I SA/Bk 458/25

WyrokWSA w Białymstoku2026-01-21

Skład orzekający: Małgorzata Anna Dziemianowicz, Marcin Kojło, Paweł Janusz Lewkowicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy naruszenie procedury wyboru wykonawcy poprzez zastosowanie niedozwolonego kryterium oceny ofert (doświadczenie wykonawcy zamiast przedmiotu zamówienia) stanowi nieprawidłowość skutkującą obowiązkiem zwrotu środków publicznych, nawet jeśli nie można precyzyjnie określić szkody w budżecie UE?
Ratio decidendi
Naruszenie procedury wyboru wykonawcy poprzez zastosowanie niedozwolonego kryterium oceny ofert, które mogło wpłynąć na wynik postępowania i potencjalnie spowodować szkodę w budżecie Unii Europejskiej, stanowi nieprawidłowość skutkującą obowiązkiem zwrotu środków. Wystarczające jest wykazanie potencjalnego uszczerbku, a niekoniecznie udowodnienie rzeczywistej szkody. Sąd podzielił stanowisko organu, że zastosowane kryterium doświadczenia wykonawcy, zamiast kryteriów dotyczących przedmiotu zamówienia, naruszało zasady konkurencyjności i mogło prowadzić do wyboru mniej korzystnej cenowo oferty.
Stan faktyczny
Zarząd Województwa Podlaskiego decyzją z dnia 3 czerwca 2025 r. określił kwotę zobowiązania do zwrotu od R. S. w wysokości 99 762,90 zł wraz z odsetkami. Podstawą była stwierdzona nieprawidłowość w postępowaniu ofertowym dotyczącym wyboru wykonawcy mikrobiogazowni rolniczej, polegająca na zastosowaniu kryterium oceny ofert odnoszącego się do doświadczenia wykonawcy, co było niezgodne z Wytycznymi kwalifikowalności. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją z dnia 9 września 2025 r. po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skarżący R. S. złożył skargę do WSA w Białymstoku, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym brak wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz błędną wykładnię przepisów dotyczących nieprawidłowości i korekt finansowych.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz, Sędziowie sędzia WSA Marcin Kojło, sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 21 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Zarządu Województwa Podlaskiego z dnia 9 września 2025 r., nr 38/2025 w przedmiocie określenia kwoty zobowiązania przypadającej do zwrotu oddala skargę. Decyzją z 3 czerwca 2025 r. nr 23/2025 Zarząd Województwa Podlaskiego jako Instytucja Zarządzająca Regionalnym Programem Operacyjnym Województwa Podlaskiego na lata 2014-2020 (dalej powoływany jako: "organ", "Zarząd Województwa", "Instytucja Zarządzająca") określił kwotę zobowiązania w wysokości 99 762,90 zł przypadającą do zwrotu od R. S. prowadzącego działalność rolniczą pod nazwą Gospodarstwo Rolne R. S. (dalej powoływany jako skarżący), wypłaconą na podstawie umowy nr UDA-RPPD.1 1.01.00-20-0043/22 z dnia 22 grudnia 2022 r. o dofinansowanie Projektu pn. "Zielony prąd z Łojek", zmienionej aneksem nr UDA-RPPD.1-1.01.00-20-0043/22-01 z dnia 8 lipca 2024 r., wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych od dnia przekazania środków, do dnia zwrotu, z wyłączeniem okresu, za jaki nie nalicza się odsetek, tj. od dnia 24 stycznia 2025 r. do dnia doręczenia decyzji stronie. W uzasadnieniu tej decyzji organ wskazał, że w postępowaniu ofertowym doszło do naruszenia regulacji w zakresie udzielania zamówień w ramach projektów realizowanych ze środków publicznych, tj. zapisów rozdziału 6.5.2 pkt 9, lit. d) Wytycznych kwalifikowalności, poprzez zastosowanie w ramach kryteriów oceny ofert wymogu odnoszącego się do właściwości wykonawcy – jego doświadczenia (ilości zrealizowanych mikrobiogazowni rolniczych, która to ilość była odpowiednio punktowana, tj. 2 pkt za każdą mikrobiogazownię, maksymalnie 40 pkt). Organ wskazał na zawarty w rozdz. 6.5.2 pkt 9, lit. d) Wytycznych kwalifikowalności wymóg, aby kryteria oceny ofert dotyczyły przedmiotu zamówienia, a nie właściwości wykonawcy (jego wiarygodności ekonomicznej, technicznej lub finansowej oraz doświadczenia). W następstwie rozpatrzenia wniosku strony z dnia 24 czerwca 2025 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy decyzją z 9 września 2025 r. nr 38/2025 Zarząd Województwa utrzymał w mocy ww. decyzję. W uzasadnieniu tej decyzji organ zaaprobował stanowisko wyrażone w decyzji z 3 czerwca 2025 r. Stwierdził, że organ zebrał dowody w sprawie w postaci dokumentacji z postępowania ofertowego, wyjaśnień przedkładanych przez stronę na etapie kontroli postępowania ofertowego, w tym pisma Departamentu Rynków Rolnych i Transformacji Energetycznych Obszarów Wiejskich Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 24 maja 2024 r., znak DRE.eo.691.6.2024 (stanowiącego odpowiedź dla Spółdzielni Mleczarskiej "M." w G. na podstawie informacji uzyskanych z Instytutu Technologiczno-Przyrodniczego Państwowego Instytutu Badawczego), opinii Instytutu Maszyn Przepływowych Polskiej Akademii Nauk z dnia 14 sierpnia 2024 r. dotyczącej rynku monosubstratowych mikrobiogazowni rolniczych, oraz pisma ITP PIB z dnia 2 sierpnia 2023 r. (znak: DRE.oze.691.10.2023) będącego odpowiedzią na pismo Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 lipca 2023 r. W świetle zapisów Umowy strona zdaniem organu zobowiązana była do realizacji Projektu z zachowaniem procedur oraz reguł dotyczących współfinansowania w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Podlaskiego, w tym do wyłonienia wykonawcy zgodnie z zasadami określonymi w Wytycznych kwalifikowalności. Tymczasem dokumenty dotyczące postępowania ofertowego nie potwierdziły wyłonienia wykonawcy z poszanowaniem zasady konkurencyjności i równego traktowania, tj. z zagwarantowaniem wszystkim uczestnikom równych szans w ubieganiu się o zamówienie poprzez ustalenie w kryterium oceny ofert wymogu odnoszącego się do doświadczenia wykonawcy (co jest niedozwolone). Organ szczegółowo odniósł się do dowodów, na które powoływała się strona, wyjaśniając, dlaczego nie pozwalają one na przyjęcie, że w czasie kiedy przeprowadzone było postępowanie ofertowe na mikrobiogazownię rolniczą (w grudniu 2022 r.) na rynku nie były dostępne alternatywne lub zastępcze rozwiązania technologiczne, które miałyby zastosowanie do inwestycji z zakresu budowy nowych lub zwiększenia mocy jednostek wytwarzania energii elektrycznej i ciepła z OZE (biomasy, biogazy, energii wiatru, słońca, wody oraz ziemi) wraz z połączeniem do sieci dystrybucyjnej/przesyłowej, dofinansowanych w ramach konkursu nr RPPD.05.01.00-IZ.00-20-002/19. Organ wskazał, że w ramach realizacji RPOWP zidentyfikowano dwa przypadki (tożsamych podmiotowo zamówień), gdzie do wykonania mikrobiogazowni został wybrany inny wykonawca niż N., tj. firma E. Sp. z o.o. (która, jak wynika z KRS, prowadzi działalność od marca 2019 r.) i przynajmniej jeden inny beneficjent RPOWP, przy podobnych celach przedsięwzięcia, zrealizował mikrobiogazownię rolniczą opartą na monosubstracie w trybie art. 29 ust. 3 pkt 3 lit. e) ustawy Prawo budowlane. Organ podkreślił, że rozwiązania zastępcze lub alternatywne nie oznaczają rozwiązań, które są całkowicie zgodne pod względem wszystkich parametrów i funkcjonalności z urządzeniem firmy B. NV. Tym samym, nie było potrzeby powoływania biegłego na okoliczność istnienia rozwiązań alternatywnych lub zastępczych na rynku. Zarząd Województwa zauważył, że strona przeprowadziła postępowanie ofertowe w trybie zasady konkurencyjności, czyli nie znalazła podstaw do udzielenia zamówienia w trybie niekonkurencyjnym. Powoływanie się obecnie na monopol w tamtym czasie i czynienie zarzutu, że organ nie rozstrzygnął wątpliwości co do istnienia monopolu, a w jej ocenie w sposób obiektywny poprzez przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego, nie może stanowić o uznaniu prawidłowości działań strony (Zamawiającego). Nie zgadzając się z powyższą decyzją Zarządu Województwa skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białystoku. Zaskarżając ją w całości działający w jego imieniu pełnomocnik zarzucił naruszenie: I. przepisów postępowania: 1) art. 7 i 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572 ze zm., dalej jako: k.p.a.) poprzez uznanie, że legalność postępowania beneficjenta można oceniać wyłączenie na datę ogłaszania postępowania konkurencyjnego na wybór wykonawcy bez możliwości weryfikacji prawidłowości procedowania przez beneficjenta a posteriori czyli na etapie postępowania administracyjnego w oparciu o dowody zgromadzone w tym postępowaniu; 2) art. 7, art. 77 § 1, art. 84 k.p.a. przez brak wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego i pominięcie obowiązku ustalenia, czy w dacie prowadzenia postępowania na wybór wykonawcy istniała realna konkurencja na rynku wykonawców zdolnych do realizacji przedmiotu zamówienia - w szczególności organ zaniechał przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego ani nie podjął innych czynności zmierzających do obiektywnego rozstrzygnięcia wątpliwości co do istnienia monopolu technologicznego lub wykonawczego; 3) art. 80 k.p.a. poprzez bezrefleksyjne odrzucenie opinii instytutów naukowych, bez przedstawienia rzeczowej kontrargumentacji ani dowodu przeciwnego, co skutkowało jednostronnym ustaleniem stanu faktycznego, 4) art. 81a k.p.a. poprzez zaniechanie jego zastosowania w sytuacji gdy istniały wątpliwości co do istnienia monopolu, a organ tych kwestii jednoznacznie nie wyjaśnił (na co wskazuje użycie sformułowania "nie wiadomo"); 5) art. 9 k.p.a. – przez zaniechanie wyjaśnienia stronie, jakie dowody i w jakim zakresie organ uzna za wystarczające dla wykazania istnienia monopolu technologicznego; 6) art. 8 § 1 k.p.a. przez zastosowanie korekty w oparciu o taryfikator bez indywidualnej oceny charakteru, wagi i skutków naruszenia, 7) art. 107 § 3 k.p.a. – przez sporządzenie uzasadnienia ogólnikowego, niewyjaśniającego w jaki sposób dokonano oceny wpływu uchybienia na budżet UE, które to uchybienia mogły mieć wpływ na wynik sprawy, ponieważ właściwe zastosowanie norm proceduralnych mogło skutkować inną decyzją; II. przepisów prawa materialnego: 1) art. 2 pkt 36 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 (Dz.Urz. UE L nr 347 z dnia 20 grudnia 2013 r., dalej jako: "rozporządzenie 1303/2013") poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że stwierdzone przez organ uchybienie stanowi nieprawidłowość indywidualną skutkującą nałożeniem korekty finansowej, tj. przyjęcie, że w kontrolowanym postępowaniu ofertowym doszło do naruszenia mającego szkodliwy wpływ na budżet Unii Europejskiej; uznanie że nieprawidłowość w rozumieniu tego przepisu występuje zawsze, o ile dojdzie do jakiegokolwiek naruszenia prawa przez beneficjenta; uznanie, że dla oceny tego, czy w sprawie zachodzi nieprawidłowość indywidualna nie zachodzi potrzeba oceny charakteru i wagi każdej stwierdzonej nieprawidłowości oraz szkody w budżecie UE; uznanie, że pomiędzy stwierdzeniem nieprawidłowości, a koniecznością zwrotu kwot pieniężnych zawsze zachodzi związek przyczynowy; 2) art. 143 ust. 2 rozporządzenia 1303/2013, poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że dla oceny tego, czy w sprawie zachodzi nieprawidłowość indywidualna nie zachodzi potrzeba oceny charakteru i wagi stwierdzonych naruszeń; uznanie, że taryfikator korekt stanowiący załącznik do rozporządzenia o korektach jest podstawą do nakładania korekt w razie stwierdzenia uchybień, bez potrzeby dokonywania jakiejkolwiek analizy z punktu widzenia definicji nieprawidłowości indywidualnej oraz oceny wagi i charakteru stwierdzonych naruszeń czyli uznanie, że każde potencjalne naruszenie regulacji w zakresie postępowania ofertowego musi prowadzić do nałożenia korekt finansowych; niezastosowanie płynącej z art. 143 ust. 2 rozporządzenia 1303/2013 zasady proporcjonalności; 3) art. 24 ust. 9 pkt 2 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (Dz.U. z 2020 r. poz. 818 ze zm., dalej jako: u.z.r.p.s.) w zw. z art. 207 ust. 1 pkt 2 i 9 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1530 ze zm., dalej jako: u.f.p.) poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że zaszły podstawy do nałożenia na skarżącego korekty finansowej w sytuacji, kiedy nie doszło do nieprawidłowości w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2013, które to uchybienia miały wpływ na wynik postępowania; 4) art. 5 ust. 4 Traktatu o Unii Europejskiej (Dz.Urz. UE C nr 202 z 7 czerwca 2016 r., dalej jako: TUE) w zw. z art. 2 pkt 36 i art. 143 ust. 2 rozporządzenia 1303/2013 – przez nałożenie sankcji finansowej niewspółmiernej do wagi i skutków uchybienia oraz bez wykazania związku przyczynowego z (choćby potencjalnym) uszczerbkiem dla budżetu UE. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że skarżący w ramach kryteriów oceny ofert przewidział jako kryterium pozacenowe - doświadczenie wykonawcy (ilość zrealizowanych inwestycji) z wagą 40%, przy cenie z wagą 60%. Organ zasadnie zakwestionował legalność tego kryterium, jednakże skarżący w toku całego postępowania wykazywał, iż popełnione uchybienie miało charakter formalny, nie wywoływało szkody w budżecie unijnym, a nadto postępowanie konkurencyjne przeprowadzono niejako nadmiarowo, ponieważ z uwagi na monopol wybrany wykonawca był jedynym podmiotem mogącym zrealizować przedmiotowe zamówienie. Zdaniem skarżącego organ bezpodstawnie ograniczył weryfikację kwestii istnienia monopolu na rynku uznając, że skoro Beneficjent przeprowadził postępowanie konkurencyjne, to już sam ten fakt przesądza o istnieniu konkurencji na rynku, a nadto późniejsze wykazanie monopolistycznej pozycji wykonawcy pozostaje bez znaczenia dla oceny naruszenia. W oparciu o powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, a także o zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz skarżącego kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ, podtrzymując stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga okazała się niezasadna. Przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Zarządu Województwa z 9 września 2025 r. nr 38/2025, w której organ ten utrzymał w mocy własną decyzję z 3 czerwca 2025 r. nr 23/2025 w przedmiocie określenia kwoty zobowiązania do zwrotu, wypłaconej na podstawie ww. umowy o dofinansowanie projektu ze zmianami, wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych od dnia przekazania środków do dnia zwrotu, z wyłączeniem okresu, za jaki nie nalicza się odsetek, tj. od dnia 24 stycznia 2025 r. do dnia doręczenia decyzji stronie. Podstawę prawną decyzji Zarządu Województwa stanowiły przepisy art. 207 u.f.p. W ust. 1 powołanego artykułu wskazuje się, że w przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są (1) wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, (2) wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184, (3) pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości - podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy. Z dalszych przepisów powołanego artykułu 207 u.f.p. (ust. 8 i 9) wynika, że w przypadku stwierdzenia okoliczności, o których mowa powyżej właściwa instytucja wzywa do: (1) zwrotu środków lub (2) do wyrażenia zgody na pomniejszenie kolejnych płatności, o którym mowa w ust. 2, w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania. Natomiast po bezskutecznym upływie tego terminu, właściwy organ wydaje decyzję określającą kwotę przypadającą do zwrotu. Należy dodać, że w myśl art. 60 pkt 6 u.f.p. środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym są m.in. należności z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich oraz inne należności związane z realizacją projektów finansowanych z udziałem tych środków, a także odsetki od tych środków i od tych należności. Stosownie do treści art. 67 u.f.p. do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 i 803) i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651, z późn. zm.). W ocenie sądu uzasadnione było stwierdzenie, że środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich zostały wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p., wobec czego organ zasadnie najpierw wezwał stronę do zwrotu wypłaconych środków, a następnie z uwagi na brak dobrowolnego zwrotu środków, wydał stosowną decyzję. Sąd podziela pogląd wyrażany wielokrotnie w orzecznictwie, że w pojęciu "innych procedur" mieszczą się umowy zawierane przez beneficjentów na wykonanie zgłoszonych przez nich w ramach określonych programów operacyjnych i wyłonionych do dofinansowania projektów (por. wyrok NSA z dnia 29 marca 2019 r., sygn. akt I GSK 1195/18, wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na internetowej stronie bazy orzeczeń: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przenosząc te wskazania na grunt rozpoznawanej sprawy należy zauważyć, że w ramach projektu pt.: "Zielony prąd z Łojek" skarżący miał zrealizować mikrobiogazownię rolniczą o określonych parametrach technicznych. Nie jest sporne i nie budzi wątpliwości, że aby tego dokonać skarżący miał obowiązek wyłonić wykonawcę mikrobiogazowni w postępowaniu ofertowym na określonych warunkach wskazanych m.in. w Wytycznych kwalifikowalności. Zdaniem organu zawarty w rozdz. 6.5.2 pkt 9 lit. d) Wytycznych kwalifikowalności wymóg, aby kryteria oceny ofert dotyczyły przedmiotu zamówienia, a nie właściwości wykonawcy (jego wiarygodności ekonomicznej, technicznej lub finansowej oraz doświadczenia) nie został spełniony, co stanowiło naruszenie regulacji w zakresie udzielania zamówień w ramach projektów realizowanych ze środków publicznych. Ściślej w przypadku skarżącego polegało to na zastosowaniu w ramach kryteriów oceny ofert obok kryterium cenowego (60 punktów) wymogu odnoszącego się do właściwości wykonawcy – jego doświadczenia (ilości zrealizowanych mikrobiogazowni rolniczych, która to ilość była odpowiednio punktowana, tj. 2 pkt. za każdą mikrobiogazownię, maksymalnie 40 pkt). Skarżący zgodził się z organem w tym względzie, że zastosowanie ww. kryterium było nieuprawnione, stoi jednak zarazem na stanowisku, że było to formalne uchybienie, które nie wywołało szkody w budżecie UE. Wskazuje nadto, że z uwagi na monopol wybrany wykonawca był jedynym podmiotem mogącym zrealizować przedmiotowe zamówienie. Powyższe zagadnienia stanowią główną oś sporu w sprawie. W ocenie sądu organ doszedł do uprawnionej konkluzji, że zakreślenie niezgodnego z Wytycznymi kwalifikowalności kryterium oceny ofert odnoszącego się do doświadczenia wykonawcy mogło mieć potencjalnie wpływ na wynik postępowania ofertowego, gdyż określeni wykonawcy mogli odstąpić od udziału w postępowaniu, wiedząc, że nie mają możliwości wykazania odpowiednio dużej liczby wykonanych wcześniej mikrobiogazowni, choć ich propozycje mogłyby być korzystniejsze cenowo. Nie można zgodzić się więc z twierdzeniem skarżącego, że powyższe uchybienie miało jedynie formalny charakter, w szczególności nie miało wpływu na dysponowanie środkami UE. Należy podkreślić, że wszelkie nieprawidłowości, które potencjalnie mogą skutkować wypłatą środków, które nie powinny być wypłacone w myśl warunków umowy lub przepisów prawa, są traktowane, jako nieprawidłowość (por. wyrok NSA z dnia 22 maja 2024 r., sygn. akt I GSK 987/20). Organ przekonująco wykazał w tym przypadku, że zaistniałe naruszenie mogło mieć wpływ na budżet UE poprzez wybór potencjalnie mniej korzystnej cenowo oferty. Tym samym doszło do nieprawidłowości w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia 1303/2013, gdyż naruszenie miało potencjalny wpływ na budżet UE. Dla stwierdzenia nieprawidłowości nie jest bowiem konieczne ustalenie powstania realnej szkody. Wystarczające jest wykazanie, że mogło spowodować uszczuplenie środków unijnych. Bowiem pod pojęciem szkody w budżecie Unii należy rozumieć zarówno szkodę rzeczywistą, jak i potencjalną. Szkodę rozumianą jako uszczerbek finansowy już powstały w budżecie Unii lub budżetach zarządzanych przez Unię na skutek wypłaty nienależnych środków, jak również uszczerbek, na jaki te budżety zostały narażone. Wynika to wprost z definicji nieprawidłowości, w której posłużono się sformułowaniem "powoduje lub mogłoby spowodować szkodę" (por. wyrok NSA z dnia 13 września 2023 r., sygn. akt I GSK 1406/22). Wskazania skarżącego, że potencjalny oferent mógłby niższą ceną zrównoważyć brak możliwości wykazania dużej liczby wykonanych wcześniej mikrobiogazowni tylko potwierdzają prawidłowość wniosków organu. Takie rozwiązanie, oprócz tego, że niezgodne z Wytycznymi, wymuszałoby na potencjalnych oferentach zaniżanie ceny, być może nawet poniżej cen rynkowych, czego nie można uznać za zgodne z regułami uczciwej konkurencji. Organ trafnie też zauważa, że skarżący nie był pozbawiony narzędzi, by tak skonstruować reguły postępowania ofertowego, by wykluczyć udział podmiotów bez żadnego doświadczenia w zakresie wykonywania mikrobiogazowni rolniczych. Skarżący mógł bowiem sformułować wymóg doświadczenia jako warunek udziału. Natomiast zastosowanie tego wymogu jako kryterium oceny ofert premiowało i uprzywilejowywało podmioty o największej liczbie zrealizowanych zamówień w stosunku do podmiotów również dysponujących doświadczeniem, jednak mniejszym, bowiem liczba zrealizowanych zamówień przekładała się na liczbę otrzymanych punktów w ramach kryterium (2 pkt za każde zrealizowane zamówienie, maks. 40 punktów). Organ wykazał więc ostatecznie, że wymaganie od wykonawcy doświadczenia było możliwe, jednak musiało przebiegać zgodnie z Wytycznymi, aby nie doszło do wypaczenia reguł konkurencyjności. Skarżący na etapie postępowania zwrotowego podnosił również kwestię istnienia monopolu na rynku wykonawców mikrobiogazowni, a zatem odwołując się do rozdziału 6.5 pkt 7, lit. b), tiret i) oraz ii) Wytycznych kwalifikowalności. W tym względzie należy zwrócić uwagę na to, że organy zidentyfikowały na rynku inne podmioty wykonujące mikrobiogazownie, skutecznie kwestionując przypuszczenia skarżącego o istnieniu monopolu na tym rynku. Oprócz podmiotu N. oferującego sprzedaż i instalację mikrobiogazowni firmy B. NV jest to też np. podmiot E. sp. z o.o., który jak ustalono zrealizował mikrobiogazownie rolnicze w ramach dwóch projektów o podobnych celach przedsięwzięcia. Przy tym organ wyjaśnił, że rozwiązania alternatywne mogą się różnić, w szczególności w tym przypadku nie muszą to być rozwiązania w pełni zgodne pod względem wszystkich parametrów i funkcjonalności z urządzeniem firmy B. NV. Twierdzenia skarżącego opierają się natomiast na błędnym założeniu, że wykonanie projektu zgodnie z przyjętymi celami jest możliwe wyłącznie z wykorzystaniem urządzenia tej firmy. Fakt złożenia oferty w postępowaniu ofertowym jedynie przez dostawcę urządzeń firmy B. NV – podmiotu N. również o tym nie świadczy. Nie bez racji organ wskazuje również na to, że skarżący nie zdecydował się na skorzystanie z trybu niekonkurencyjnego, zatem rozdział 6.5 pkt 7, lit. b), tiret i) oraz ii) Wytycznych kwalifikowalności nie miał w praktyce zastosowania. Nieuzasadnione są w związku z tym zarzuty skarżącego, że organ nie zbadał kwestii monopolu, w szczególności istnienia rozwiązań alternatywnych przy pomocy opinii biegłego, gdyż po pierwsze – organ stwierdził, że istnieje możliwość zastosowania alternatywnego rozwiązania spełniającego cele projektu (na co dowód stanowią zrealizowane przez inną firmę mikrobiogazownie w projektach o podobnej charakterystyce, po drugie zaś – to skarżący przez rozpisaniem zamówienia powinien zbadać rynek i rozważyć czy na danym rynku istnieje monopol i w zależności od tej oceny zdecydować o zastosowaniu odpowiedniego trybu ofertowego. Decydując się na zastosowanie trybu konkurencyjnego, choćby z ostrożności, skarżący w praktyce pozbawił się możliwości powoływania się aktualnie na istnienie monopolu na rynku wykonawców mikrobiogazowni rolniczych. W zastosowanym trybie doszło bowiem do naruszenia, które – niezależnie od podnoszonej kwestii monopolu – mogło wpłynąć na wysokość wydatków z budżetu UE. Wobec powyższego niezasadne okazały się zarzuty naruszenia art. 143 ust. 2 rozporządzenia 1303/2013, art. 24 ust. 9 pkt 2 u.z.r.p.s. w zw. z art. 207 ust. 1 pkt 2 i 9 u.f.p. oraz art. 5 ust. 4 TUE, gdyż wbrew wskazaniom skarżącego organ wykazał potencjalny wpływ niekwestionowanego naruszenia na budżet UE, w tym związek przyczynowy między naruszeniem a potencjalnym wypłaceniem środków UE w nieodpowiedniej wysokości. Niezasadne są zarzuty skarżącego, że organ nie poddał tej kwestii ocenie. Organ przedstawił również wyjaśnienie w zakresie wysokości dokonanej w decyzji korekty finansowej. W tym względzie sąd podziela wskazania organu, że skutki finansowe ujawnionej nieprawidłowości były trudne do oszacowania. Nie jest bowiem wiadome jakie oferty zostałyby złożone, gdyby do naruszenia nie doszło, w szczególności w jakim stopniu różniłyby się od oferty wyłonionej w postępowaniu, w którym nieprawidłowość wystąpiła. Tym samym zaistniały podstawy do zastosowania art. 24 ust. 7 u.z.r.p.s. w zw. z art. 143 ust. 2 rozporządzenia 1303/2013 oraz w zw. z przepisami rozporządzenia wydanego na podstawie art. 24 ust. 13 u.z.r.p.s., tj. rozporządzenia Ministra Rozwoju z dnia 29 stycznia 2016 r. w sprawie warunków obniżania wartości korekt finansowych oraz wydatków poniesionych nieprawidłowo związanych z udzielaniem zamówień (Dz.U. z 2021 r. poz. 2179, dalej jako: "rozporządzenie MR"). W załączniku do tego rozporządzenia prawodawca przewidział określone stawki procentowe odnoszące się do danej kategorii naruszenia. Kwalifikacja do lp. 1 pkt 11 załącznika do rozporządzenia MR ze stawką 10% odpowiada stwierdzonemu naruszeniu, gdyż wskazana pozycja w załączniku odnosi się do naruszenia w zakresie kryterium oceny ofert – zastosowania kryterium niedyskryminującego, jednak ograniczającego dostęp do zamówienia. Podkreślić przy tym należy, że stawki procentowe mają odpowiadać charakterowi naruszenia i jego potencjalnym skutkom finansowym, zgodnie z zasadą proporcjonalności. Nie można więc zgodzić się ze skarżącym, że organy, dokonując korekty finansowej, nie uwzględniły wyrażonej w art. 5 ust. 4 TUE zasady proporcjonalności, do której odnosi się m.in. art. 143 ust. 2 rozporządzenia 1303/2013. Nie miało więc miejsca naruszenie tych przepisów. Mając na uwadze powyższe, należy stwierdzić, że nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, w szczególności art. 7, art. 8 § 1, art. 9, art. 77 § 1, art. 80, art. 81a, art. 84 i art. 107 § 3 k.p.a. Zarząd Województwa zebrał wyczerpujący materiał dowodowy i dokonał jego swobodnej oceny, dzięki czemu dokładnie wyjaśnił stan faktyczny sprawy. Okoliczności mające znaczenie w sprawie zostały ustalone w sposób niepozostawiający wątpliwości, co znalazło też odzwierciedlenie w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Organ odniósł się do zarzutów strony i wyjaśnił wszelkie wątpliwości. W sposób pogłębiony wskazał przesłanki wydania decyzji zwrotowej i wysokość kwoty przypadającej do zwrotu. Wbrew twierdzeniom skarżącego organ jasno wyłożył w treści decyzji wyliczenie kwoty dofinansowania przypadającej do zwrotu poprzez uprawnione w okolicznościach sprawy zastosowanie właściwej stawki określonej w załączniku do rozporządzenia MR. W decyzji wydanej w I instancji organ wskazał przy tym w sposób szczegółowy wyliczenia wartości korekty zgodnie z § 5 rozporządzenia MR. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi zakreślone w art. 107 § 3 k.p.a., w szczególności w sposób wystarczający wskazano dlaczego nie było możliwe ścisłe określenie wpływu na budżet UE, co było w tym przypadku wystarczające. Nie może być również mowy o naruszeniu art. 81a k.p.a., gdyż organ nie miał obowiązku dokonywania szczegółowych ustaleń w zakresie istnienia monopolu, co wyjaśniono już powyżej. Zarazem zbieżnie z zasadą przekonywania organ nie poprzestał na ogólnym wskazaniu co do nieistnienia monopolu, lecz w oparciu o zebrane dowody stwierdził, że istnieją inne podmioty, które mogłyby wykonać mikrobiogazownię o parametrach przewidzianych w projekcie, niekoniecznie przy użyciu urządzenia firmy B. NV. W związku z powyższym przeprowadzanie dowodu z opinii biegłego nie było konieczne. Sąd nie doszukał się innych naruszeń przepisów prawa materialnego czy procesowego, które uzasadniałyby konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji. W tym stanie rzeczy skargę należało oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło