F." Sp. z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia rejestracji automatu do gier o niskich wygranych 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w B. na rzecz skarżącej "F." Sp. z o.o. w W. kwotę 757 zł (słownie: siedemset pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...], wydaną m.in. na podstawie art. 23a ust. 7 oraz art. 129 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540 ze zm. – dalej w skrócie: "u.g.h."), Naczelnik Urzędu Celnego w Ł. cofnął rejestrację automatu do gier o niskich wygranych o nazwie A., nr fabryczny [...], nr poświadczenia rejestracji [...], eksploatowanego przez "F." Sp. z o.o. w W. Po rozpatrzeniu odwołania Spółki, Dyrektor Izby Celnej w B. decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] powyższe rozstrzygnięcie utrzymał w mocy. Organ odwoławczy wskazał, że rejestracja tego automatu do gier o niskich wygranych została cofnięta na postawie negatywnego wyniku badania automatu, zawartego w opinii z badania sprawdzającego nr [...] z dnia [...] października 2013 r., przeprowadzonego przez jednostkę badającą - Wydział Laboratorium Celne Izby Celnej w B. W wyniku badania sprawdzającego przeprowadzonego przez ww. jednostkę badającą, upoważnioną przez Ministra Finansów do przeprowadzania badań technicznych automatów i urządzeń do gier (upoważnienie nr [...] z dnia [...] listopada 2012 r.), stwierdzono między innymi, iż automat nie spełnia warunku, o którym mowa w art. 129 ust. 3 u.g.h. w zakresie maksymalnej jednorazowej wygranej i maksymalnej stawki za grę. Przepisy art. 23a i 23b u.g.h., nakładające na naczelnika urzędu celnego obowiązek cofnięcia rejestracji automatu lub urządzenia do gier niespełniającego warunków określonych w ustawie stanowią zaś wprost, iż jedyną przesłanką rozstrzygnięcia w tej kwestii jest wynik badania sprawdzającego przeprowadzonego przez upoważnioną jednostkę badającą. W ocenie Dyrektora Izby Celnej zaskarżona decyzja została oparta o prawidłową (dokonaną w kontekście wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 19 lipca 2012 r. w sprawach połączonych C-213/11, C-214, i C-217/11) wykładnię art. 129 ust. 3 u.g.h. w związku z art. 1 pkt 4 i 11 w związku z art. 8 ust. 1 akapit pierwszy dyrektywy nr 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego, wskazującą że przepis ten nie ma charakteru normy technicznej w rozumieniu dyrektywy i nie podlegał notyfikacji. Przedmiotem oceny Trybunału Sprawiedliwości nie był przepis art. 129 ust. 3 ustawy o grach hazardowych, gdyż przepis ten nie stanowi żadnego zakazu w odniesieniu do użytkowania automatów do gier o niskich wygranych, określa jedynie definicję gier na takich automatach. Organ odwoławczy uznał ponadto, że czynność złożenia w dniu [...] lutego 2014 r. dokumentu GL-2 dot. przedmiotowego automatu, nie spowodowała wycofania automatu z eksploatacji i wygaśnięcia jego rejestracji. Dodał jednocześnie, że w dniu tym w obrocie pranym funkcjonowała już decyzja organu I instancji cofająca rejestrację tego automatu. Tym samym brak jest zdaniem organu podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji i umorzenia postępowania. W skardze złożonej do tut. Sądu, pełnomocnik Spółki wniósł o uchylenie decyzji Dyrektora Izby Celnej w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowo - administracyjnego według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu pełnomocnik zarzucił: 1) naruszenie art. 23a ust. 6 u.g.h., przez błędne przyjęcie, iż rejestracja automatu o niskich wygranych nie wygasa w przypadku wycofania automatu z eksploatacji; 2) naruszenie art. 23a ust. 2 u.g.h. przez wadliwe przyjęcie, iż rejestracja automatu o niskich wygranych nie wygasa z upływem 6 lat; 3) naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 208 § 1 w związku art. 233 § 1 i § 2 oraz art. 127 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej, przez brak uchylenia decyzji I instancyjnej i umorzenia postępowania w sprawie cofnięcia rejestracji automatu jako bezprzedmiotowego, przy wycofaniu automatu z eksploatacji skutkującym wygaśnięciem rejestracji automatu z mocy prawa (względnie przy uwzględnieniu faktu, że z upływem dnia 3 marca 2014 r. upłynął 6 letni okres na jaki dokonano rejestracji przedmiotowego automatu o niskich wygranych, z uwzględnieniem faktu, że wniesienie odwołania przenosi na organ odwoławczy kompetencję do merytorycznego rozpoznania sprawy w całości od początku z obowiązkiem uwzględnienia stanu faktycznego zaistniałego również w trakcie postępowania odwoławczego); 4) naruszenie art. 239a, art. 239e, art. 239g Ordynacji podatkowej w związku z art. 127 i art. 128 Ordynacji podatkowej oraz w związku z art. 8 u.g.h., poprzez uznanie, iż organ II instancji rozpoznający odwołanie od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego, nie mógł umorzyć postępowania w sytuacji wydania I-instancyjnej, nieostatecznej decyzji w przedmiocie cofnięcia rejestracji przedmiotowego automatu, z uwagi na jej rzekomą wykonalność, w sytuacji, gdy decyzja o cofnięciu rejestracji automatu do gier o niskich wygranych, wobec możliwości wykonania jest przez stronę dobrowolnie i nie nadania jej rygoru natychmiastowej wykonalności jest niewykonalna, przy uwzględnieniu faktu, że decyzja rejestrująca przedmiotowy automat o niskich wygranych wydana przez Ministra Finansów w dniu [...] marca 2008 r. znak [...] w chwili doręczenia Skarżącemu nieostatecznej decyzji cofającej rejestrację, miała przymiot decyzji ostatecznej i prawomocnej, a stosownie do art. 8 u.g.h. przepisy Ordynacji podatkowej odnośnie problematyki związanej z grami hazardowymi stosuje się jedynie "odpowiednio", a zatem z uwzględnieniem specyfiki związanej chociażby z posiadaniem przez spółki z branży ostatecznych i prawomocnych decyzji rejestrujących automaty o niskich wygranych; 5) rażące naruszenie art. 23f ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 oraz art. 129 ust. 3, jak również art. 23f ust. 5 pkt 1 u.g.h. w związku z art. 2 pkt 3, art. 15 ust. 2 pkt 3 i art. 16 ust. 2 pkt 5, ust. 3 i ust. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie oceny zgodności (tekst jedn. z 2010 r. Dz. U. nr 138, poz. 935 ze zm.) oraz w związku z art. 58 § 1 Kodeksu cywilnego, przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że Izba Celna w B., której Minister Finansów udzielił dnia [...] listopada 2012 r. upoważnienia do badań automatów i urządzeń do gier, posiada status jednostki badającej, pomimo braku przedstawienia Ministrowi Finansów certyfikatu akredytacji adekwatnego do badań urządzeń mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych jakimi z racji definicji ustawowej są automaty o niskich wygranych; 6) rażące naruszenie art. 23b ust. 3 ustawy u.g.h. w związku z § 7 ust. 2 pkt 5 i § 22 zarządzenia nr 28 Ministra Finansów z dnia 28 czerwca 2013 r. w sprawie nadania statutów izbom celnym i urzędom celnym (Dz. Urz. MF poz. 19) i w związku z § 1 ust. 2 i § 6 ust. 2 zarządzenia nr 30 Ministra Finansów z dnia 29 października 2009 r. w sprawie nadania statutów izbom celnym i urzędom celnym (Dz. Urz. MF poz. 72 ze zm.) oraz w związku z art. 58 § 1 Kodeksu Cywilnego i art. 7 Konstytucji RP, przez przyjęcie, że Izba Celna w B. jest jednostką badającą, w sytuacji gdy przepisy prawa obowiązujące dnia [...] listopada 2012 r. (data udzielenia upoważnienia) nie zezwalały tej Izbie na prowadzenie badań technicznych automatów i urządzeń do gier. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zasadny okazał się zarzut naruszenia art. 233 § 1 pkt 2 lit. a o.p. Przepis art. 233 o.p. zawiera katalog rozstrzygnięć wydawanych przez podatkowe organy odwoławcze. Zgodnie z § 1 organ odwoławczy wydaje decyzję, w której: 1) utrzymuje w mocy decyzję organu pierwszej instancji albo 2) uchyla decyzję organu pierwszej instancji: a) w całości lub w części - i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy lub uchylając tę decyzję - umarza postępowanie w sprawie, b) w całości i sprawę przekazuje do rozpatrzenia właściwemu organowi pierwszej instancji, jeżeli decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości, albo 3) umarza postępowanie odwoławcze. Kolejne jednostki redakcyjne cytowanego uregulowania przewidują z kolei, z zastrzeżeniem dotyczącym samorządowych kolegiów odwoławczych, możliwość uchylenia w całości decyzji organu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez ten organ, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości lub w znacznej części (zob. art. 233 § 2 i 3 o.p.). Omawiany przepis w powiązaniu z zasadą dwuinstancyjności postępowania podatkowego pozwala na wyciągnięcie wniosku, że organ odwoławczy nie może poprzestać jedynie na rozpatrzeniu zasadności zarzutów zawartych w odwołaniu, lecz powinien sprawę rozpatrzyć merytorycznie. Wyjątkowo organ odwoławczy może umorzyć postępowanie odwoławcze bądź całe postępowanie prowadzone w sprawie. W tym drugim przypadku ma jednak obowiązek w pierwszej kolejności uchylić zaskarżoną decyzję organu I instancji. Umorzenie postępowania może nastąpić w sytuacji gdy jego prowadzenie stało się bezprzedmiotowe. Z bezprzedmiotowością postępowania mamy natomiast do czynienia wówczas, gdy brak jest podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Przykładowo ustawodawca wskazuje, że bezprzedmiotowe jest postępowanie w razie przedawnienia zobowiązania podatkowego (art. 208 § 1 o.p.). Poza tym przyczyny bezprzedmiotowości danego postępowania mogą mieć różny charakter, dotyczący zarówno zdarzeń faktycznych (np. cofnięcie podania, odwołania; wydanie w innym postępowaniu decyzji, która w swej treści zawiera rozstrzygnięcie dotyczące przedmiotu danego postępowania), jak też prawnych (np. uchylenie w trakcie trwania postępowania odwoławczego przepisu prawa, na podstawie którego wydana została decyzja organu I instancji). W rozpatrywanym przypadku sporna stała się okoliczność, czy rejestracja automatu A. nr fabryczny [...] wygasła - stosownie do art. 23a ust. 2 ustawy o grach hazardowych – z upływem dnia 3 marca 2014 r. tj. okresu, na jaki została dokonana, czy też jeszcze przed upływem tego okresu została skutecznie cofnięta stosownym rozstrzygnięciem organu celnego (decyzja organu pierwszej instancji zapadła [...] stycznia 2014 r.). Jako, że moment wygaśnięcia rejestracji z mocy prawa przypadał na toczące się przed Dyrektorem Izby Celnej postępowanie odwoławcze od decyzji organu I instancji cofającej rejestrację automatu (organ odwoławczy decyzję wydał w dniu [...] kwietnia 2014 r.), kluczowa stała się odpowiedź na pytanie, czy organ odwoławczy posiadał uprawnienie do wydania merytorycznej decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu pierwszej instancji (art. 233 § 1 pkt 1 o.p.). Zdaniem Sądu, nie można zgodzić się z organem, że rejestracja automatu przestała istnieć w obrocie prawnym na skutek decyzji Naczelnika Urzędu Celnego. Rozstrzygnięcie to nie było bowiem ostateczne i na skutek odwołania podlegało kontroli instancyjnej, która jak wynika z zasady dwuinstancyjności postępowania wyrażonej w art. 127 o.p., nie może ograniczać się do kontroli decyzji organu I instancji. Istotą tej zasady jest bowiem dwukrotne merytoryczne rozstrzygnięcie tej samej sprawy. Zadaniem organu rozpoznającego sprawę w drugiej instancji jest ponowne rozpatrzenie sprawy, przy szczególnym uwzględnieniu zarzutów podnoszonych w odwołaniu. Organ odwoławczy zobowiązany jest również do uwzględnienia zmian zarówno w stanie faktycznym, jak i prawnym sprawy. Mając to na uwadze Sąd uznał, że skoro w dacie orzekania przez organ odwoławczy nie istnieje rejestracja automatu, która wygasła z mocy prawa, to nie może dojść do merytorycznego rozpoznania sprawy. Wygaśnięcie rejestracji automatu na etapie postępowania odwoławczego powinno skutkować uchyleniem decyzji organu I instancji w całości i umorzeniem postępowania w sprawie na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 lit. a o.p. Przestał bowiem istnieć przedmiot postępowania prowadzonego w sprawie cofnięcia rejestracji automatu. Podobny pogląd wyrażony został w wyrokach WSA w Gliwicach z dnia 12 lutego 2013 r. sygn. III SA/GL 1677/12, WSA w Olsztynie z dnia 30 kwietnia 2013 r. sygn. II SA/Ol 1244/12, dostępnych w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Reasumując, orzekający w tej sprawie Sąd uznał za w pełni zasadny zarzut naruszenia art. 233 § 1 pkt 2 lit. a o.p. w zw. z art. 23a ust. 2 u.g.h., który miał istotny wpływ na wynik sprawy. W zaistniałych okolicznościach niedopuszczalne było pozostawienie w obrocie prawnym decyzji organu I instancji w przedmiocie cofnięcia rejestracji automatu do gier. Dlatego też orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.). Na podstawie art. 152 tej ustawy stwierdzono niewykonalność zaskarżonej decyzji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ww. ustawy procesowej oraz § 2 ust. 1 i 2, § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 490). Ponownie rozpoznając sprawę organ zobowiązany jest uwzględnić wyrażoną w niniejszym wyroku ocenę prawną.